Matura CKE Czerwiec 2012 – Geografia Rozszerzona

Zadanie 1. (1 pkt)
Powierzchnia lotniska w Balicach na barwnej mapie okolic Krakowa wynosi 17 $\text{cm}^2$.
Oblicz powierzchnię lotniska w terenie. Zapisz obliczenia. Podaj wynik w $\text{km}^2$.
Obliczenia

Powierzchnia lotniska .................. $\text{km}^2$

Zadanie 2. (1 pkt)
Na lotnisku w Balicach planuje się budowę drugiego pasa startowego o długości 3200 metrów. Projekt przewiduje budowę nowego pasa startowego z punktu zaznaczonego na poniższej mapie literą A, w kierunku o azymucie 240º.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Odcinek wskazujący położenie projektowanego pasa startowego oznaczono literami

Zadanie 3. (2 pkt)
Oblicz średni spadek strumienia, który płynie między wzniesieniami Winna Góra i Pękacz (pole D2). Przyjmij, że:
– długość strumienia na barwnej mapie wynosi 1,9 cm
– jego ujście do strumienia w Dolinie Aleksandrowickiej jest położone na wysokości 248 m n.p.m.
Zapisz obliczenia.
Obliczenia

Średni spadek strumienia .................. ‰

Zadanie 4. (1 pkt)
W Dolinie Mnikowskiej znajdują się jaskinie wytworzone w skałach wapiennych.
Podaj nazwę procesu rzeźbotwórczego, w wyniku którego te jaskinie powstały. Opisz proces tworzenia się jaskiń w skałach wapiennych.
Nazwa procesu ..................
Opis procesu

Zadanie 5. (1 pkt)
Podaj po jednej różnicy między obszarami przedstawionymi na mapie w polach J4 i H6 dotyczącej każdego z podanych kryteriów.
Wysokości względne i bezwzględne

Szata roślinna

Zadanie 6. (2 pkt)
Podaj po dwa argumenty, które potwierdzają, że środowisko przyrodnicze obszarów przedstawionych na mapie w polach E3/F3 i H2/I2 jest przekształcone antropogenicznie.
Obszar pól E3/F3
1. ..................
2. ..................
Obszar pól H2/I2
1. ..................
2. ..................

Zadanie 7. (1 pkt)
Fragment autostrady A4 z Balic w kierunku Kryspinowa i dalej na południowy wschód stanowi obwodnicę Krakowa.
Podaj trzy korzyści dla mieszkańców Krakowa i kierowców korzystających z tej obwodnicy.
1. ..................
2. ..................
3. ..................

Zadanie 8. (2 pkt)
Na rysunku przedstawiono widziany od strony bieguna północnego układ południków, według których są wyznaczane strefy czasowe na Ziemi. Literą A oznaczono południk 90°W, w strefie którego jest godzina $8^{00}$, 13 maja 2012 r.
Zakreśl na rysunku wartości południków oraz wpisz przy każdym z nich literę, którą oznaczono zdania (B, C i D), tak aby prawidłowo zostały wskazane opisane południki.
B. Południk, nad którym Słońce góruje w chwili, gdy na południku oznaczonym literą A jest godzina $8^{00}$.
C. Południk główny strefy czasowej, na obszarze której jest godz. $1^{00}$ czasu strefowego, 14 maja 2012 r.
D. Południk, według którego wyznacza się w Polsce czas letni (czas wschodnioeuropejski).

Zadanie 9. (1 pkt)
Poniżej podano współrzędne geograficzne wybranych miast.
Szczecin 53º26′ N, 14º30′ E
Wrocław 51º07′ N, 17º05′ E
Warszawa 52º13′ N, 21º02′ E
Zakopane 49º17′ N, 19º58′ E
Wybierz spośród podanych i wpisz nazwę miasta, w którym:
– Słońce góruje wcześniej niż w pozostałych ..........................
– w zimie długość dnia jest większa niż w pozostałych ..........................

Zadanie 11. (3 pkt)
Na rysunku przedstawiono przekrój przez platformę wschodnioeuropejską.
Przeanalizuj budowę geologiczną obszaru w odwiercie Żebrak oraz wykonaj poniższe polecenia.

Zadanie 12. (2 pkt)
Na rysunku przedstawiono fragment wybrzeża fiordowego.
Podaj cechę charakterystyczną wybrzeża fiordowego i wyjaśnij sposób jego powstania.
Cecha wybrzeża

Sposób powstania

Zadanie 13. (2 pkt)
Uzupełnij tabelę. Wpisz właściwe nazwy form polodowcowych wybrane spośród podanych poniżej.
Formy polodowcowe: wał moreny czołowej, morena denna, kem, oz, pradolina, sandr

Cechy formy	Nazwa formy
Ciąg wzgórz, które powstały u czoła lądolodu, zbudowanych z materiału skalnego o różnej grubości.	.........................
Silnie wydłużona forma pagórkowata w postaci długiego, zazwyczaj krętego wału powstała przez akumulację materiału lodowcowego przez wody płynące w szczelinie lądolodu lub pod nim.	.........................
Pagórek o kształcie zbliżonym do owalnego, utworzony na skutek akumulacji piasku i żwiru w szczelinie topniejącego lądolodu.	.........................

Zadanie 14. (2 pkt)
Przyporządkuj podanym w tabeli opisom właściwe nazwy wiatrów oraz regiony ich występowania.
Wiatr: monsun, bora, mistral, bryza
Region:
A. Półwysep Koreański
B. środkowa część Stanów Zjednoczonych
C. wybrzeże Adriatyku
D. dolina Rodanu u wybrzeża Morza Śródziemnego

Opis wiatru	Nazwa wiatru	Region występowania (wpisz literę)
Wiatr chłodny, wiejący z gór w stronę sąsiadującego z nimi morza. Opadając po stokach, wiatr nabiera dużych prędkości.	.........................	.........................
Wiatr zmieniający swój kierunek w rytmie rocznym. Latem wieje znad morza w stronę lądu, a zimą odwrotnie.	.........................	.........................
Wiatr chłodny i suchy wiejący z kierunku północnego w naturalnym obniżeniu terenu, zazwyczaj zimą i wiosną.	.........................	.........................

Zadanie 15. (2 pkt)
Na mapie zaznaczono literami A, B, C, D położenie wybranych stacji meteorologicznych.
Uzupełnij zdania. Wpisz litery, którymi oznaczono stacje oraz nazwy stref klimatycznych.
Spośród zaznaczonych na mapie stacji meteorologicznych
– najniższa średnia temperatura powietrza w styczniu występuje w stacji ......................... położonej w strefie klimatów ...................
– najwyższa średnia temperatura powietrza w lipcu występuje w stacji ......................... położonej w strefie klimatów ...................
– najwyższą roczną sumą opadów charakteryzuje się stacja ......................... położona w strefie klimatów ...................

Zadanie 16. (2 pkt)
Na rysunku przedstawiono przekrój pionowy przez fragment skorupy ziemskiej.
Zaznacz poprawne dokończenie zdań.
Na rysunku przedstawiono schemat
.........................
Przyczyną różnych wartości temperatury wrzenia wody w zaznaczonych na rysunku komorach jest zróżnicowanie

Zadanie 17. (2 pkt)
Na rysunku przedstawiono położenie Ziemi, Księżyca i Słońca podczas pływów syzygijnego (A) i kwadraturowego (B).

Zadanie 18. (3 pkt)
Na mapie literami A–G oznaczono wybrane pasma górskie.

Zadanie 19. (1 pkt)
Podaj dwie przyczyny zmian wskaźnika zgonów niemowląt w Polsce w latach 1950–2008.
1. ..................
2. ..................

Zadanie 20. (2 pkt)
Oblicz wskaźniki przyrostu naturalnego i rzeczywistego w Polsce w 2008 roku. Zapisz obliczenia. Wyniki obliczeń zapisz w tabeli.

Rok	Przyrost naturalny w ‰	Przyrost rzeczywisty w ‰
2008	........	........

Obliczenia

Zadanie 21. (1 pkt)
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
W roku 2000 w wyniku migracji liczba ludności Polski

Zadanie 23. (3 pkt)
W tabeli przedstawiono dane o użytkowaniu ziemi na wybranych obszarach.

Zadanie 24. (2 pkt)
W tabeli przedstawiono wybrane informacje o produkcji rolnej w czterech krajach w 2006 r.
Wpisz do tabeli nazwy wymienionych krajów, którym odpowiadają informacje o produkcji rolnej.
Kraje: Chiny, Indie, Rosja, USA

Kraj	Udział w świecie w %
	Zbiory		Pogłowie zwierząt
	ziemniaki	kukurydza	bydło	trzoda chlewna
.........................	7,6	2,1	13,2	1,4
.........................	22,4	20,9	8,6	51,6
.........................	6,3	38,5	7,1	6,2
.........................	12,3	0,5	1,6	1,4

Zadanie 25. (1 pkt)
Na mapie numerami od 1. do 4. oznaczono ważniejsze złoża węgla brunatnego.
Wpisz numery, którymi na mapie oznaczono wymienione złoża.
Bełchatów ........................., Konin ........................., Turoszów (Turów) ........................., Legnica .........................

Zadania 25.–28. wykonaj na podstawie zamieszczonego tekstu i własnej wiedzy.
Między Legnicą, Lubinem a Ścinawą na głębokości około 170 metrów leży złoże węgla brunatnego grubości 20–30 metrów. Geolodzy obliczyli, że zalega tam 14,5 miliarda ton tego surowca. Jeśli potwierdzą się wstępne ekspertyzy, według których złoże ciągnie się dalej w kierunku Głogowa, to łączna masa tutejszych pokładów wyniesie 30 miliardów ton. Polska jest niemal całkowicie uzależniona od węgla, z którego powstaje około 90% energii elektrycznej (jedna trzecia produkcji pochodzi z węgla brunatnego). Wydobycie w czynnych obecnie wyrobiskach w Bełchatowie, Adamowie, Koninie i Turoszowie będzie spadać z powodu wyczerpywania złóż, ale popyt na prąd będzie wzrastał.

Zadanie 27. (1 pkt)
Planuje się budowę w Polsce elektrowni jądrowej. Rozważa się jej ponowną lokalizację w pobliżu Jez. Żarnowieckiego.
Podaj dwa argumenty za lokalizacją elektrowni w tym miejscu.
1. ..................
2. ..................

Zadanie 29. (1 pkt)
W 1970 r. zakończono budowę zapory w Asuanie na Nilu. Wielka Tama Asuańska spiętrzyła wody Nilu. Utworzyła sztuczny zbiornik (Jezioro Nasera) o powierzchni ponad 5 tys. $\text{km}^2$. Jego powstanie przyniosło zarówno korzyści jak i straty dla środowiska oraz gospodarki w dolinie Nilu.
Uzupełnij ciąg przyczynowo-skutkowy przedstawiający wpływ Jeziora Nasera na rolnictwo w dolinie Nilu poniżej zapory. Wybierz spośród podanych właściwe określenia i wpisz w odpowiedniej kolejności litery, którymi je oznaczono.
A. brak użyźniania gleby mułem
B. konieczność sztucznego nawożenia
C. zatrzymywanie mułu przez zaporę
D. zmniejszenie plonów
E. zwiększenie kosztów produkcji rolnej
F. zwiększenie ilości mułu osadzanego poniżej zapory
......................... $\rightarrow$ ......................... $\rightarrow$ D $\rightarrow$ ......................... $\rightarrow$ .........................

Zadanie 30. (1 pkt)
Na mapie przedstawiono ocenę obszarów Polski pod względem warunków wykorzystania jednego z odnawialnych źródeł energii.
Na podstawie mapy uzupełnij zdanie. Wpisz nazwę typu elektrowni wybraną spośród podanych poniżej.
Elektrownie: geotermalne, słoneczne, wiatrowe, wodne
Na mapie przedstawiono ocenę obszaru Polski dla elektrowni ..........................

Zadanie 31. (2 pkt)
Podaj trzy czynniki społeczne, polityczne i/lub gospodarcze, które zniechęcają przedsiębiorców z krajów wysoko rozwiniętych gospodarczo do inwestowania w Afryce w przemysł wysokich technologii.
1. ..................
2. ..................
3. ..................

Zadanie 32. (1 pkt)
Na mapie przedstawiono główne kierunki przewozu trzech surowców mineralnych.
Uzupełnij legendę. Wpisz nazwy surowców mineralnych, których kierunki przewozu zaznaczono na mapie.
Legenda
..................
..................
..................

Zadanie 33. (2 pkt)
Bilans płatniczy to zestawienie wszystkich obrotów z zagranicą – wartości przychodów i wydatków państwa w ciągu roku związanych z wymianą towarów i usług, dochodami państwa z tytułu np. odsetek od udzielonych kredytów oraz przepływami pieniężnymi rządu i obywateli (np. inwestycje zagraniczne).

Państwo	Saldo obrotów w 2008 r. (w mln USD)
	towarów (bilans handlowy)	usług	dochodów państwa	transferów pieniężnych
Indie $^{2006}$	-54381	-31261	-4264	26109
Japonia	23859	17300	152300	-13100
Meksyk	-18734	-24016	-17169	25447
Szwajcaria	18454	54032	-3010	-9808

Zadanie 34. (2 pkt)
Wielu armatorów rejestruje statki w krajach „taniej bandery”, w tym w niektórych krajach wymienionych na wykresie.

Zadanie 35. (2 pkt)
Na mapie zaznaczono numerami 1.–6. obszary występowania wybranych współczesnych konfliktów zbrojnych.
Przyporządkuj stronom konfliktu:
– nazwę obszaru wybraną spośród podanych poniżej
– numer, którym oznaczono obszar konfliktu na mapie.
Rejony konfliktów: Abchazja, Górny Karabach, Kaszmir, Sahara Zachodnia

Strony konfliktu	Obszar konfliktu	Numer na mapie
Marokańczycy i Saharyjczycy	.........................	.........................
Azerowie i Ormianie	.........................	.........................
Hindusi i Pakistańczycy	.........................	.........................