Matura CKE Czerwiec 2022 – Geografia Rozszerzona

Zadania od 1. do 7. wykonaj na podstawie mapy szczegółowej okolic Buska-Zdroju i Pińczowa oraz własnej wiedzy.
Turysta odbył pieszą wycieczkę czerwonym szlakiem turystycznym z rynku w Busku-Zdroju (G3) na Ostrą Górę (I4).
Uzupełnij opis trasy wycieczki. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Długość trasy turysty wynosi około (4,5 km / 7,5 km) ..........................
Między rezerwatem Owczary (H4) a krzyżem na Radzanowskiej Górze (I4) turysta szedł zgodnie z azymutem (135° / 225°) ......................... i pokonał różnicę wysokości około (35 m / 70 m) .......................... Rezerwat Owczary, w pobliżu którego prowadziła trasa turysty, jest położony (na obszarze / poza obszarem) ......................... Szanieckiego Parku Krajobrazowego.

Cechą budowy geologicznej Niecki Nidziańskiej jest występowanie gipsów.
Dokończ zdanie – zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź spośród 1–3.
Gipsy są skałami

A.	osadowymi organicznymi	powstałymi w wyniku	1.	sedymentacji zwietrzelin na dnie mórz.
B.	osadowymi chemicznymi		2.	odparowania wód słonych jezior lub mórz.
			3.	osadzania się szkieletów organizmów morskich.

W okolicach miejscowości Gacki (CD4) prowadzi się eksploatację gipsów.
Przedstaw dwa podobieństwa i dwie różnice – wszystkie odnoszące się do skutków eksploatacji gipsów – między obszarem położonym na zachód od drogi Bogucice – Gacki (C4) a obszarem położonym na wschód od tej drogi (CD4).
Podobieństwa:
1.
2.
Różnice:
1.
2.

Busko-Zdrój jest znane z występowania źródeł wód siarczkowych, solanek jodobromowych oraz borowin.
Podaj dwa przykłady obiektów antropogenicznych położonych w Busku-Zdroju, powstałych w związku z wymienionymi bogactwami naturalnymi.
1.
2.

W polach mapy B1/2 oraz FGH/4 przedstawiono dwie inwestycje prowadzone w drugiej dekadzie XXI w.
Przedstaw wspólną korzyść dla społeczności lokalnych wynikającą z ukończenia obu tych inwestycji. Uzasadnij, że ze względów przyrodniczych inwestycja w sąsiedztwie Pińczowa była trudniejsza do realizacji niż inwestycja w pobliżu Buska-Zdroju.
Korzyść:

Uzasadnienie:

Oblicz wysokość Słońca w dniu przesilenia letniego w momencie górowania w miejscu, w którym jest położony w Pińczowie zabytkowy klasztor (A2). Przyjmij wartość deklinacji Słońca $23^\circ26'$. Zapisz obliczenia.
Obliczenia:

Wysokość Słońca: ..................

Poniżej przedstawiono przekrój geologiczny.
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Na rysunku przedstawiono przykład deformacji (ciągłych / nieciągłych) ..........................
Przesunięcie skał wzdłuż uskoku nastąpiło (przed okresem / po okresie) ......................... jury.

Na mapie oznaczono numerami 1–4 wybrane miejsca położone na pograniczu płyt litosfery.
Na podstawie: Atlas geograficzny. Świat. Polska, Wrocław 2004.

W tabeli podano wartości średniej miesięcznej temperatury powietrza i miesięczne sumy opadów atmosferycznych w wybranej stacji meteorologicznej.

	I	II	III	IV	V	VI	VII	VIII	IX	X	XI	XII	Rok
t.	15,6	17,1	19,6	22,7	25,4	27,1	27,6	27,4	26,6	24,5	21.0	16,7	22,6
o.	36	53	78	132	217	322	263	311	225	75	47	37	1796

t. – temperatura powietrza w °C
o. – opady w mm
Na podstawie: www.pl.climate-data.org
Podaj dwa argumenty – jeden dotyczący temperatury powietrza i jeden dotyczący opadów – potwierdzające, że stacja meteorologiczna, dla której dane podano w tabeli, jest położona na półkuli północnej, na obszarze klimatu monsunowego.
1.
2.

Na mapie przedstawiającej rozkład w styczniu średniej temperatury powietrza na Ziemi oznaczono literami A–C wybrane miejsca.
Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół średnich, Warszawa 1998.

Na wykresie przedstawiono zróżnicowanie przepływów w ciągu roku jednej z rzek o ustroju prostym.
Na podstawie: www.sage.wicsc.edu
Zróżnicowanie przepływów której rzeki przedstawiono na wykresie? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie wyjaśnij zmianę wielkości przepływów tej rzeki między okresami lata i zimy.

Wyjaśnienie:

Na rysunku przedstawiono jeden z frontów atmosferycznych.
Na podstawie: www.meteo-krosno.pl

Na mapie przedstawiono średni czas trwania pokrywy lodowej (w dniach) na rzekach Polski w latach 1981–2010.
Na podstawie: W. Pawłowski, M. Gorączko, A. Szczerbińska, Zjawiska lodowe w rzekach Polski, Warszawa 2017.

Na mapie oznaczono numerami 1 i 2 wybrane obszary występowania dwóch różnych typów gleb astrefowych.
Na podstawie: www.zpe.gov.pl
Dla każdego z obszarów oznaczonych numerami na mapie podaj nazwę typu występujących tam gleb astrefowych oraz literę, którą oznaczono profil tej gleby. Podaj jedną cechę każdej z wybranych gleb.
Na podstawie: A. Lechowicz, Bliżej geografii, Warszawa 2010.
Obszar 1.
Nazwa gleby .................. profil .........................
Cecha
Obszar 2.
Nazwa gleby .................. profil .........................
Cecha

Na mapie przedstawiono wybrane obszary występowania jednej z barier osadniczych.
Na podstawie: Atlas geograficzny. Świat. Polska, Wrocław 2004.
Podaj nazwę bariery osadniczej występującej na obszarach zaznaczonych na mapie. Uzasadnij dwoma argumentami, dlaczego ta bariera utrudnia rozwój osadnictwa.
Bariera osadnicza:
..................
Uzasadnienie:
1.
2.

W tabeli przedstawiono dane demograficzne dla Indii w wybranych latach.

Wyszczególnienie	Rok
	1995	2000	2005	2010	2015
liczba ludności (w tys.)	953 148	1 042 590	1 103 371	1 173 108	1 299 490
liczba kobiet (w tys.)	463 376	507 790	551 223	592 630	623 824
liczba mężczyzn (w tys.)	497 499	545 691	593 104	638 355	671 467
średnia długość życia (w latach)	60,4	62,6	64,5	66,5	68,0
urodzenia żywe na 1000 mieszkańców	28,8	26,5	24,1	21,6	20,0
zgony na 1000 mieszkańców	9,6	8,7	8,1	7,6	7,3

Na podstawie: www.stat.gov.pl
Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Społeczeństwo Indii w okresie, z którego pochodzą dane zamieszczone w tabeli, znajdowało się w

Na wykresie przedstawiono strukturę wiekową ludności wybranych krajów świata, z których trzy oznaczono literami A–C. Państwa uszeregowano od kraju o najwyższym wskaźniku HDI (Niemcy) do państwa o najniższym wskaźniku (Indie) według danych z 2017 r.
Na podstawie: Rocznik Demograficzny 2018, Warszawa 2018.

Na wykresie przedstawiono strukturę zatrudnienia w Polsce.
Na podstawie: www.stat.gov.pl
Podaj dwie przyczyny wpływu przemian społeczno-gospodarczych w Polsce po 1990 roku na zmianę stopy bezrobocia przedstawioną na wykresie.
1.
2.

Na wykresie przedstawiono prognozę do 2050 roku udziału osób najstarszych (w wieku 80 i więcej lat) w grupie wiekowej powyżej 65 lat w Polsce.
Na podstawie: www.kolegia.sgh.waw.pl
Podaj dwie przyczyny demograficzne prognozowanych zmian udziału liczby ludności w grupie wiekowej 80 i więcej lat.
1.
2.

Na wykresie przedstawiono prognozę zmian liczby ludności w Polsce do 2050 roku w podziale na ekonomiczne grupy wieku.
[OBRAZEK]
Na podstawie: www.kolegia.sgh.waw.pl

Na mapie oznaczonej numerem 1 przedstawiono udział pszenicy (w %), a na mapie oznaczonej numerem 2 – udział żyta (w %) w ogólnej powierzchni zasiewów według powiatów w 2010 r.
Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2013.
Uzasadnij, z czego wynikają różnice między rozmieszczeniem uprawy przedstawionej na mapie 1. a rozmieszczeniem uprawy przedstawionej na mapie 2.

Średnie plony pszenicy w Kazachstanie w drugiej dekadzie XXI w. wynosiły około 15 dt/ha, a we Francji – około 60 dt/ha.
Przedstaw przyczynę przyrodniczą i przyczynę pozaprzyrodniczą różnicy w średnich plonach pszenicy między Kazachstanem a Francją w drugiej dekadzie XXI wieku.
Przyczyna przyrodnicza:

Przyczyna pozaprzyrodnicza:

W tabeli przedstawiono strukturę użytkowania gruntów we Włoszech oraz w dwóch innych państwach europejskich.

Państwo	grunty orne	sady	łąki i pastwiska	lasy	nieużytki
	w % powierzchni ogólnej
Włochy	22,6	7,6	15,0	31,6	23,2
	53,8	1,5	13,1	16,8	14,8
	5,8	0,0	0,9	69,2	24,1

Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej, Warszawa 2015.

Na wykresach A–D przedstawiono wielkość wydobycia węgla kamiennego, węgla brunatnego, ropy naftowej i gazu ziemnego w Polsce w latach 1990–2016.
Na podstawie: www.stat.gov.pl
Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych miejscach nazwę surowca i literę, którą oznaczono wykres przedstawiający wielkość wydobycia tego surowca.

Informacja	Nazwa surowca	Wykres (wpisz literę)
1. Krajowe wydobycie pokrywa około 3% zapotrzebowania Polski na ten surowiec.	..................	.........................
2. Jedna z kopalń tego surowca znajduje się w Zagłębiu Lubelskim.	..................	.........................
3. Surowiec jest wydobywany w Polsce głównie metodą odkrywkową.	..................	.........................

Na wykresach przedstawiono stan czystości rzek Polski w wybranych latach.
Na podstawie: J. Wójcik, H. Staniów, P. Staniów, Geografia. Polska, Warszawa 2004.
Wyjaśnij, jak restrukturyzacja gospodarki w Polsce po 1990 roku wpłynęła na stan czystości polskich rzek.

Dokończ zdanie – zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–3.
W Republice Południowej Afryki około 93% energii elektrycznej wytwarzają elektrownie cieplne wykorzystujące

A.	węgiel brunatny,	ponieważ ten kraj	1.	importuje tani surowiec z Chin.
B.	węgiel kamienny,		2.	posiada bardzo duże zasoby tego surowca.
C.	gaz ziemny,		3.	importuje ten surowiec z krajów Zatoki Perskiej.

Na mapie Azji literami A–C oznaczono wybrane państwa.
Na podstawie: www.d-maps.com
Uszereguj państwa oznaczone na mapie literami A–C od najmniejszej do największej wartości PKB na jednego mieszkańca. Wpisz we właściwe miejsca litery, którymi oznaczono państwa.

Na diagramie przedstawiono udział wybranych sposobów gospodarowania odpadami komunalnymi w państwach Unii Europejskiej w wybranym roku drugiej dekady XXI wieku.
Na podstawie: www.stat.gov.pl