Matura CKE Czerwiec 2023 – Geografia Rozszerzona

Zadania od 1. do 5. wykonaj z wykorzystaniem mapy szczegółowej wybrzeża Morza Bałtyckiego w okolicach Władysławowa.
Zadanie 1.
Na fotografii przedstawiono fragment obszaru położonego w polu IJ4 mapy szczegółowej.
Literami Q i R oznaczono akweny przylegające do Mierzei Helskiej.
Na podstawie: www.mapio.net

Na zdjęciu satelitarnym przedstawiono rozmieszczenie bazy turystycznej charakterystyczne dla Mierzei Helskiej. Strzałką oznaczono kierunek północny.
Na podstawie: google.earth.com
Na podstawie mapy szczegółowej i powyższego zdjęcia sformułuj wniosek dotyczący rozmieszczenia bazy turystycznej na Mierzei Helskiej. Uzasadnij, z czego może wynikać rozmieszczenie bazy turystycznej, przedstawione na zdjęciu satelitarnym.
Wniosek:

Uzasadnienie:

W zachodniej części obszaru przedstawionego na mapie szczegółowej znajduje się obniżenie terenu, którego fragment wykorzystuje rzeka Czarna Woda (Wda).
Podaj dwie cechy przyrodnicze – możliwe do odczytania z załączonej mapy szczegółowej – które upodabniają to obniżenie do obszaru pradolinnego.
1.
2.

Na rysunku przedstawiono schemat wybrzeża występującego w okolicy Władysławowa. Numerami 1–3 oznaczono trzy charakterystyczne formy geomorfologiczne tego wybrzeża.
Na podstawie: www.wikipedia.org
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Do powstania wybrzeża przedstawionego na rysunku doprowadza .......................... Wybrzeże tego typu występuje na obszarze przedstawionym w polu ......................... mapy szczegółowej, a w innych częściach wybrzeża niż obszar przedstawiony na mapie stanowi dominantę w krajobrazie ......................... Parku Narodowego. Formę akumulacyjną zbudowaną z materiału okruchowego oznaczono na schemacie numerem ..........................

Obelisk „Gwiazda Północy” (C1) ustawiono w miejscu o współrzędnych 54°50'08''N, 18°18'10''E, w sąsiedztwie punktu polskiego wybrzeża wysuniętego najdalej na północ.
Oblicz wysokość słońca w momencie górowania w dniu równonocy w miejscu, w którym ustawiono obelisk „Gwiazda Północy”. Zapisz obliczenia.
Obliczenia

Wysokość słońca: ..................

Na rysunku przedstawiono oświetlenie Ziemi w dniu rozpoczęcia jednej z astronomicznych pór roku. Literami X i Y oznaczono wybrane miejsca.

Na mapie przedstawiono zróżnicowanie zasolenia powierzchniowych wód morskich w ‰.
Literami A i B oznaczono wybrane obszary.
Na podstawie: www.esa.int

Na mapie przedstawiono rozkład temperatury wód powierzchniowych fragmentu Zatoki Gdańskiej i Zalewu Wiślanego 5 stycznia 2017 roku.
Na podstawie: www.baltyk.pogodynka.pl

Na mapie przedstawiono rozkład rocznych sum opadów atmosferycznych w Europie.
Na podstawie: www.media1.britannica.com
Sformułuj dwie prawidłowości odnoszące się do rozkładu rocznych sum opadów atmosferycznych w Europie.
1.
2.

Na wykresach przedstawiono rozkład miesięcznych sum opadów atmosferycznych w ciągu roku w czterech wybranych stacjach meteorologicznych, leżących na półkuli północnej, na obszarach charakteryzujących się występowaniem różnych typów klimatów strefowych.Na podstawie: www.klimadiagramme.de

Na rysunku przedstawiono przekrój geologiczny przez podłoże wybranego obszaru położonego w Polsce. Literą A oznaczono warstwę, w której znajdują się złoża obecnie wydobywanego nieodnawialnego surowca mineralnego.
Na podstawie: Atlas geologiczny Polski, Warszawa 2017.

Na fotografii przedstawiono układ warstw skalnych wraz z intruzją magmową, oznaczoną numerem 3. Numerami 1 i 2 oznaczono wybrane warstwy skalne, a literą X – rumowisko skalne.
Na podstawie: www.geocaching.com

Na reliefie przedstawiającym fragment Gór Świętokrzyskich podano nazwy dwóch pasm górskich, zbudowanych głównie z piaskowców kwarcytowych.
Na podstawie: www.geoportal.gov.pl
Przez obszar Kielc, a następnie między pasmami górskimi, których nazwy podano na reliefie, z północy na południe przepływa rzeka Bobrza.
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Fragment doliny Bobrzy położony między Pasmem Zgórskim a Pasmem Posłowickim ma cechy ......................... .
Antropogeniczne formy terenu położone na południe od Pasma Zgórskiego i Pasma Posłowickiego są skutkiem odkrywkowej eksploatacji surowców ......................... .

Na fotografii oznaczonej numerem 1 przedstawiono trylobit kambryjski, a na fotografii oznaczonej numerem 2 – wybraną skamieniałość przewodnią, pochodzącą z innego okresu geologicznego.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeżeli informacja jest prawdziwa, albo F ‒ jeżeli jest fałszywa.

1.	Zwierzę, którego skamieniałość przedstawiono na fotografii 1., żyło w środowisku wodnym.	P	F
2.	Skamieniałość przedstawiona na fotografii 1. jest starsza niż skamieniałość przedstawiona na fotografii 2.	P	F

Wyjaśnij, odwołując się do odmiennej budowy geologicznej, dlaczego w Tatrach Wysokich występują duże zasoby płynących wód powierzchniowych, natomiast w Tatrach Zachodnich – duże zasoby wód podziemnych.
Tatry Wysokie:

Tatry Zachodnie:

Na wykresach sporządzonych na podstawie danych z lat 1995–1996 przedstawiono przepływy dwóch azjatyckich rzek, tworzących wspólnie rozległą deltę i uchodzących do Zatoki Bengalskiej.
Na podstawie: www.cambridge.org
Podaj nazwy rzek oznaczonych na wykresie numerami 1 i 2 oraz nazwę ustroju rzecznego charakterystycznego dla dolnego biegu tych rzek. Nazwy rzek i nazwę ustroju rzecznego dobierz spośród podanych poniżej.
Rzeki: Brahmaputra, Eufrat, Ganges, Mekong, Tygrys.
Ustroje rzeczne: deszczowy monsunowy, deszczowy oceaniczny, deszczowy równikowy, śnieżny.
Rzeka 1.: .................., rzeka 2.: ..................
Ustrój rzeczny: ..................

Uzupełnij tabelę. Dobierz do podanych typów gleb odpowiadające im kompleksy glebowo-rolnicze i regiony geograficzne, dla których te gleby są charakterystyczne.
Kompleksy glebowo-rolnicze:
1. gleby pszenno-buraczane, 2. gleby żytnio-ziemniaczane.
Regiony:
Wyżyna Sandomierska, Równina Tucholska, Bieszczady, Kotlina Biebrzańska.

Gleba	Kompleks glebowo-rolniczy (wpisz numer)	Region (wpisz nazwę)
bielicowa	........	........
czarnoziem	........	........

W tabeli przedstawiono – dla wybranych obszarów – przeciętne trwanie życia i ruch naturalny ludności w latach 2015–2020 oraz prognozę przyrostu naturalnego na lata 2050–2055.
[OBRAZEK]
Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej, Warszawa 2021.
Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych wierszach nazwy części świata, których ludność charakteryzują przedstawione dane statystyczne. Nazwy części świata dobierz z podanych poniżej.
Afryka, Ameryka Środkowa i Południowa, Ameryka Północna, Europa.

Region	Przeciętne trwanie życia w latach	Urodzenia żywe	Zgony	Przyrost naturalny	Przyrost naturalny w latach 2050–2055
		w latach 2015–2020
		na 1000 ludności
świat (ogółem)	72,3	18,5	7,5	11,0	4,5
........	79,2	11,8	8,6	3,2	0,1
........	78,3	10,4	11,0	–0,6	–4,1
........	62,7	33,6	8,2	25,4	16,2

Na mapach województwa mazowieckiego przedstawiono stopę bezrobocia (w %) oraz saldo migracji wewnętrznych według powiatów w 2019 roku.
Na podstawie: Rocznik statystyczny województwa mazowieckiego 2020, Warszawa 2020.

Na wykresie przedstawiono dane dotyczące wielkości strat ekonomicznych spowodowanych klęskami naturalnymi na świecie w latach 2008–2018.
Na podstawie: www.biznesalert.pl

Na mapie numerami 1–5 oznaczono wybrane miejsca kultu religijnego.
Na podstawie: Atlas geograficzny, Warszawa 2019.
Uzupełnij tabelę. Obok każdego opisu wpisz numer, którym na mapie oznaczono właściwe miejsce kultu religijnego, oraz nazwę religii, której wyznawcy pielgrzymują do tego miejsca.

Opis	Numer na mapie	Religia
Waranasi – miejsce, w którym dokonuje się rytualnych kąpieli w rzece Ganges.	........	........
Santiago de Compostela – miejsce spoczynku jednego z dwunastu apostołów, położone na zachodnim pogórzu Gór Kantabryjskich.	........	........
Mekka – miasto, do którego każdy wyznawca jednej z religii raz w życiu powinien odbyć pielgrzymkę.	........	........

Informacje w tabeli odnoszą się do trzech krajów, które są eksporterami ryb i owoców morza.
Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwy dwóch z poniższych krajów obok właściwych informacji o wielkości połowów.
Norwegia, Tajlandia, Chiny

Nazwa kraju	Miejsce w świecie pod względem wielkości połowów	Wielkość połowów w kg na 1 mieszkańca
........	I	10,7
........	X	447,2
Wietnam	VIII	34,6

W oceanie światowym wiele łowisk, m.in. u wybrzeży Wietnamu, jest przełowionych. Jednym ze sposobów ochrony zasobów mórz i oceanów są połowy zrównoważone.
Wyjaśnij, na czym polegają połowy zgodne z rozwojem zrównoważonym.

Na mapach oznaczonych literami A–C kolorem czerwonym zaznaczono po dziesięć państw charakteryzujących się najwyższym pogłowiem wybranych zwierząt gospodarskich w 2016 roku.Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2018, www.stat.gov.pl
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego opisu nazwę zwierząt gospodarskich, wybraną spośród podanych poniżej, oraz literę oznaczającą mapę, na której zaznaczono państwa o największym pogłowiu danych zwierząt na świecie.
bydło, lamy, owce, trzoda chlewna

Opis	Nazwa zwierząt	Mapa (wpisz literę)
Zwierzęta o niewielkich wymaganiach pokarmowych oraz o dużej odporności na trudne warunki klimatyczne. Ich chów ma charakter ekstensywny.	........	........
Zwierzęta, których chów jest charakterystyczny dla krajów o znacznym udziale dobrej jakości użytków zielonych w strukturze użytkowania gruntów.	........	........
Ze względu na szybki przyrost masy ciała i dużą rozrodczość chów tych zwierząt jest bardzo opłacalny. Największe pogłowie odnotowuje się w krajach o dużej liczbie ludności.	........	........

Na mapie Polski przedstawiono obszary o zróżnicowanych warunkach naturalnych dla rolnictwa.
Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2012.
Oceń, który z regionów geograficznych – Nizina Szczecińska czy Polesie Lubelskie – ma korzystniejsze warunki przyrodnicze dla rolnictwa. Odpowiedź uzasadnij dwoma argumentami.
Region o korzystniejszych warunkach przyrodniczych dla rolnictwa: ......................... .
Uzasadnienie:
1.
2.

Na wykresie przedstawiono strukturę towarową produkcji rolniczej według produkcji roślinnej i zwierzęcej w 2018 roku dla wybranych województw w Polsce.
[OBRAZEK]
Na podstawie: Rocznik Statystyczny Rolnictwa 2019, www.stat.gov.pl
Uzasadnij, z czego wynika różnica w udziale towarowej produkcji roślinnej i zwierzęcej między województwem dolnośląskim a województwem podlaskim. W odpowiedzi odnieś się do obu województw.

Zadanie wykonaj na podstawie poniższych materiałów źródłowych i własnej wiedzy.
W Etiopii, Sudanie i Egipcie głównym źródłem zaopatrzenia w wodę słodką jest Nil.
W ostatnich latach jedną z największych inwestycji hydrotechnicznych Afryki była budowa tamy na Nilu Błękitnym w Etiopii. Przeciwko tej inwestycji protestował Egipt z obawy przed niekorzystnymi skutkami gospodarczymi, zwłaszcza w przypadku preferowanego przez Etiopię krótkiego – kilkuletniego – okresu napełniania zbiornika.
[OBRAZEK]
Przedstaw dwa argumenty uzasadniające, że Etiopia ma korzystne warunki przyrodnicze dla budowy tamy na Nilu Błękitnym, a następnie wykaż, że dla Egiptu krótki okres napełniania zbiornika mógł być niekorzystnym wariantem kontynuowania opisanej inwestycji.
Warunki przyrodnicze:
1.
2.
Dla Egiptu krótki okres napełniania zbiornika był niekorzystny, ponieważ:

Na mapie oznaczono numerami 1–4 wybrane miejsca w Polsce.
[OBRAZEK]
W dwóch spośród miejsc oznaczonych numerami na mapie znajdują się zakłady przemysłu chemicznego opisane w tabeli.
Uzupełnij tabelę. Dla każdego z opisów profilu produkcji przyporządkuj numer odpowiadający lokalizacji danego zakładu przemysłowego oraz podaj czynnik jego lokalizacji.

Opis profilu produkcji	Zakład przemysłowy (wpisz numer)	Czynnik lokalizacji
Rafineria i produkcja wyrobów ropopochodnych	........	........
Produkcja nawozów azotowych z wykorzystaniem gazu ziemnego	........	........

W tabeli podano wartość wybranych wskaźników dla czterech krajów w 2017 roku.

Kraje	Nakłady na działalność badawczą i rozwojową w % PKB	PKB wg parytetu siły nabywczej (w USD na 1 mieszkańca)	Wskaźnik HDI
1.	4,55	38 824	0,916
2.	2,09	62 183	0,953
3. Polska	1,03	29 931	0,865
4.	0,54	20 843	0,851

Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2019, www.stat.gov.pl; www.hdr.undp.org
Która z odpowiedzi zawiera poprawne przyporządkowanie krajów do danych w tabeli? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Na diagramie przedstawiono strukturę wykształcenia ludności pracującej w Polsce według płci w 2018 roku.
[OBRAZEK]
Na podstawie: Kobiety i mężczyźni na rynku pracy, www.stat.gov.pl
Zapisz wniosek dotyczący różnic w strukturze wykształcenia pracujących kobiet i mężczyzn w Polsce w 2018 roku.