Matura CKE Czerwiec 2024 – Geografia Rozszerzona

Zadania od 1. do 7. dotyczą obszaru przedstawionego na mapie szczegółowej fragmentu Roztocza.
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Turysta rozpoczął wycieczkę rowerową w miejscu o długości geograficznej $23^\circ 03'E$, położonym na Roztoczańskim Szlaku Rowerowym, którym skierował się na północny zachód, a następnie – na południowy zachód. W miejscowości Obrocz dojechał tym szlakiem do skrzyżowania drogi asfaltowej z drogą utwardzoną ($50^\circ 36'N$; $23^\circ 01'E$), gdzie znajdują się ......................... .
To skrzyżowanie jest położone ......................... Roztoczańskiego Parku Narodowego. Następnie dojechał do skrzyżowania dróg asfaltowych w polu mapy D6. Z tego skrzyżowania zmierzył azymut w kierunku wieży widokowej w polu mapy D6, gdzie zamierzał zakończyć wycieczkę. Ten azymut wyniósł około ......................... .

Wzdłuż biegu Wieprza, poniżej miejscowości Obrocz (F5), przebiega turystyczny szlak kajakowy.
Wykaż, że odcinek szlaku kajakowego między miejscowością Obrocz (F5) a mostem na linii kolejowej w Zwierzyńcu (C5) jest atrakcyjny dla turystyki kajakowej. Podaj dwa argumenty.

Na fotografii przedstawiono fragment szerokotorowej magistrali kolejowej (LHS) o dużym znaczeniu dla międzynarodowego ruchu towarowego, przebiegającej przez obszar Roztoczańskiego Parku Narodowego przedstawiony na mapie szczegółowej w polu D6/7.
Na podstawie: www.kolejowaklatka.org
Roztoczański Park Narodowy utworzono w 1974 roku, a linia kolejowa przecięła park w 1979 roku.
Przedstaw dwie zmiany, jakie wystąpiły w środowisku przyrodniczym parku narodowego w związku z wybudowaniem linii kolejowej na tym obszarze.

Poniżej przedstawiono dwa źródła informacji. Numerem 1 oznaczono relief przedstawiający wąwozy lessowe położone na zachód od drogi asfaltowej (pole A3/4), a numerem 2 – ortofotomapę tego samego terenu.Na podstawie: www.geoportal.gov.pl
Przedstaw dwa ograniczenia stwarzane przez wąwozy przedstawione na reliefie dla działalności gospodarczej.

W tekście podano informacje o budowie geologicznej Roztocza.
Skały Roztocza utworzyły się w neogenie na dnie płytkiego i ciepłego morza, w którym nastąpił bujny rozwój raf. Z nagromadzonych szkieletów powstały skały obfitujące w węglan wapnia. Występują tu wzniesienia ostańcowe, których przykładem są zachowane do dziś charakterystyczne skałki w rejonie Lasowej Góry (A7/8).
Na podstawie: www.pomniki-przyrody.pl

Na fotografii przedstawiono krajobraz rolniczy Roztocza.
Na podstawie: www.polskiekrajobrazy.pl
Na podstawie fotografii i własnej wiedzy podaj dwie różnice między gospodarką rolną na Roztoczu a gospodarką rolną charakterystyczną dla Wielkopolski.

Na szczycie wzgórza Biały Słup (DE6) 10 marca stwierdzono godzinę 13.30 według czasu słonecznego.
Oblicz czas słoneczny, jaki był w Kijowie ($50^\circ 27'N$; $30^\circ 30'E$) w momencie pomiaru czasu słonecznego na szczycie wzgórza Biały Słup. Zapisz obliczenia.
Obliczenia:

Godzina czasu słonecznego: ..................

Na mapie Polski zaznaczono cztery strzałki wskazujące główne kierunki geograficzne.

Na mapie przedstawiono średnie sumy roczne opadów atmosferycznych na lądach. Numerami 1 i 2 oraz literami A–D oznaczono wybrane miejsca.
Na podstawie: www.zpe.gov.pl

Na mapie przedstawiono średnie sumy roczne opadów atmosferycznych na obszarze Polski.
Na podstawie: pl.wikipedia.org
Obszary Pojezierza Pomorskiego i Pojezierza Wielkopolskiego różnią się wielkością rocznej sumy opadów atmosferycznych.
Przedstaw dwie przyczyny różnej rocznej sumy opadów atmosferycznych na Pojezierzu Pomorskim i na Pojezierzu Wielkopolskim. Uwzględnij cechy przyrodnicze obu pojezierzy.

Na mapie synoptycznej Europy z 1 sierpnia 2020 r. literami A i B oznaczono wybrane obszary, nad którymi przemieszczają się fronty atmosferyczne.
Na podstawie www.meteocentrum.pl
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe litery wybrane spośród podanych w nawiasach.
Obszar, na którym tworzą się chmury Nimbostratus, a następnie występują długotrwałe, ale niezbyt intensywne opady deszczu, oznaczono literą ......................... .
Powolny wzrost temperatury powietrza występuje na obszarze oznaczonym literą ......................... .

Na wykresach oznaczonych literami A i B przedstawiono przepływy w m$^3$/s dwóch rzek europejskich, reprezentujących różne typy ustrojów rzecznych deszczowych.
Na podstawie: E. Czaya, Rzeki kuli ziemskiej, Warszawa 1987.
Przyporządkuj wykresom A i B nazwy właściwych rzek wybrane spośród poniższych. Podaj nazwy odpowiadających im ustrojów rzecznych deszczowych.
Sekwana Wisła Tyber
Wykres A:
Rzeka: ......................... ustrój rzeczny deszczowy: ..................
Wykres B:
Rzeka: ......................... ustrój rzeczny deszczowy: ..................

Na rysunkach oznaczonych numerami 1 i 2 przedstawiono przekroje przez lądolód antarktyczny i lądolód grenlandzki.
Na podstawie: www.openpress.usask.ca
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Lądolód antarktyczny różni się od lądolodu grenlandzkiego zasobami śniegu i lodu, ponieważ

Na rysunku przedstawiającym wybraną deltę zaznaczono obszar występowania pewnej formacji roślinnej, charakterystycznej dla wybrzeży morskich w strefie międzyzwrotnikowej.
Na podstawie: www.academicjournals.org

Na mapie przedstawiono podział wyżyn na makroregiony.
Na podstawie: J. Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa 2011.
Na fotografiach przedstawiono elementy krajobrazu charakterystyczne dla trzech makroregionów spośród podpisanych na mapie.
Na podstawie: www.google.com
Na której fotografii spośród oznaczonych literami A–C przedstawiono formę, która składa się ze skał paleozoicznych i jest charakterystyczna tylko dla jednego makroregionu spośród przedstawionych na mapie? Podaj literę oznaczającą tę fotografię, nazwę tej formy oraz nazwę makroregionu, w którym ta forma występuje.
Fotografia (wpisz literę): .........................
Forma: ..................
Makroregion: ..................

Na poniższej fotografii przedstawiono stary komin wulkaniczny odsłonięty po zniszczeniu przez erozję stożka wulkanicznego.
Na podstawie: www.wikiwand.com
Oceń, czy poniższe informacje dotyczące obiektu przedstawionego na fotografii są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Komin wulkaniczny został wypełniony skałami wylewnymi o strukturze skrytokrystalicznej.	P	F
2.	Forma geologiczna, taka jak przedstawiona na fotografii, występuje powszechnie na obszarach asejsmicznych.	P	F

Na rysunku przedstawiono wybrany przekrój geologiczny.Uzupełnij schemat, tak aby ilustrował w kolejności od najstarszego do najmłodszego wydarzenia geologiczne, które zaszły na obszarze przedstawionym na rysunku. Wpisz we właściwe miejsca odpowiednie litery.
A. Sedymentacja osadów w warunkach płytkiego morza.
B. Intruzja magmowa.
C. Powstanie monokliny i uskoku tektonicznego.
D. Denudacja obszaru.
E. Sedymentacja piaskowców.
F. Sedymentacja iłowców, wapieni i łupków ilastych.
wydarzenie najstarsze $\longrightarrow$ wydarzenie najmłodsze

A $\rightarrow$ ......................... $\rightarrow$ C $\rightarrow$ ......................... $\rightarrow$ F $\rightarrow$ .........................

Na poniższym wykresie przedstawiono wielkość urodzeń żywych i zgonów w Polsce w latach 2011–2021.Na podstawie: www.stat.gov.pl

Na mapie Afryki przedstawiono udział wyznawców islamu w ludności poszczególnych państw.
Na podstawie: www.commons.wikimedia.org
Oceń, czy poniższe informacje dotyczące rozmieszczenia wyznawców islamu są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Największy udział wyznawców islamu w Afryce dotyczy państw charakteryzujących się liczebną dominacją ludności arabskiej.	P	F
2.	W Angoli i Zambii udział wyznawców islamu przekracza 40% ogółu ludności.	P	F

Na mapie numerami 1–4 oznaczono miejscowości, dla których są charakterystyczne skupiska różnych mniejszości narodowych.
Na podstawie: www.mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl
Uzupełnij tabelę. Wpisz w każdym wierszu numer, którym oznaczono daną miejscowość na mapie, oraz nazwę państwa należącego do Unii Europejskiej, w którym dominująca narodowość mieszkańców jest taka sama jak narodowość danej mniejszości.

Miejscowość	Oznaczenie na mapie	Nazwa państwa
Puńsk	........	........
Strzelce Opolskie	........	........

W tabeli podano wartości wskaźników demograficznych w wybranych krajach w 2018 roku.
Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwy krajów wybrane z podanych poniżej.
Chiny Honduras Łotwa Somalia

Lp.	Kraj	Współczynnik urodzeń (w ‰)	Przyrost/ubytek naturalny (w ‰)	Dzietność kobiet
1.	Włochy	8	–3	1,3
2.	.........................	12	5	1,8
3.	.........................	22	17	2,5
4.	.........................	43	32	6,3

Na podstawie: World Population Data Sheet 2018, s. 15

W tekście podano informacje dotyczące wykształcenia imigrantów w Polsce.
Dane Eurostatu wskazują, że w 2020 roku udział osób z wykształceniem wyższym wśród imigrantów, którzy przebywali w Polsce, był większy niż odsetek osób z wyższym wykształceniem wśród obywateli wielu państw Europy. Obywatele państw Unii Europejskiej w wieku 25–54 lata, przebywający w Polsce, w większości (67,9%) mieli wykształcenie wyższe. Polska znalazła się również w czołówce państw z najwyższym wskaźnikiem wykształconych imigrantów spoza UE.
Na podstawie www.focusonbusiness.eu
Uzasadnij dwoma argumentami, że zatrudnianie imigrantów zgodne z ich wysokim wykształceniem jest korzystne dla rozwoju gospodarczego Polski.

W tabeli podano dane statystyczne dotyczące rolnictwa wybranych państw w 2017 roku.

Państwo	Zatrudnienie w rolnictwie w % ludności aktywnej zawodowo	Powierzchnia zasiewów zbóż w tys. ha	Zbiory zbóż w tys. ton	Zużycie nawozów sztucznych w kg na 1 ha użytków rolnych
Francja	2,8	9 380,9	64 496,0	109,7
X	5,3	14 135,5	76 397,2	11,2
Y	47,0	99 220,0	313 610,0	148,0
Z	1,4	6 266,5	45 556,8	125,7

Na podstawie: www.cia.gov; www.stat.gov.pl

Na fotografii 1 przedstawiono budynek nieistniejącego już zakładu przemysłowego, a na fotografii 2 – obszar wypoczynku (park) znajdujący się na terenach poprzemysłowych.
Na podstawie: www.whitemad.pl

Emisja CO$_2$ w Wielkiej Brytanii w okresie 2010–2019 spadła o 29%. Jednocześnie w tym samym czasie PKB kraju wzrósł o 20%. Przyczyną spadku emisji tego gazu była m.in. redukcja zużycia węgla kamiennego w tej dekadzie aż o 80%. W roku 2019 zużyto w kraju zaledwie 7,9 mln t tego surowca, przez co w 2019 r. emisja CO$_2$ na Wyspach Brytyjskich obniżyła się do poziomu z roku 1888. W roku 2020 na terenie Anglii zamknięto ostatnią kopalnię wydobywającą węgiel kamienny na skalę przemysłową.
Na podstawie: www.energetyka24.com

Na fotografiach oznaczonych literami A–D przedstawiono wybrane surowce mineralne występujące w Polsce.
[OBRAZEK]
Na podstawie: www.commons.wikimedia.org
Na mapie Polski numerami 1–6 oznaczono miejsca występowania wybranych surowców mineralnych.
[OBRAZEK]
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego opisu literę oznaczającą fotografię, na której przedstawiono surowiec, oraz numer, którym oznaczono występowanie surowca na mapie.

Opis	Fotografia (wpisz literę)	Lokalizacja (wpisz numer)
Skała głębinowa, najczęściej wykorzystywana jako kamień budowlany i drogowy.	........	........
Skała osadowa, wykorzystywana głównie w budownictwie i w przemyśle cementowym.	........	........
Występuje w stanie rodzimym lub w postaci związków z innymi pierwiastkami. Znajduje zastosowanie m.in. przy produkcji nawozów mineralnych oraz leków i suplementów.	........	........

W latach 80. XX wieku w przemyśle w Polsce pracowało ponad 5 mln osób. Wskutek przemian gospodarczych zapoczątkowanych na przełomie lat 80. i 90. ta liczba znacznie zmalała – tuż przed przystąpieniem naszego kraju do Unii Europejskiej liczba osób pracujących w przemyśle wynosiła około 3 mln osób.
Na podstawie: Mały Rocznik Statystyczny Polski, www.stat.gov.pl
Wyjaśnij, w jaki sposób wymienione poniżej zmiany w gospodarce Polski mogły wpłynąć na zmniejszanie się zatrudnienia w przemyśle, obserwowane w Polsce w ostatniej dekadzie XX w.
Zmiana własnościowa – prywatyzacja wielu przedsiębiorstw:

Zmiana w strukturze handlu zagranicznego Polski:

W tabeli przedstawiono strukturę wytwarzania energii elektrycznej w Brazylii w 2020 r.

Elektrownie	Udział (%)
opalane ropą naftową	1
opalane gazem ziemnym	9
opalane węglem	4
atomowe	3
wodne	64
wiatrowe	9
fotowoltaiczne	1
inne OZE	9

Na podstawie: www.bp.com
Podaj dwie cechy środowiska przyrodniczego Brazylii, które sprzyjają wykorzystaniu tego odnawialnego źródła energii, które ma największy udział w strukturze wytwarzania energii elektrycznej w tym kraju.

W tekście opisano jeden z regionów przemysłowych w Japonii.
Po II wojnie światowej duży udział w odrodzeniu się przemysłu Japonii miały huty stali, rafinerie i stocznie – zlokalizowane głównie w pobliżu portów w Kawasaki i w Jokohamie. W okresie późniejszym, w większym oddaleniu od portów, powstawały zakłady przemysłu przetwórczego, produkujące m.in. samochody, sprzęt elektroniczny i tekstylia.
Na podstawie: www.britannica.com
Wyjaśnij, dlaczego w Japonii zakłady hutnicze i rafinerie zlokalizowano w sposób opisany w powyższym tekście.

Na mapie przedstawiono zmiany zasięgu leja depresyjnego w rejonie Bełchatowa.
[OBRAZEK]
Na podstawie: www.zpe.gov.pl

Na mapie przedstawiono fragment Azji Południowo-Wschodniej. Literami A–C oznaczono trzy państwa, a linią przerywaną – cieśninę ważną w światowej dystrybucji ropy naftowej.
[OBRAZEK]
Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2013.

W tabeli przedstawiono informacje o obrotach handlu zagranicznego Polski i jej głównych partnerach handlowych w trzech wybranych okresach rozwoju gospodarczego kraju.

Rok	Eksport [mld USD]	Import [mld USD]	Pierwszy, drugi i trzeci partner Polski
			w eksporcie	w imporcie
X	0,92	0,93	1. ZSRR 2. NRD 3. Wielka Brytania	1. ZSRR 2. NRD 3. Czechosłowacja
Y	11,49	10,84	1. ZSRR 2. RFN 3. Czechosłowacja	1. ZSRR 2. RFN 3. NRD
Z	272,66	260,61	1. Niemcy 2. Czechy 3. Wielka Brytania	1. Niemcy 2. Chiny 3. Włochy

Na podstawie: Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego 2021; www.stat.gov.pl
Która z odpowiedzi zawiera poprawne przyporządkowanie lat do danych w tabeli? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.