Matura CKE Czerwiec 2025 – Geografia Rozszerzona

Zadania od 1. do 4. odnoszą się do obszaru przedstawionego na mapie szczegółowej fragmentu Ślężańskiego Parku Krajobrazowego.
Zadanie 1.
Na mapie geologicznej przedstawiono budowę geologiczną Masywu Ślęży.
Na podstawie: www.geologia.pgi.gov.pl

Turysta rozpoczął pieszą wycieczkę z Domu Turysty PTTK „Pod Wieżycą” (pole C2). Trasa wycieczki prowadziła żółtym szlakiem na szczyt góry Ślęży (pole B4). Następnie turysta zszedł ze Ślęży żółtym szlakiem na parking przy przełęczy Tąpadła (pole B5).

Zadanie 3. (0–1)
Podaj dwie cechy środowiska geograficznego Masywu Ślęży, które ograniczają uprawianie narciarstwa zjazdowego na jego obszarze.
1.
2.

Zadanie 4. (0–1)
Na zdjęciu satelitarnym przedstawiono fragment obszaru mapy szczegółowej.
Na podstawie: www.geoportal.gov.pl
Rozpoznaj miejscowość, której fragment przedstawiono na zdjęciu satelitarnym, i wpisz w wyznaczone miejsce jej nazwę. Podaj dwie cechy antropogeniczne obszaru przedstawionego powyżej, możliwe do odczytania zarówno z mapy szczegółowej, jak i ze zdjęcia satelitarnego.
Miejscowość: ..................
Cechy antropogeniczne:
1.
2.

Na mapie literami A–D oznaczono wybrane punkty na Ziemi.
Na podstawie: Atlas geograficzny dla liceum, Warszawa 2004.

Zadanie 6. (0–2)
Na rysunku przedstawiono położenie wybranych ciał niebieskich podczas zaćmienia Słońca.
Na podstawie: www.zpe.gov.pl
Podaj nazwę fazy, w której znajduje się Księżyc w sytuacji przedstawionej na rysunku. Uzasadnij, dlaczego w sytuacji przedstawionej na rysunku występują największe pływy.
Faza Księżyca: ..................
Uzasadnienie:

Na rysunku odnoszącym się do powstawania wiatru fenowego przedstawiono wybrane elementy środowiska geograficznego.
Na podstawie: www.zpe.gov.pl

Na mapie oznaczono literami A–C położenie geograficzne stacji meteorologicznych, dla których wykonano klimatogramy oznaczone w tabeli numerami 1–3. Literą X oznaczono jedno z największych jezior w Afryce.
Poniższe klimatogramy wykonano dla stacji meteorologicznych położonych w Afryce. Mbandaka jest położona w Demokratycznej Republice Konga, a pozostałe stacje, których cechy klimatu przedstawiono na klimatogramach 1–3, są położone w miejscach oznaczonych na mapie literami A–C.
Na podstawie: www.climatecharts.net

Zadanie 9. (0–1)
Na mapie literami A–C oznaczono trzy wybrane obszary. Przez jeden z nich przebiega dział wodny I rzędu.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
Dział wodny I rzędu przebiega przez obszar oznaczony

A.	literą A,	a jego obecność w tym miejscu jest skutkiem występowania	1.	rozległej kotliny.
B.	literą B,		2.	niziny aluwialnej.
C.	literą C,		3.	moren czołowych.

Zadanie 10. (0–1)
Na wykresach przedstawiono rozkład przepływów w ciągu roku dwóch wybranych rzek.
Na podstawie: www.zpe.gov.pl
Wyjaśnij, dlaczego Tyber charakteryzuje się większą zmiennością przepływów w ciągu roku niż Kongo. Odnieś się do ustroju obu rzek.

Zadanie 11. (0–2)
Na rysunku przedstawiono rodzaje wód podziemnych.
Na podstawie: www.zpe.gov.pl
Przedstaw dwie różnice między wodami głębinowymi a wodami gruntowymi, dotyczące właściwości fizykochemicznych każdego z tych rodzajów wód podziemnych. W odpowiedzi odnieś się do obu rodzajów.
1.
2.

Na mapie literami A i B oznaczono dwa fragmenty wybrzeża Morza Bałtyckiego.
Na podstawie: J. Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa 2013.
Na poniższych modelach terenu przedstawiono obszary oznaczone literami A i B na mapie.
Na podstawie: mapy.geoportal.gov.pl

Na mapie zaznaczono aktywne wulkany i granice płyt litosfery.
Na podstawie: www.volcanodiscovery.com
Tekst dotyczy erupcji wulkanu Sinabung, która wydarzyła się w marcu 2021 roku.
Erupcja wulkanu została poprzedzona serią wybuchów i donośnych grzmotów. Zarejestrowano kilkanaście lawin piroklastycznych, spływających na odległość dochodzącą do 5 km. Wyrzut popiołu dotarł na wysokość co najmniej 5 km. Opadający popiół pokrył kilkucentymetrową warstwą pola i domy w pobliżu wulkanu.
Na podstawie: www.dobrapogoda24.pl

Zadanie 14. (0–2)
Na rysunku przedstawiono rzeźbę terenu wybranego obszaru.
Na podstawie: www.pgi.gov.pl
Przedstaw jedno podobieństwo i jedną różnicę w genezie form ukształtowania terenu, których nazwy podano na rysunku.
Podobieństwo:

Różnica:

Zadanie 15. (0–1)
Na mapie przedstawiono zasięg występowania trzech, spokrewnionych genetycznie, żyznych gleb strefowych. Literą A oznaczono czarnoziem, literą B – glebę kasztanową, a literą C – szarą glebę leśną.
Na podstawie: www.techpedia.pl
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
1. Skałą macierzystą charakterystyczną dla gleb przedstawionych na mapie są ..........................
2. Potencjalną roślinnością naturalną dla obszaru występowania gleb oznaczonych literami A i B na mapie jest ..........................

Na mapie świata przedstawiono udział rolnictwa (w %) w tworzeniu PKB według państw w 2018 roku.
Na podstawie: www.worldbank.org

Na mapie jednolitymi kolorami oznaczono wybrane państwa, w których obowiązuje ten sam język urzędowy. Numerami 1–3 zaznaczono położenie wybranych współczesnych terytoriów zależnych na świecie.Na podstawie: www.johomaps.com

Zadanie 18. (0–1)
Na wykresie przedstawiono wartość współczynnika dzietności kobiet w Polsce w latach 1990–2021.
Na podstawie: www.stat.gov.pl
Wykaż, że proces restrukturyzacji gospodarki przyczynił się do zmiany wartości współczynnika dzietności kobiet w Polsce. W odpowiedzi odnieś się do odpowiedniej dekady.

Zadanie 19. (0–2)
Na mapie literami X, Y, Z oznaczono wybrane obszary należące do różnych kręgów kulturowych świata, różniące się m.in. strukturą językową oraz wpływem religii na życie społeczne i gospodarkę.
Na podstawie: www.naturalearthdata.com; www.cia.gov
Zaznacz poprawne dokończenie zdań.
1. Cechą obszaru oznaczonego literą X jest

2. Cechą obszaru oznaczonego literą Y, która nie odnosi się do obszaru oznaczonego literą Z, jest

Zadanie 20. (0–2)
Uzupełnij tabelę zawierającą opisy wybranych typów fizjonomicznych miast na świecie. Wpisz obok każdej opisu przykład właściwego miasta wybrany spośród podanych poniżej.
Bratysława \t Chicago \t Kair \t Tokio \t Wenecja

Lp.	Opis typu fizjonomicznego miasta	Przykład miasta
1	W centrum znajduje się XIX-wieczna zabudowa o kratowym układzie ulic, w obrębie której występuje nowoczesna dzielnica biznesowa (city) o wysokiej zabudowie skoncentrowanej na niewielkiej powierzchni. Na zewnątrz obszaru śródmiejskiego rozciągają się dzielnice willowe, złożone z dużej liczby domów jednorodzinnych.	........
2	Siatka ulic w tego typu miastach jest nieregularna i gęsta. Wiele ulic kończy się ślepo wewnątrz zabudowy. Zabudowa mieszkalna sąsiaduje z ruchliwymi miejscami handlowymi. Centrum stanowi stare miasto ze świątyniami i minaretami, otoczone nowszymi dzielnicami o różnych funkcjach – mieszkaniowych, przemysłowych i usługowych.	........
3.	Centrum stanowi starówka o wąskiej i zwartej zabudowie, otoczona młodszymi dzielnicami o charakterze śródmiejskim, a następnie terenami o funkcji przemysłowej w XIX–XX w. Miasto tego typu cechuje się obecnością dużych osiedli mieszkalnych – kompleksów wielopiętrowych bloków pochodzących z okresu przed restrukturyzacją gospodarki centralnie zarządzanej.	........

Na podstawie: www.zpe.gov.pl

Zadanie 21. (0–2)
Na wykresie przedstawiono głównych producentów ryżu w 2018 roku.
Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej, www.stat.gov.pl
Wyjaśnij wpływ klimatu na uprawę ryżu w krajach będących jego głównymi producentami, a następnie przedstaw główne uwarunkowanie pozaprzyrodnicze sprzyjające uprawie ryżu w tych państwach.
Wpływ klimatu:

Uwarunkowanie pozaprzyrodnicze:

Zadanie 22. (0–1)
W tabeli przedstawiono wpływ sposobu użytkowania gruntów na roczne straty gleby na zboczu o nachyleniu 10% na glebie gliniastej.

Sposób użytkowania	Spływ gleby w t/ha w ciągu roku
las	0,004
użytki zielone	0,020
pola wstęgowe	21,6
rośliny okopowe (bulwiaste, korzeniowe)	50,2
czarne ugory i nieużytki	129,4

Na podstawie: www.bagna.pl
Wśród poniższych zdań zaznacz zdanie prawdziwe.

Zadanie 23. (0–1)
W tabeli przedstawiono wybrane informacje o gospodarstwach ekologicznych w Polsce w wybranych województwach w 2023 roku.

Województwo	Powierzchnia użytków rolnych w ha	Powierzchnia użytków ekologicznych w ogólnej powierzchni użytków rolnych w %
śląskie	581 607	0,67
warmińsko-mazurskie	1 311 959	9,9

Na podstawie: Rocznik Statystyczny Rolnictwa 2023, www.stat.gov.pl
Wyjaśnij, z czego wynika różnica w udziale użytków ekologicznych w powierzchni użytków rolnych, widoczna między województwami śląskim a warmińsko-mazurskim.

Zadanie 24. (0–2)
W tabeli przedstawiono dane dotyczące produkcji energii w wybranych krajach świata w 2019 roku.

Nazwa państwa	Produkcja energii ogółem	Energia wyprodukowana wyłącznie ze źródeł odnawialnych	Energia wyprodukowana z najważniejszego źródła odnawialnego w danym kraju
	w mld kWh
Dania	31	23	15
Filipiny	90	23	10
Norwegia	147	145	141
Polska	161	24	15

Na podstawie: US Energy Information Administracion: The most popular source of renewable energy per country.
Na przykładzie dwóch państw z tabeli, w których udział energii odnawialnej w produkcji energii ogółem ponad 50%, wykaż związek między rodzajem głównego odnawialnego źródła energii a warunkami przyrodniczymi w danym państwie. W odpowiedzi odnieś się do odpowiednich źródeł energii i do dwóch cech przyrodniczych każdego z tych państw.
Przykład 1.:

Przykład 2.:

Zadanie 25. (0–2)
Na mapie numerami 1–5 oznaczono wybrane obszary koncentracji przemysłu tradycyjnego i nowoczesnego.
Na podstawie:www.zpe.gov.pl; www.johomaps.com
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok opisu każdego obszaru właściwą nazwę okręgu przemysłowego, wybraną spośród poniższych, oraz numer, którym oznaczono okręg na mapie.
Broken Hill-Port Pirie \t Droga 128 \t Minas Gerais \t Sophia Antipolis \t Witwatersrand

Opis	Nazwa	Numer na mapie
Klaster technologiczny współpracujący – dzięki bliskiemu położeniu – z ośrodkami naukowo-badawczymi, takimi jak Yale i Harvard.	........	........
Wydobycie głównie żelaza i metali nieżelaznych. W głównych ośrodkach – w Belo Horizonte i w Itabirze – funkcjonują hutnictwo i przemysł metalurgiczny.	........	........
Wydobycie głównie węgla kamiennego, złota, uranu, platyny, srebra i diamentów. Największym ośrodkiem w tym okręgu jest Johannesburg.	........	........

Zadanie 26. (0–3)
Na mapach oznaczonych numerami 1–3 przedstawiono wybrane dane statystyczne.
Mapa 1. Liczba studentów i uczelni w roku akademickim 2020/2021
Mapa 2. Nakłady na działalność naukowo-badawczą (B+R) w 2020 roku
Mapa 3. Autostrady i drogi ekspresowe na 1000 $\text{km}^2$ w 2021 roku
Na podstawie: Rocznik Statystyczny Województw 2021; Regiony Polski 2022, www.stat.gov.pl
Z podanych województw wybierz to, w którym są najkorzystniejsze warunki dla lokalizowania przemysłu nowoczesnych technologii. Wybór uzasadnij trzema argumentami odnoszącymi się wyłącznie do przedstawionych danych statystycznych.
dolnośląskie \t kujawsko-pomorskie \t lubelskie
Województwo: .........................
Uzasadnienie:
1.
2.
3.

Zadanie 27. (0–2)
Na mapie liniami zaznaczono przebieg głównych linii kolejowych w Polsce. Literami A i B oznaczono wybrane obszary.
Na podstawie: pl.wikipedia.org
Wyjaśnij dwoma argumentami odnoszącymi się do dwóch różnych cech środowiska geograficznego, dlaczego obszary A i B różnią się gęstością linii kolejowych. W każdej odpowiedzi odnieś się do obu obszarów.
1.
2.

Zadanie 28. (0–2)
Na mapie numerami 1–4 oznaczono wybrane państwa.
Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2013.
Podaj numer, którym oznaczono na mapie Sudan Południowy, a następnie uzupełnij model przyczynowo-skutkowy odnoszący się do zdarzeń w tym kraju, które doprowadziły do spadku poziomu życia jego ludności. Wpisz w odpowiednie komórki właściwe litery.
Numer na mapie: ..................
A. Uszkodzenia infrastruktury służącej wydobyciu ropy naftowej.
B. Zniszczenie infrastruktury w portach morskich.
C. Obniżenie wielkości eksportu i spadek dochodów ze sprzedaży ropy naftowej.
D. Przeludnienie miast.

Zbrojne walki międzyplemienne oraz wewnętrzne konflikty o władzę

$\rightarrow$

........

$\rightarrow$

........

$\rightarrow$

Spadek poziomu życia ludności