Matura CKE Grudzień 2024 – Geografia Rozszerzona

Zadanie 1. (0-1)
Poniżej przedstawiono fotografię wykonaną z punktu widokowego położonego w polu C1. Literą X oznaczono wybrane formy terenu.
Na podstawie: www.commons.wikimedia.org
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Formy terenu oznaczone na fotografii literą X zostały utworzone na skutek działalności akumulacyjnej Wisły.	P	F
2.	Zabytek przedstawiony na fotografii jest położony na dziale wodnym między dorzeczami Narwi i Wkry.	P	F

Zadanie 2. (0-2)
Na mapie podano wysokość poziomu wody w Wiśle w metrach nad poziomem morza w wybranych punktach położonych w polach A2 i F3. Przyjmij, że długość odcinka Wisły między tymi punktami wynosi 12 km.
Oblicz średni spadek Wisły między punktami opisanymi powyżej. Wynik podaj w promilach. Zapisz obliczenia.

Zadanie 3. (0-2)
Na modelu terenu, pozbawionym obrazu roślinności i zabudowy, przedstawiono fragment pól BCD1/2 mapy szczegółowej. Prostokątami z literami X, Y, Z oznaczono wybrane obszary.
Na podstawie: www.geoportal.gov.pl
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Na obszarze oznaczonym literą X występują antropogeniczne formy terenu, które powstały podczas budowy fortyfikacji.	P	F
2.	Na obszarze oznaczonym literą Y występują antropogeniczne formy terenu, które powstały podczas tworzenia infrastruktury komunikacyjnej.	P	F
3.	Spośród obszarów oznaczonych literami X, Y, Z najsilniejszym antropogenicznym przekształceniem rzeźby terenu charakteryzuje się obszar oznaczony literą Z.	P	F

Zadanie 4. (0-1)
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jedną z odpowiedzi 1-3.
Na lewym brzegu Narwi w miejscu o długości geograficznej 20°45′E zachodzi głównie proces

A.	akumulacji,	o czym świadczy	1.	położenie po wewnętrznej stronie zakola.
B.	erozji bocznej,		2.	obecność skarpy.
			3.	dopływ wód Wkry.

Na mapie przedstawiono podział Polski na podprowincje geograficzne. Literą X oznaczono wybrany odcinek Wisły.
Na podstawie: J. Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa 2002, www.zpe.gov.pl

Zadanie 6. (0-2)
Rozważa się połączenie stacji kolejowej Modlin (pole D1) i portu lotniczego linią kolejową, której fragment ma przebiegać w miejscu nieczynnych torów kolejowych (pole CD1).
Przedstaw dwie korzyści wynikające z budowy tej linii kolejowej poprowadzonej wzdłuż nieczynnych torów kolejowych (pole CD1), a nie – najkrótszą trasą.
1.
2.

Zadanie 7. (0-2)
Który obszar w Nowym Dworze Mazowieckim – obszar w polu C1 czy obszar między linią kolejową a czerwonym szlakiem w polu DE2 – sprzyja lokalizowaniu nowych osiedli mieszkaniowych? Uzasadnij wybór dwoma argumentami.
Obszar w polu: .........................
Uzasadnienie:
1.
2.

Zadanie 8. (0-2)
Na ilustracjach oznaczonych literami A-C przedstawiono Drogę Mleczną.Na podstawie: www.nationalgeographic.com, www.goblin.w.staszic.waw.pl
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Zarówno Układ Słoneczny, jak i pozasłoneczny układ planetarny odkryty przez Aleksandra Wolszczana, są położone w galaktyce, której fragment przedstawiono na ilustracji oznaczonej literą A.	P	F
2.	Według heliocentrycznego modelu opracowanego przez Mikołaja Kopernika miejsce wskazane strzałką na ilustracji oznaczonej literą B stanowi centrum Wszechświata.	P	F
3.	Na ilustracjach oznaczonych literami B i C przedstawiono widok Drogi Mlecznej obserwowany z powierzchni Ziemi.	P	F

Zadanie 9. (0-2)
Na wykresie liniami oznaczonymi literami A-D przedstawiono strumień promieniowania słonecznego docierającego do Ziemi w ciągu doby w wybranych szerokościach geograficznych, w tym – na biegunie północnym.
Na podstawie: M. Popkiewicz, A. Kardaś, S. Malinowski, Nauka o klimacie, Warszawa 2019.
Którą literą oznaczono promieniowanie słoneczne docierające do Ziemi na biegunie północnym? Uzasadnij odpowiedź.
Litera: .........................
Uzasadnienie:

Zadanie 10. (0-2)
Na rysunku przedstawiono kierunek stałego wiatru oraz jego strefę występowania na Ziemi.
Przedstaw dwa uwarunkowania – jedno baryczne i jedno astronomiczne – wpływające na kierunek wiatru przedstawionego strzałkami na rysunku.
Uwarunkowanie baryczne:

Uwarunkowanie astronomiczne:

Zadanie 11. (0-2)
Na fotografii przedstawiono fragment Iquique (20°S; 70°W) – miasta położonego na zachodnim wybrzeżu Ameryki Południowej.
Na podstawie: www.gochile.cl
W tabeli przedstawiono średnie miesięczne wartości temperatury powietrza i średnie miesięczne sumy opadów atmosferycznych w Iquique. Stacja jest położona na wysokości 48 m n.p.m. Dane pochodzą z wybranego okresu w XX wieku.

T/O	I	II	III	IV	V	VI	VII	VIII	IX	X	XI	XII
T	20,8	20,9	19,4	18,2	16,4	15,5	14,7	14,8	15,6	16,7	17,9	19,5
O	1	0	0	0	0	0	0	0	1	0	0	0

T − średnia temperatura powietrza (w °C)
O − sumy opadów atmosferycznych (w mm)
Na podstawie: www. klimadiagramme.de
Uzupełnij zdania odnoszące się do obszaru widocznego na fotografii. Wpisz we właściwych miejscach jedno z określeń podanych w nawiasach.
Sumy roczne opadów atmosferycznych w Iquique wynikają z położenia w szerokościach geograficznych, w których cyrkulacja atmosferyczna charakteryzuje się osiadaniem mas powietrza, i z obecności prądu morskiego skierowanego na ......................... .
Roczna amplituda temperatury, w porównaniu ze stacjami meteorologicznymi położonymi na równiku, jest ......................... .
Geneza pasma górskiego, którego fragment przedstawiono na fotografii, jest związana z obecnością strefy ......................... .

Zadanie 12. (0-1)
W tabeli podano dane z trzech wybranych stacji meteorologicznych w Polsce. Dane pochodzą z wybranego okresu w XX wieku.

Stacja	T/O	Styczeń	Lipiec	Rok
1	T [°C]	−1,1	17,7	8,4
	O [mm]	36	61	527
2	T [°C]	−2,4	16,8	7,6
	O [mm]	47	94	690
3	T [°C]	−5,3	16,6	6,1
	O [mm]	32	77	594

T – średnia temperatura powietrza

O – średnie sumy opadów atmosferycznych
Na podstawie: www.klimadiagramme.de
Na mapach oznaczonych literami A-D przedstawiono położenie wybranych stacji meteorologicznych.
[OBRAZEK]
Na której mapie przedstawiono położenie stacji o cechach klimatu podanych w tabeli? Zapisz właściwą literę.
Mapa .........................

Zadanie 13. (0-2)
Poniżej przedstawiono dorzecze Nilu oraz ilość wody przepływającej w poszczególnych miesiącach w ciągu roku w punktach pomiarowych oznaczonych literami A i B.
Na podstawie: www.wikimedia.pl
Na podstawie: www.hydrosciences.fr
Wyjaśnij, dlaczego miesięczne przepływy w punkcie oznaczonym literą A różnią się zmiennością w ciągu roku od przepływów w punkcie oznaczonym literą B. Odnieś się do warunków hydrologicznych w punkcie A oraz do warunków klimatycznych w punkcie B.

Na obu fotografiach przedstawiono Kazbek (5033 m n.p.m.) i dolinę lodowca Gergeti na Kaukazie. Fotografię A wykonano w 1890 roku, a fotografię B – w 2011 roku. Literą X oznaczono ten sam fragment doliny.Na podstawie: www.imaggeo.egu.eu

Na rysunku przedstawiono fragment wybranego regionu, w którym turysta przeprowadził obserwacje terenowe w obszarach oznaczonych literami A-C.

Na mapie przedstawiono główne jednostki tektoniczne Polski.
Na podstawie: www.zpe.gov.pl

Zadanie 17. (0-3)
Na mapie przedstawiono wyniki jednego z rankingów miast pod względem jakości życia, przeprowadzonego w 2018 roku. Przy nazwie każdego z miast podano miejsce wśród 140 analizowanych miast świata.
Na podstawie: www.obserwatorfinansowy.pl, [za:] The Economist Intelligence Unit.
Podaj trzy przykłady czynników obniżających w rankingu pozycję miast oznaczonych kolorem czerwonym. Wyjaśnij wpływ każdego z czynników na jakość życia w tych miastach.
Czynnik:
Wyjaśnienie:
Czynnik:
Wyjaśnienie:
Czynnik:
Wyjaśnienie:

Zadanie 18. (0-1)
Poniżej przedstawiono informacje o sytuacji demograficznej jednego z krajów świata w 2024 roku.
W Korei Południowej ogłoszono „stan nadzwyczajny” z powodu niskiego wskaźnika urodzeń. W pierwszym kwartale 2024 roku współczynnik dzietności osiągnął rekordowo niski poziom 0,76 i prognozuje się jego dalszy spadek. Przewiduje się, że populacja tego kraju zmniejszy się do 2100 roku o połowę.
Na podstawie: www.bbc.co.uk
W tabeli oznaczono literami przykładowe wartości współczynnika przyrostu/ubytku naturalnego oraz jego składowych, charakterystyczne dla pięciu faz przejścia demograficznego, podanych w tabeli w przypadkowej kolejności.

Oznaczenie literowe	Współczynnik przyrostu/ubytku naturalnego (‰)	Współczynnik urodzeń (‰)	Współczynnik zgonów (‰)
Q	20	40	20
W	-1	9	10
E	2	55	53
R	5	17	12
T	25	55	30

Na podstawie: W. Mizerski, J. Żukowski, Tablice geograficzne, Warszawa 2014.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	W powyższej tabeli fazę pierwszą przejścia demograficznego oznaczono literą E.	P	F
2.	W powyższej tabeli fazę charakterystyczną dla Korei Południowej oznaczono literą W.	P	F

Na mapach przedstawiono wartość i strukturę wskaźnika obciążenia demograficznego według województw Polski w 1990 roku oraz ich prognozę na 2040 rok.Na podstawie: Atlas demograficzny Polski, Warszawa 2017.

Zadanie 20. (0-2)
Uzasadnij dwoma argumentami, że Kotlina Konga w Afryce charakteryzuje się mniej sprzyjającymi warunkami przyrodniczymi dla rolnictwa niż pampa w Ameryce Południowej. Odnieś się do uwarunkowań strefowych.
1.
2.

Na mapie przedstawiono przestrzenne zróżnicowanie wskaźnika waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej w Polsce. Literami A-C oznaczono wybrane obszary.
Na podstawie: www.onw.iung.pulawy.pl

Zadanie 22. (0-2)
Na mapie świata literami A-D oznaczono wybrane państwa.W tabeli podano informacje o zbiorach wybranych roślin uprawnych, charakterystycznych dla produkcji rolniczej czterech państw, w tym – dla trzech producentów ryżu.
Uzupełnij tabelę. W każdym z właściwych wierszy wpisz nazwę państwa, którego rolnictwo charakteryzują przedstawione dane statystyczne. Dobierz państwa spośród oznaczonych na mapie literami A-D.

Nazwa państwa	Zbiory roślin uprawnych w 2016 r. (w mln ton)
Polska	burak cukrowy 14	ziemniaki 7	żyto 2
..................	burak cukrowy 33	ziemniaki 20	ryż 9
..................	ryż 213	ziemniaki 99	burak cukrowy 8
..................	maniok 21	ryż 12	ziemniaki 4

Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2018, www.stat.gov.pl

Zadanie 23. (0-2)
Na ortofotomapie oznaczonej literą A i na modelu terenu oznaczonym literą B przedstawiono wybrany fragment Karpat.
[OBRAZEK]Wiele dróg w Karpatach to nieutwardzone drogi, którymi prowadzą szlaki zrywkowe służące do wywozu drewna. Na podstawie danych LIDAR wykazano, że gęstość takich dróg na niektórych obszarach Karpat dochodzi do 13 km/1 km$^2$.
Na podstawie: A. Affek, A. Gerlée, A. Sosnowska, M. Zachwatowicz, Oszacowanie skali wpływu pozyskiwania drewna na wybrane elementy środowiska we wschodniej części polskich Karpat, „Przegląd Geograficzny” 2019, 91, 1, s. 83–106
Wykaż, że wylesianie i antropogeniczne formy terenu, przedstawione na ilustracji B, zwiększają zagrożenie powodziowe. Podaj dwa argumenty.
1.
2.

Zadanie 24. (0-1)
Na rysunku przedstawiono trałowanie denne – jedną z metod stosowanych podczas połowu organizmów morskich.
Na podstawie: www.msc.org
Wykaż, że metoda przedstawiona na rysunku wywiera szkodliwy wpływ na ekosystemy morskie.

Na mapach przedstawiono informacje o udziale wybranych sektorów w tworzeniu wartości dodanej brutto w Polsce.
Mapa 1. Udział przemysłu w tworzeniu wartości dodanej brutto w 2015 r.
Mapa 2. Udział rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybactwa w tworzeniu wartości dodanej brutto w 2015 r.
Na podstawie: Atlas statystyczny Polski, Warszawa 2018.

Zadanie 26. (0-2)
Na mapie przedstawiono wybrane informacje o wartości dodanej brutto na jednego pracującego i o jej strukturze według sektorów gospodarki. Literami A-D oznaczono wybrane podregiony.
Na podstawie: Atlas statystyczny Polski, Warszawa 2018.
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego opisu literę, którą oznaczono podregion na mapie.

Lp.	Opis podregionu	Litera
1.	Podregion o przewadze II sektora w strukturze wartości dodanej brutto. Do wysokiej wartości dodanej brutto na jednego pracującego przyczynia się obecność górnictwa i hutnictwa bazującego na rudach metali eksploatowanych w tym samym podregionie.	.........................
2.	Podregion o przewadze II sektora w strukturze wartości dodanej brutto. Do wysokiej wartości dodanej brutto na jednego pracującego przyczynia się obecność przemysłu paliwowo-energetycznego bazującego na surowcu pochodzącym głównie z importu.	.........................
3.	Podregion o przewadze III sektora w strukturze wartości dodanej brutto. W przeszłości miejscowa baza surowcowa przyczyniła się do lokalizacji hutnictwa żelaza, a współcześnie II sektor specjalizuje się w produkcji artykułów metalowych i materiałów budowlanych.	.........................

Zadanie 27. (0-2)
Poniższy tekst odnosi się do współczesnych zmian zachodzących w przemyśle.
Koncepcja przemysłu 5.0 jest związana z zainicjowaną w Japonii ideą społeczeństwa 5.0, w którym zaawansowane technologie informatyczne, Internet Rzeczy, roboty, sztuczna inteligencja i rzeczywistość rozszerzona są wykorzystywane w przemyśle, opiece zdrowotnej i życiu codziennym. Przemysł 5.0 – w porównaniu z przemysłem 4.0 – ma przesuwać akcenty z efektywności i wydajności produkcji na dobrostan i rozwój pracowników, minimalizowanie szkód środowiskowych oraz odporność na załamania łańcucha dostaw.
Na podstawie: G. Heredi-Szabo, Przemysł 5.0. Kolejny krok w rozwoju produkcji przemysłowej?, www.knowhow.distrelec.com
Przedstaw, na czym powinny polegać odporność na załamanie łańcucha dostaw oraz minimalizowanie szkód środowiskowych.
Odporność na załamanie łańcucha dostaw:

Minimalizowanie szkód środowiskowych:

Zadanie 28. (0-2)
W tabeli przedstawiono wybrane informacje o wielkości oraz o strukturze obrotów towarowych w najważniejszych portach polskich w 2022 roku.

Oznaczenie literowe miasta portowego	Obroty ogółem	Ropa naftowa	Gaz ziemny (ciekły)	Węgiel i koks
	tys. ton
A	11 208,7	15,0	202,9	1 767,5
B	63 153,2	21 877,2	615,6	14 759,9
C	23 074,9	480,8	164,8	3 310,9
D	19 997,9	5,0$^*$	4 475,0	2 536,7

$^*$ 2021 r.
Na podstawie: Rocznik Statystyczny Gospodarki Morskiej 2023, www.stat.gov.pl
Przyporządkuj do każdego z podanych poniżej miast właściwą literę i uzasadnij wybór. Odnieś się do uwarunkowania gospodarczego, przyczyniającego się do obrotów towarowych przedstawionych w tabeli.
Gdańsk: .........................
Uzasadnienie:

Świnoujście: .........................
Uzasadnienie:

Zadanie 29. (0-2)
Na fotografii przedstawiono jedną z elektrowni w Chinach.
Na podstawie: www.tech.wp.pl
Poniższy tekst odnosi się do energetyki w Chinach.
Chiny inwestują w odnawialne źródła energii. W 2017 r. w Chinach rozpoczęła pracę pływająca elektrownia słoneczna o mocy 40 megawatów. Elektrownia została zlokalizowana na sztucznym jeziorze utworzonym po zalaniu terenów, na których wcześniej wydobywano węgiel.
Na podstawie: www.wp.pl
Wykaż, że przedstawiony w tekście sposób zagospodarowania terenów pogórniczych jest korzystny dla środowiska przyrodniczego. Podaj dwa argumenty.
1.
2.

Zadanie 30. (0-1)
Na mapie kolorem czerwonym oznaczono kraje grupy G7.
Na wykresie przedstawiono udział krajów G7 w PKB na świecie w wybranych latach według parytetu siły nabywczej (PPP).
Na podstawie: www.obserwator gospodarczy.pl [za:] www.worldbank.org
Przedstaw uwarunkowanie, które przyczyniło się do zmiany udziału krajów G7 w PKB na świecie w latach 1990–2023.

Zadanie 31. (0-1)
Na wykresie przedstawiono wartość wskaźnika innowacyjności w wybranych krajach w 2023 roku.
Na podstawie: www.wipo.int
Przedstaw uwarunkowanie, które przyczynia się do różnicy w wartości wskaźnika innowacyjności między Koreą Południową i Chinami a pozostałymi krajami przedstawionymi na wykresie.