Matura CKE Lipiec 2020 – Geografia Rozszerzona

Zadanie wykonaj na podstawie fotografii, na której utrwalono widomy ruch ciał niebieskich na sklepieniu niebieskim. Literą A oznaczono położenie Gwiazdy Polarnej znajdującej się na wysokości 48° nad horyzontem (strona I barwnego materiału źródłowego).

Zadanie 2. (0−1)
Dobierz do podanych poniżej ciał niebieskich, wchodzących w skład Układu Słonecznego, po jednej z wymienionych charakterystycznych cech (A–D). Wpisz obok nazw ciał niebieskich właściwe litery.
A. Krążą po orbitach wokół planet.
B. Zachodzą w nich reakcje termojądrowe.
C. Krążą wokół Słońca po bardzo spłaszczonych orbitach.
D. Mają niewielką średnicę, krążą wokół Słońca głównie między Marsem a Jowiszem.
Księżyce .................. Komety .................. Planetoidy ..................

Na rysunku przedstawiono schemat cyrkulacji atmosfery.

Na mapie przedstawiono linią ciągłą położenie międzyzwrotnikowej strefy zbieżności pasatów w lipcu, a linią przerywaną – w styczniu.
Na podstawie: L. Baraniecki, W. Skrzypczak, Geografia fizyczna ogólna, Warszawa 2000.

Zadanie 5. (0−2)
Zadanie wykonaj na podstawie fotografii przedstawiającej krajobraz jednego z pasm górskich Europy, którego najwyższy szczyt o współrzędnych geograficznych (56°47'N; 5°W) znajduje się na wysokości 1344 m n.p.m. (strona I barwnego materiału źródłowego), oraz poniższego wykresu, na którym przedstawiono położenie granicy wieloletniego śniegu.
Na podstawie: R. Domachowski, E. Szulc-Dąbrowiecka, M. Wilczyńska-Wołoszyn, Geografia. Zmienność środowiska geograficznego w czasie i przestrzeni, Warszawa 2002.
Oceń klimatyczne i geomorfologiczne warunki dla powstania lodowców na obszarze przedstawionym na fotografii. Uzasadnij ocenę na podstawie wykresu i fotografii.
Warunki klimatyczne (sprzyjające / niesprzyjające) .........................
Uzasadnienie:

Warunki geomorfologiczne (sprzyjające / niesprzyjające) .........................
Uzasadnienie:

Zadanie wykonaj na podstawie rysunku i fotografii, na których przedstawiono wybrane rodzaje skał (strona I barwnego materiału źródłowego).

Zadanie 7. (0−1)
Poniższe klimatogramy sporządzono dla Warszawy i Świnoujścia.
Na podstawie: J. Kądziołka, K. Kocimowski, E. Wołonciej, Świat w liczbach, Warszawa 2013.
Na podstawie wykresów podaj dwie cechy klimatu Warszawy świadczące o silniejszych wpływach kontynentalnych w Warszawie niż w Świnoujściu.
1.
2.

Zadanie 8. (0−1)
Zadanie wykonaj na podstawie fotografii, na której przedstawiono panoramę Pasma Jaworzyny Krynickiej (strona III barwnego materiału źródłowego).
Zaznacz nazwę wzniesienia, z którego wykonano fotografię.

Zadanie 9. (0−1)
Na profilach oznaczonych numerami 1 i 2 przedstawiono dwa odcinki czerwonego szlaku.
Na podstawie: www.mapa-turystyczna.pl
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Odcinek czerwonego szlaku od Palenicy (B3) do skrzyżowania w Szczawniku (D3) przedstawiono na profilu 1.	P	F
2.	Odcinek czerwonego szlaku przedstawiony na profilu 2. biegnie dnem doliny polodowcowej.	P	F
3.	Odcinek czerwonego szlaku położony w obrębie Rezerwatu Żebracze został wyznaczony wzdłuż linii grzbietowej.	P	F

Zadanie 10. (0−1)
Podaj dwie przyrodnicze cechy doliny Popradu przedstawionej na mapie w polu DE6.
1.
2.

Zadanie 12. (0−1)
Zadanie wykonaj na podstawie fotografii przedstawiających obiekty sakralne znajdujące się na szlaku cerkiewnej architektury drewnianej. Przy każdej z fotografii podano współrzędne GPS obiektu (strona III barwnego materiału źródłowego).
Uzupełnij tabelę. Podaj nazwy miejscowości, w których znajdują się obiekty przedstawione na fotografiach.

Fotografia	Miejscowość
1.	........
2.	........

Zadanie 13. (0−1)
Oblicz wysokość Słońca w momencie górowania w pierwszym dniu astronomicznej wiosny w miejscu obiektu sakralnego pokazanego na fotografii 1. (strona III barwnego materiału źródłowego). Zapisz obliczenia.
Obliczenia:

Wysokość Słońca ..................

Zadanie 14. (0−2)
Na podstawie barwnej mapy szczegółowej wykaż czterema argumentami, że Muszyna wraz ze swoim otoczeniem ma walory miejscowości turystyczno-uzdrowiskowej. W odpowiedzi uwzględnij zagospodarowanie oraz warunki środowiska przyrodniczego.
1.
2.
3.
4.

Zadanie 15. (0–2)
W Bieszczadach wykształciły się trzy piętra roślinności. Piętro pogórza ma obecnie charakter antropogeniczny.
Wpisz do tabeli nazwy dwóch pozostałych pięter roślinności, które wykształciły się w Bieszczadach, oraz typowe dla nich zbiorowiska roślinne. Nazwy pięter roślinności oraz zbiorowisk roślinnych wybierz z podanych.
Piętra roślinności: piętro reglowe, piętro kosówki, piętro hal, piętro turni.
Zbiorowiska roślinne: bory sosnowe, kosodrzewina, lasy bukowo-jodłowe, połoniny.

Nazwa piętra roślinności	Nazwa typowego zbiorowiska roślinnego
........	........
........	........

Zadanie 16. (0–1)
Na mapie przedstawiono Wielkie Jeziora i sieć rzeczną podczas zaniku lądolodu w Ameryce Północnej.
Na podstawie: E. Czaya, Rzeki kuli ziemskiej, Warszawa 1987.
W plejstocenie Rzeka Świętego Wawrzyńca nie miała połączenia z Wielkimi Jeziorami. Proces ten nastąpił dopiero podczas ustępowania lądolodu w Ameryce Północnej.
Uzupełnij ciąg przyczynowo-skutkowy – wpisz we właściwe miejsca litery, którymi oznaczono etapy niezbędne do połączenia Rzeki Świętego Wawrzyńca z Wielkimi Jeziorami, wybrane spośród podanych poniżej.
A. Izostatyczne wznoszenie skorupy ziemskiej w rejonie Wielkich Jezior.
B. Przelanie się wód z Wielkich Jezior w kierunku północno-wschodnim.
C. Silna wodna erozja wgłębna wzdłuż krawędzi ustępującego lądolodu.
D. Zmiana zasięgu formacji roślinnych na przedpolu lądolodu.
E. Topnienie południowych fragmentów lądolodu.
F. Ocieplenie klimatu w Ameryce Północnej.
.................. $\rightarrow$ .................. $\rightarrow$ .................. $\rightarrow$ .................. $\rightarrow$ C

Zadanie 17. (0–1)
Podaj nazwę formacji roślinnej, która rozwinęła się na przedpolu zanikającego lodowca.
..................

Zadanie 19. (0–1)
Na wykresie przedstawiono wartości minimalnego i maksymalnego pływu w miejscowości Hantsport (45°05'N, 64°11'W) w Zatoce Fundy w marcu 2014 roku.
Na podstawie: www.waterlevels.gc.ca
Wyjaśnij, dlaczego w okresie przedstawionym na wykresie wystąpiła różnica w amplitudzie pływów.

Zadanie 20. (0–2)
Na mapie numerami 1 i 2 oznaczono wybrane odcinki wybrzeży oceanu charakteryzujące się dużą żyznością oblewających je wód oceanicznych.
Podaj po jednej przyczynie – innej dla każdego z obszarów – dużej żyzności łowisk u wybrzeży oznaczonych numerami 1 i 2. Wyjaśnij, na czym polega wpływ podanych przyczyn na żyzność łowisk 1 i 2.
Łowisko u wybrzeża 1.
Przyczyna żyzności: ..................
Wyjaśnienie:

Łowisko u wybrzeża 2.
Przyczyna żyzności: ..................
Wyjaśnienie:

Zadanie 21. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie fotografii, na których uwidoczniono niektóre cechy gleb laterytowych (strona III barwnego materiału źródłowego).
Na podstawie fotografii i wiedzy własnej oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Gleby laterytowe zawierają dużo próchnicy, o czym świadczy bujna roślinność rozwijająca się na tych glebach.	P	F
2.	Do powstania gleb laterytowych przyczynia się intensywne wietrzenie chemiczne, któremu sprzyja gorący i wilgotny klimat.	P	F
3.	Barwa gleby laterytowej wynika z obecności konkrecji związków żelaza i glinu w glebie.	P	F

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono zasięg dwóch naturalnych formacji roślinnych (A i B), a numerami 1–4 oznaczono wybrane obszary na świecie.
Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2013.

Zadanie 23. (0–1)
Na diagramach przedstawiono głównych producentów bawełny i kukurydzy na świecie. Nie podano nazw najważniejszych producentów (A i B).
Na podstawie: Rocznik Statystyczny RP 2016, Warszawa 2016.
Podaj dla każdej z upraw – bawełny i kukurydzy – nazwę głównego producenta oznaczonego na wykresach odpowiednio literą A i B.
A. .................. B. ..................

Zadanie 24. (0–2)
Na wykresach A, B, C przedstawiono w % główne formy użytkowania gruntów w wybranych województwach Polski.Na podstawie: Regiony Polski, Warszawa 2016.
Przyporządkuj wykresom A–C właściwe województwa, charakteryzujące się przedstawioną strukturą użytkowania gruntów. Województwa dobierz z podanych poniżej.
kujawsko-pomorskie $\quad$ warmińsko-mazurskie $\quad$ śląskie $\quad$ lubuskie
Wykres A .........................
Wykres B .........................
Wykres C .........................

Zadanie 25. (0–1)
Na mapie przedstawiono zróżnicowanie przestrzenne struktury wielkościowej indywidualnych gospodarstw rolnych według województw w 2013 roku.
Na podstawie: Mały Rocznik Statystyczny 2016, Warszawa 2016.
Wyjaśnij, dlaczego struktura wielkościowa charakterystyczna dla województw południowo-wschodnich jest niekorzystna dla produkcji rolnej.

Zadanie wykonaj na podstawie wykresów (strona IV barwnego materiału źródłowego), na których przedstawiono strukturę wieku i płci ludności Polski w miastach i na wsi w 2015 roku, a literami A–D zaznaczono wybrane grupy wiekowe ludności.

Na mapie numerami od 1. do 5. oznaczono wybrane państwa.

Na mapie oznaczono wybrane państwa świata.
Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2012.

Zadanie 29. (0–2)
Na mapie zaznaczono wybrane obszary wydobywania: ropy naftowej, rud miedzi, siarki i węgla brunatnego.
Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2012.
Uzupełnij tabelę. Podaj nazwy surowców, których zmiany wielkości produkcji przedstawiono w tabeli, oraz wpisz literę, którą oznaczono ma mapie wybrany obszar jego wydobycia.

Nazwa surowca	Produkcja w tys. ton				Wybrany obszar wydobywania (wpisz literę)
	2000 r.	2005 r.	2010 r.	2017 r.
........	28503	32019	30805	32781	........
........	653	848	686	996	........
........	1369	802	517	663	........

Na podstawie: www.stat.gov.pl

Zadanie 30. (0–2)
Zadanie wykonaj na podstawie wykresów (strona IV barwnego materiału źródłowego), na których przedstawiono strukturę produkcji energii w 2017 r. według źródeł pozyskania w Europie i w dwóch wybranych regionach gospodarczych świata, wybranych spośród poniższych:
$\text{–}$ Ameryka Południowa i Środkowa
$\text{–}$ Azja Południowo-Wschodnia i Australia
$\text{–}$ Bliski Wschód
$\text{–}$ Afryka.
Przyporządkuj wykresom A i B właściwe regiony gospodarcze świata, wybrane spośród podanych powyżej. Odpowiedź uzasadnij.
Wykres A:
..................
Uzasadnienie:

Wykres B:
..................
Uzasadnienie:

Zadanie 31.1. (0–1)
Nakłady finansowe, których wymaga rozwój przemysłu, można ograniczać m.in. poprzez lokalizowanie i koncentrację zakładów w jednej aglomeracji.
Uzasadnij, jakie dwie korzyści dla przemysłu wynikają z lokalizowania zakładów przemysłowych w tej samej aglomeracji.
1.
2.

Zadanie 31.2. (0–1)
Jednym ze skutków koncentracji zakładów przemysłowych dla środowiska przyrodniczego jest zwykle wzrost jego zanieczyszczenia i natężenia w nim hałasu.
Uzasadnij dwoma argumentami, że koncentracja w tej samej aglomeracji zakładów przemysłowych i firm im towarzyszących może prowadzić do skutków pozaprzyrodniczych niekorzystnych dla mieszkańców i rozwoju aglomeracji.
1.
2.

Zadanie 32. (0–1)
W wyniku przegrodzenia Nilu Wysoką Tamą Asuańską powstał sztuczny zbiornik zaporowy. Jego utworzenie pozwoliło uregulować bieg Nilu.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–3.
Jednym ze skutków wybudowania tamy i sztucznego zbiornika na Nilu jest

A.	brak konieczności sztucznego nawadniania pól w dolinie Nilu poniżej zbiornika,	ponieważ	1.	woda i osady ze zbiornika stale zasilają pola uprawne, dzięki czemu podnosi się ich żyzność i urodzajność.
B.	zagrożenie dla rozwoju delty Nilu,		2.	wzrosła wilgotność klimatu i nie występują braki wody w glebie.
			3.	część osadów jest zatrzymywana w zbiorniku i nie nadbudowuje delty.

Zadanie 33. (0–2)
W tabeli przedstawiono opisy wybranych organizacji międzynarodowych.
Przyporządkuj do każdego opisu nazwę właściwej organizacji międzynarodowej oraz jedno państwo członkowskie. Nazwy organizacji oraz państw wybierz z podanych poniżej.
Organizacje międzynarodowe: OPEC, NATO, NAFTA, Mercosur.
Państwa: Algieria, Argentyna, Cypr, Kanada, Norwegia.

Opis	Organizacja	Państwo członkowskie
Organizacja, która powstała w 1960 roku, zrzesza państwa wydobywające ropę naftową. Jej celem jest kontrolowanie cen tego surowca poprzez wspólną politykę podażową. Działania tej organizacji przyczyniły się do dużych wzrostów cen ropy naftowej i kryzysu energetycznego zwłaszcza w latach 70. XX wieku.	........	........
Układ między kilkunastoma państwami, w których dominują języki romańskie. Został utworzony w latach 90. XX wieku traktatem z Asuncion. Służy wzmacnianiu więzi gospodarczych i znoszeniu barier celnych. Należą do niego też państwa stowarzyszone, korzystające ze strefy wolnego handlu.	........	........
Międzynarodowa umowa o wolnym handlu kilku państw. Układ działa od pierwszej połowy lat 90. XX wieku. Organizacja nie tworzy struktur rządowych, a jej prawo nie jest nadrzędne wobec praw narodowych. Zniesienie stawek celnych dotyczy jedynie handlu między sygnatariuszami paktu i nie oznacza wspólnej polityki celnej wobec innych państw.	........	........

Zadanie 34. (0–1)
Na wykresach przedstawiono wartości PKB ogółem oraz na 1 mieszkańca według parytetu siły nabywczej dla Polski i wybranych sąsiadów naszego kraju, oznaczonych numerami 1–5 w roku 2007 oraz w roku 2016.
Na podstawie: www.pl.tradingeconomics.com
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Im w państwie jest wyższa globalna wartość PKB, tym wyższy jest PKB na 1 mieszkańca według parytetu siły nabywczej.	P	F
2.	W krajach uboższych PKB na 1 mieszkańca według parytetu siły nabywczej ma większą wartość niż PKB na 1 mieszkańca według kursu walut.	P	F
3.	Największy partner Polski w handlu zagranicznym charakteryzuje się zarówno najwyższym PKB ogółem, jak i najwyższym PKB na 1 mieszkańca.	P	F

Zadanie 35. (0–2)
Na mapie zaznaczono państwa, z których kraje Unii Europejskiej importują wybrane towary.
Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2013.
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok importowanego towaru:
$\text{–}$ nazwę państwa, które jest jego głównym eksporterem
$\text{–}$ numer, którym oznaczono na mapie państwo będące jego głównym eksporterem
$\text{–}$ rodzaj dominującego środka transportu, którym jest on sprowadzany do krajów Unii Europejskiej.
Nazwy państw oraz dominujących środków transportu wybierz z podanych poniżej.
Państwa (eksporterzy):
Ekwador, Iran, Laos, Turkmenistan, Wybrzeże Kości Słoniowej
Środek transportu:
A. rurociąg, B. samolot, C. statek – masowiec, D. statek – tankowiec, E. trawler

Importowany towar	Nazwa państwa – eksportera towaru	Położenie państwa (wpisz numer)	Środek transportu (wpisz literę)
Banany	........	........	statek – chłodnicowiec
Rudy żelaza	Brazylia	........	........
Kakao	........	........	statek – kontenerowiec
Diamenty	RPA	........	........