Matura CKE Maj 2012 – Geografia Rozszerzona

Zadanie 1. (1 pkt)
Podkreśl nazwy powiatu i województwa, w których znajduje się przedstawiony na mapie fragment polskich Karkonoszy.
Powiat: .........................
Województwo: .........................

Zadanie 2. (2 pkt)
Poniższy profil terenu wykonano wzdłuż trasy turystycznej: rozwidlenie dróg obok miejsca wypoczynkowego (B3) – niebieski szlak – dno Kotła Małego Stawu (B3) – ruiny schroniska im. B. Czecha (B2) – zielony szlak w kierunku Kotła Wielkiego Stawu – czerwony szlak – ruiny schroniska ks. Henryka (A2) – rozwidlenie dróg obok miejsca wypoczynkowego (B3).
[OBRAZEK]
Na podstawie mapy przyporządkuj podanym w tabeli obiektom miejsca na profilu. Wpisz do tabeli litery, którymi je oznaczono.

Obiekt	Miejsce na profilu terenu (wpisz literę)
schronisko Samotnia (B3)	........
Kozi Mostek (B2)	........
ruiny pomnika RGV im. T. Donata (A2)	........
ruiny schroniska ks. Henryka (A2)	........

Zadanie 3. (1 pkt)
Podaj wysokość Gwiazdy Polarnej obserwowanej z punktu widokowego przy zielonym szlaku (B1/B2).
Odpowiedź ..................

Zadanie 4. (1 pkt)
Zdjęcie wykonano z czerwonego szlaku turystycznego (A2). Literą A oznaczono jedno ze schronisk turystycznych, literą B jedno z jezior.
Na podstawie mapy podaj nazwy własne obiektów geograficznych oznaczonych na fotografii literami A i B.

Litera na fotografii	Nazwa obiektu geograficznego
A	........
B	........

Zadanie 5. (2 pkt)
Oblicz czas przejścia ze schroniska Nad Łomniczką (D3) szlakiem czerwonym na szczyt Śnieżki (D3), wiedząc że długość tej trasy na barwnej mapie wynosi 12 cm. Przyjmij, że:
– schronisko Nad Łomniczką jest położone na wysokości 1002 m n.p.m.
– średnia prędkość pieszego turysty na nienachylonym odcinku szlaku wynosi 4 km/h
– każde 100 m podejścia wymaga doliczenia 10 minut.
Zapisz obliczenia.
Obliczenia

Czas przejścia trasy ..................

Zadanie 6. (1 pkt)
Podaj trzy różnice między elementami środowiska przyrodniczego obszarów położonych na mapie w polach A1 i B3.
1.
2.
3.

Zadanie 7. (1 pkt)
Kocioł Małego Stawu (A3/B3) ma genezę polodowcową.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Kocioł Małego Stawu powstał w wyniku

Zadanie 8. (2 pkt)
Na rysunkach wykonanych w różnych skalach przedstawiono batygrafię dwóch jezior polodowcowych w Karkonoszach: Wielkiego Stawu i Małego Stawu.
Na podstawie rysunków opisz trzy różnice między Wielkim Stawem a Małym Stawem.
1.
2.
3.

Zadanie 9. (2 pkt)
Uzupełnij zdania. Wpisz odpowiednie litery (A–G) z powyższej mapy.
Na równiku znajduje się punkt oznaczony literą ...................
Na południku $0^\circ$ znajduje się punkt oznaczony literą ...................
23 września – Słońce wschodzi najwcześniej w punkcie oznaczonym literą ...................
22 grudnia – Słońce góruje najwyżej w punkcie oznaczonym literą ...................
22 czerwca – dzień jest najdłuższy w punkcie oznaczonym literą ...................

Zadanie 10. (1 pkt)
Oblicz wysokość górowania Słońca w dniu 22 czerwca na Przylądku Igielnym. Zapisz obliczenia.
Obliczenia

Wysokość górowania Słońca ..................

Zadanie 11. (1 pkt)
Oblicz godzinę czasu słonecznego w Warszawie ($52^\circ 14'\text{N}$, $21^\circ 00'\text{E}$), gdy Słońce góruje na Przylądku Zielonym. Zapisz obliczenia.
Obliczenia

Godzina czasu słonecznego w Warszawie ..................

Zadanie 13. (3 pkt)
Na rysunku przedstawiono uproszczony przekrój geologiczny.

Zadanie 14. (2 pkt)
Na mapie hipsometrycznej zaznaczono literami A – F wybrane miejsca w Polsce.
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdej formy terenu:
– nazwę dominującego procesu rzeźbotwórczego, który doprowadził do jej powstania, oraz nazwę pasa rzeźby, w którym ta forma występuje
– literę, którą na mapie oznaczono miejsce występowania tej formy.
Procesy i pasy rzeźby wybierz spośród podanych poniżej.
Proces rzeźbotwórczy: abrazja, akumulacja, deflacja, egzaracja, korazja, krasowienie
Pas rzeźby: gór, kotlin podkarpackich, pojezierzy, pobrzeży, nizin środkowopolskich, wyżyn

Forma terenu	Dominujący proces	Pas rzeźby	Miejsce występowania (wpisz literę)
Maczuga Herkulesa w Dolinie Prądnika	........	........	........
Wieżyca (329 m n.p.m.)	........	........	........
Klif na Wolinie	........	........	........

Zadanie 15. (3 pkt)
Poniżej przedstawiono teren osuwiskowy w Lachowicach w Beskidzie Małym przed wystąpieniem osuwiska (A) i po jego zejściu (B).
Uzupełnij schemat przyczynowo-skutkowy dotyczący osuwisk.

Zadanie 16. (2 pkt)
Poniżej przedstawiono położenie cyrkulacji pasatowej w różnych porach roku.

Zadanie 17. (1 pkt)
Podaj numer wykresu przedstawiającego zmianę temperatury powietrza, która występuje w przekroju pionowym w stratosferze (odcinek X–Y) oraz mezosferze (odcinek Y–Z).Numer wykresu ..................

Zadanie 18. (3 pkt)
Poniżej przedstawiono występowanie wód podziemnych w skałach różnego wieku w Polsce (ogółem i w poszczególnych województwach).

Zadanie 19. (2 pkt)
Podaj trzy przykłady źródeł zanieczyszczenia wód podziemnych, które są charakterystyczne dla obszarów wiejskich.
1.
2.
3.

Zadanie 22. (2 pkt)
Na mapie przedstawiono fragment górskiego terenu, przez który płyną dwie rzeki oznaczone literami A i B. W przełomowym odcinku rzeki A znajduje się zapora, za którą powstał zbiornik wodny. Lustro wody w zbiorniku znajduje się 10 m poniżej zwieńczenia (korony) zapory.
Wybierz miejsce w przełomowym odcinku rzeki B, w którym można zlokalizować zaporę. Na mapie narysuj:

Zadanie 23. (1 pkt)
Na wykresie przedstawiono liczbę ludności Francji, Japonii, Nigerii, Rosji i Ukrainy w latach 1990, 2000, 2010 (wymieniona kolejność krajów nie odpowiada ich kolejności na wykresie).
Podaj litery, którymi oznaczono na wykresie Rosję i Ukrainę.
Rosja ..................
Ukraina ..................

Zadanie 24. (2 pkt)
Problemem wschodnich sąsiadów Polski po 1990 r. jest znaczny spadek wartości współczynnika urodzeń oraz wzrost wartości współczynnika zgonów.
Podaj dwie przyczyny niskiej wartości współczynnika urodzeń i dwie przyczyny wysokiej wartości współczynnika zgonów w Rosji i na Ukrainie po 1990 r.
Przyczyny niskiej wartości współczynnika urodzeń:
1.
2.
Przyczyny wysokiej wartości współczynnika zgonów:
1.
2.

Zadanie 25. (2 pkt)
Zaproponuj trzy działania, jakie mogą podejmować rządy w celu zwiększenia liczby urodzeń.
1.
2.
3.

Zadanie 26. (2 pkt)
W tabeli umieszczono dane statystyczne dotyczące krajów o wysokim udziale w światowej produkcji aluminium.

Kraj	Produkcja aluminium$^*$	Wydobycie boksytów	Produkcja energii elektrycznej w kWh/1 mieszkańca
	Udział w świecie w %
Chiny	23,0	10,0	2561
Kanada	8,9	–	18116
Brazylia	4,8	11,0	2227
Norwegia	4,3	–	26102

$^*$aluminium pierwotne
– brak wydobycia
Na podstawie danych z tabeli oraz własnej wiedzy wyjaśnij duży udział wymienionych krajów w światowej produkcji aluminium.
Norwegia i Kanada

Brazylia i Chiny

Zadanie 27. (2 pkt)
Poniżej przedstawiono rozmieszczenie wybranych ośrodków przemysłu lotniczego w Polsce południowo-wschodniej.

Zadanie 28. (1 pkt)
Podaj literę, którą zaznaczono na mapie obszar o najkorzystniejszych warunkach przyrodniczych dla uprawy roślin w Polsce. Podkreśl nazwę dominującego typu gleby na wybranym obszarze.
Obszar (wpisz literę z mapy) ..................
Typ gleby: .........................

Zadanie 29. (2 pkt)
Zaznaczone na mapie obszary różnią się natężeniem uprawy pszenicy i chowu bydła.
Uzupełnij zdania, wpisując odpowiednie litery z powyższej mapy.
Największym udziałem pszenicy w powierzchni zasiewów cechuje się obszar oznaczony na mapie literą ...................
Największą obsadą bydła na 100 ha użytków rolnych cechuje się obszar oznaczony na mapie literą ...................

Zadanie 30. (1 pkt)
Najlepiej rozwinięte gospodarczo kraje Unii Europejskiej produkujące nadwyżki żywności zatrudniają w rolnictwie poniżej 5% osób czynnych zawodowo.
Podaj dwie cechy rolnictwa tych krajów, które umożliwiają osiąganie tak wysokiej efektywności.
1.
2.

Zadanie 31. (3 pkt)
Na mapie zaznaczono literami od A do J wybrane kraje świata.

Zadanie 32. (2 pkt)
W tabeli przedstawiono wartości obrotów handlowych oraz wskaźnika rozwoju społecznego (HDI) w wybranych krajach oznaczonych literami A–D. W kolejności alfabetycznej są to: Finlandia, Indie, Norwegia, Polska.

Kraj	Eksport		Import		Wskaźnik rozwoju społecznego (HDI)
	w mld USD	na 1 mieszkańca (w USD)	w mld USD	na 1 mieszkańca (w USD)
A	120	24950	68	14160	0,929
B	163	136	250	210	0,585
C	137	3580	150	3920	0,826
D	63	11760	61	11370	0,902

Zadanie 33. (2 pkt)
W tabelach przedstawiono największych eksporterów gazu ziemnego w 2009 r.

Eksport gazu ziemnego rurociągami			Eksport skroplonego gazu
Lp.	eksporter	[mld m$^3$]	Lp.	eksporter	[mld m$^3$]
1	Rosja	176,48	1	Katar	49,44
2	Norwegia	95,72	2	Malezja	29,53
3	Kanada	92,24	3	Indonezja	26,00
4	Holandia	49,67	4	Australia	24,24
5	Algieria	31,77	5	Algieria	20,97
6	Stany Zjednoczone	29,46	6	Trynidad i Tobago	19,74
7	Katar	18,75	7	Nigeria	15,99
Świat ogółem		633,77	Świat ogółem		242,77

Zadanie 34. (1 pkt)
W tabeli przedstawiono wartości odsetka dorosłych z HIV/AIDS w wybranych krajach Afryki.

Kraj	Udział dorosłych z HIV/AIDS w % (2007/2008)
Algieria	0,1
Maroko	0,1
Namibia	15,3
Sudan	1,4
Tunezja	0,1
Zambia	14,3
Zimbabwe	15,3

Sformułuj wniosek dotyczący różnic wartości odsetka dorosłych z HIV/AIDS między krajami Afryki położonymi nad Morzem Śródziemnym a krajami położonymi w południowej części tego kontynentu.

Informacja do zadania 20. i 21.
Na rysunku przedstawiono informacje o klimacie, roślinności i glebach obszarów położonych wzdłuż południkowego profilu przechodzącego przez Rosję.

Zadania 9.–11. wykonaj na podstawie mapy i własnej wiedzy.
Na mapie wskazano wybrane przylądki Afryki wraz z ich współrzędnymi geograficznymi oraz oznaczono literami A–G siedem punktów. Kolejne południki i równoleżniki narysowano co $10^\circ$, zaczynając od południka $0^\circ$ i równika.

Informacja do zadania 28. i 29.
Na mapie konturowej zaznaczono literami od A do D wybrane obszary charakteryzujące się różnymi warunkami przyrodniczymi dla rolnictwa.