Matura CKE Maj 2014 – Geografia Rozszerzona

Zadanie 1. (1 pkt)
Na zdjęciu przedstawiono Dolinę Będkowską i skałę nazywaną Sokolicą (A3).
Na podstawie: www.old.wielka-wies.pl
Podaj kierunek geograficzny, w którym skierowano obiektyw aparatu fotograficznego podczas wykonywania zdjęcia.
..................

Zadanie 2. (1 pkt)
Na północny zachód od Doliny Będkowskiej znajduje się forma terenu mająca postać otworu wydrążonego przez wodę powierzchniową zanikającą pod powierzchnią ziemi.
Odczytaj z mapy i podaj nazwę własną tej formy oraz oznaczenie pola mapy, w którym ta forma występuje.
Nazwa formy ..................
Pole mapy ..................

Zadanie 3. (2 pkt)
Na barwnej mapie przedstawiono trzy doliny.
Uzupełnij tabelę nazwami dolin, do których odnoszą się podane opisy.

Opis	Nazwa
Dolna część doliny wyróżniająca się walorami przyrodniczymi została objęta szczególną ochroną przyrody.	........
W płaskim dnie doliny znajduje się kilka stawów rybnych.	........
Kręta dolina, która w górnym odcinku kończy się wąwozem.	........
Wylot doliny jest położony w przysiółku Łączki Kobylańskie u podnóża Kobylskich Gór.	........

Zadanie 5. (1 pkt)
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Przedstawione na mapie liczne formy skalne występujące na zboczach Doliny Kobylańskiej są zbudowane ze skał

Zadanie 6. (2 pkt)
Przedstaw podobieństwa i różnice w środowisku przyrodniczym oraz w zagospodarowaniu Doliny Będkowskiej i Doliny Kobylańskiej.
Podobieństwo:
przyrodnicze
w zagospodarowaniu
Różnica:
przyrodnicza
w zagospodarowaniu

Zadanie 7. (2 pkt)
W dniu 22 czerwca zmierzono w jednym z miejsc przedstawionych na mapie wysokość Słońca w momencie górowania. Zmierzona wysokość wyniosła $63^\circ 15'$.
Oblicz szerokość geograficzną miejsca, w którym dokonano pomiaru. Przyjmij wartość deklinacji Słońca $23^\circ 26'$. Zapisz obliczenia, a następnie wybierz położenie miejsca pomiaru wśród podanych poniżej, podkreślając poprawne dokończenie zdania.
Obliczenia

Pomiaru wysokości Słońca w momencie górowania dokonano

Zadanie 8. (2 pkt)
Porównaj granit i bazalt według podanych kryteriów.
Pochodzenie
Struktura skały
Zawartość krzemionki

Zadanie 9. (1 pkt)
Założono, że wymienione poniżej formy polodowcowe powstały w wyniku działalności lądolodu w Polsce podczas tego samego zlodowacenia.
A. morena czołowa
B. sandr
C. morena denna
D. pradolina
Wpisz do schematu litery, którymi oznaczono podane formy. Uwzględnij kolejność położenia od północy ku południowi.
N .................. → C → .................. → .................. S

Zadanie 10. (2 pkt)
Na mapie literami od A do D oznaczono wybrane obszary, na których występują formy polodowcowe.
Na podstawie: Atlas geograficzny Polski, Warszawa 2003.
Do każdej z wymienionych w tabeli form polodowcowych przyporządkuj region geograficzny, dla którego ta forma jest charakterystyczna, oraz literę oznaczającą ten region na mapie. Nazwy regionów wybierz spośród podanych.
Wał Trzebnicki Równina Tucholska Kotlina Warszawska

Forma polodowcowa	Nazwa regionu geograficznego	Obszar występowania formy (wpisz literę)
morena czołowa	........	........
sandr	........	........

Zadanie 11. (2 pkt)
Na schemacie przedstawiono ogólną cyrkulację atmosfery. Literami od A do F oznaczono wybrane strefy szerokości geograficznych.
Na podstawie: P. Czubla, E. Papińska, Geografia fizyczna, Warszawa 2003.

Zadanie 12. (2 pkt)
Jednym z przejawów procesu wietrzenia mechanicznego jest krystalizacja soli w szczelinach skalnych. Krystalizując, sole zwiększają objętość, rozszerzają szczeliny i powodują rozpad skał.

Zadanie 13. (2 pkt)
Na mapie zaznaczono obszary wybranych wybrzeży morskich.
Wpisz do tabeli litery, którymi zaznaczono na mapie położenie opisanych wybrzeży.

Opis wybrzeża	Położenie na mapie (wpisz literę)
Wybrzeże poddawane jest wstrząsom sejsmicznym związanym z podsuwaniem się płyty oceanicznej pod kontynentalną.	........
Wybrzeże zostało ukształtowane przez rzeki i jęzory lodowców.	........
Wybrzeże o charakterze piaszczystej pustyni. Do niskich opadów na wybrzeżu przyczynia się przybrzeżny zimny prąd morski.	........
Wybrzeże, na którym duże amplitudy pływów w zatoce morskiej stwarzają warunki do wykorzystywania ruchów wody do produkcji energii.	........

Zadanie 14. (3 pkt)
Na mapie przedstawiono zasolenie powierzchniowych wód oceanicznych.
Na podstawie: www.msu.ru

Zadanie 15. (1 pkt)
Wśród poniższych wykresów zamieszczono trzy wykresy przedstawiające wielkość przepływów Nilu w miejscach oznaczonych na mapie numerami 1–3.
Na podstawie: M. Wilczyńska-Wołoszyn, Geografia, Warszawa 2004.
Podaj literę, którą oznaczono wykres przedstawiający wielkość przepływów Nilu w miejscu wskazanym na mapie numerem 2.
Wykres ..................

Zadanie 18. (2 pkt)
Na mapie przedstawiono wartości salda migracji wewnętrznych na pobyt stały w 2012 roku według województw oraz płci migrantów.
Na podstawie: Rocznik Demograficzny 2013, Warszawa 2013.

Zadanie 19. (2 pkt)
Na mapie literami A–C oznaczono trzy trasy podróży. Każda trasa prowadzi przez obszary, na których ludność używa języków urzędowych z rodziny języków indoeuropejskich.
Wpisz do tabeli nazwy języków urzędowych (z rodziny języków indoeuropejskich) używanych na obszarach państw, przez które prowadzą zaznaczone na mapie trasy podróży.

Trasa podróży	Języki urzędowe z rodziny języków indoeuropejskich
A	........
B	........ ........
C	........

Zadanie 20. (2 pkt)
Na mapie zaznaczono główne obszary występowania wybranych surowców energetycznych w Polsce.
Na podstawie: Atlas geograficzny Polski, Warszawa 2007.

Zadanie 21. (1 pkt)
Wymień dwa sposoby zmniejszania zużycia surowców naturalnych w gospodarce, stosowane we współczesnym świecie.
1.
2.

Zadanie 22. (3 pkt)
Na wykresach przedstawiono zmiany w wydobyciu wybranych surowców energetycznych na świecie w latach 2000–2010.
Na podstawie: J. Kądziołka, K. Kocimowski, E. Wołonciej, Świat w liczbach 2013, Warszawa 2013, Rocznik Statystyczny RP 2012, Warszawa 2012.
Każdemu z wymienionych w tabeli surowców energetycznych przyporządkuj właściwy opis oraz wykres przedstawiający zmiany w jego wydobyciu.

Nazwa surowca	Opis (wpisz literę)	Wykres (wpisz numer)
ropa naftowa	........	........
rudy uranu	........	........
węgiel brunatny	........	........

A. Surowiec wykorzystywany w energetyce od drugiej połowy XX wieku. Miał zastosowanie także w przemyśle zbrojeniowym. Występuje w wielu rejonach świata, ale złoża są na ogół ubogie. Charakteryzuje się dużą wydajnością energetyczną.
B. Największe złoża znajdują się w Ameryce Południowej i Azji. W wielu krajach wysoko rozwiniętych zaprzestano jednak jego wydobycia, ale w krajach dynamicznie rozwijających przemysł zapotrzebowanie na ten surowiec stale rośnie.
C. Koszty pozyskiwania surowca są relatywnie niskie. Światowe wydobycie koncentruje się w Europie. Złoża ulegają stosunkowo szybkiemu wyczerpywaniu ze względu na małe zasoby surowca.
D. Początkowo wydobycie koncentrowało się w Ameryce Północnej i Południowej. Obecnie największe wydobycie przypada na kraje położone w Azji. Duży popyt na ten surowiec powoduje, że jego eksploatacja jest podejmowana nawet w bardzo trudnych warunkach przyrodniczych.

Zadanie 23. (2 pkt)
Na mapie zaznaczono i wskazano strzałkami wybrane państwa z grupy głównych producentów kawy w 2013 roku.
Na podstawie: www.ico.org

Zadanie 24. (2 pkt)
Niektóre cechy środowiska geograficznego Polski wpływają niekorzystnie na rozwój rolnictwa.

Zadanie 25. (1 pkt)
W tabeli zestawiono państwa o najwyższym pogłowiu w 2010 roku wybranych zwierząt gospodarskich.

........		........		........
Państwo	Udział w świecie w %	Państwo	Udział w świecie w %	Państwo	Udział w świecie w %
Chiny	49,3	Indie	14,7	Chiny	12,4
USA	6,7	Brazylia	14,7	Indie	6,8
Brazylia	4,0	USA	6,6	Australia	6,3
Wietnam	2,8	Chiny	5,9	Iran	5,0

Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2012, Warszawa 2012.
Uzupełnij tabelę nazwami zwierząt gospodarskich dobranymi spośród podanych.
bydło owce trzoda chlewna

Zadanie 26. (2 pkt)
Przedstaw zaletę i wadę przemysłowego chowu zwierząt gospodarskich.
Zaleta

Wada

Zadanie 27. (2 pkt)
W tabeli przedstawiono spożycie niektórych artykułów w wybranych państwach.

Kraj	Zboża	Ziemniaki	Warzywa i owoce	Mięso	Ryby
w kilogramach na 1 mieszkańca
........	112	62	240	125	10
........	167	35	300	53	25
........	160	17	110	5	5
........	114	25	160	44	60

Na podstawie: J. Kądziołka, K. Kocimowski, E. Wołonciej, Świat w liczbach 2013, Warszawa 2013.
Uzupełnij tabelę nazwami państw dobranymi spośród podanych.
Chiny Indie Japonia Stany Zjednoczone

Zadanie 28. (1 pkt)
Uzasadnij, podając dwa argumenty, dlaczego w krajach słabo rozwiniętych występują inne wartości spożycia mięsa na 1 mieszkańca niż w krajach wysoko rozwiniętych.
1.
2.

Zadanie 29. (2 pkt)
Każdej grupie państw przyporządkuj jedną charakterystyczną dla całej grupy cechę społeczną lub gospodarczą.
A. Indonezja, Turcja, Albania
B. Bułgaria, Ukraina, Łotwa
C. Norwegia, Holandia, Rosja
D. Hiszpania, Malta, Francja
1. Ujemny przyrost naturalny.
2. Liczebna przewaga wyznawców islamu nad wyznawcami innych religii.
3. Dominujący udział ludności odmiany mongoloidalnej.
4. Przynależność do Unii Europejskiej.
5. Duży eksport gazu ziemnego.
A. ..................
B. ..................
C. ..................
D. ..................

Zadanie 30. (2 pkt)
Na wykresach przedstawiono użytkowanie gruntów w wybranych państwach świata w % ogólnej powierzchni.
Na podstawie: Świat i Polska 2007. Encyklopedia, Warszawa 2007.
Wpisz pod każdym z wykresów nazwę odpowiedniego państwa. Wybierz ją spośród podanych.
Finlandia Islandia Niemcy Rosja Ukraina
..................
..................
..................
..................

Zadanie 32. (2 pkt)
Jednym ze skutków przełowienia łowisk morskich jest spadek populacji odławianych ryb.
Podaj dwa inne negatywne skutki przełowienia łowisk morskich.
1.
2.

Zadanie 33. (2 pkt)
Wyjaśnij, dlaczego wraz z rozwojem gospodarczym zmniejsza się zapotrzebowanie na przewóz towarów transportem kolejowym, a wzrasta zapotrzebowanie na usługi łączności.
Transport kolejowy

Usługi łączności

Zadanie 34. (1 pkt)
W ostatnich latach Polska Akcja Humanitarna organizowała pomoc dla mieszkańców m.in. Sudanu i Japonii. Poniżej, obok nazw tych krajów, wskazano rok, w którym pomoc ta była udzielona.
Podaj główne wydarzenie, które stało się przyczyną udzielenia pomocy przez Polską Akcję Humanitarną mieszkańcom w każdym z wymienionych państw.
Japonia (2011 r.)

Sudan (2011/2012 r.)