Matura CKE Maj 2020 – Geografia Rozszerzona

Zadanie 1. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie zdjęcia satelitarnego, na którym przedstawiono oświetloną i nieoświetloną promieniami słonecznymi część Europy i Afryki, wykonanego w wybranym dniu maja (strona I barwnego materiału źródłowego).
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jedną z odpowiedzi 1–4.
Na fotografii przedstawiono sytuację, w której w Warszawie

A.	kilkadziesiąt minut wcześniej rozpoczęła się noc,	co jest następstwem	1.	ruchu obrotowego Ziemi ze wschodu na zachód.
B.	za kilkadziesiąt minut rozpocznie się dzień,		2.	ruchu obiegowego Ziemi wokół Słońca.
			3.	zmiany nachylenia osi Ziemi do ekliptyki w ruchu obiegowym.
			4.	ruchu obrotowego Ziemi z zachodu na wschód.

Na mapie Afryki numerami od 1 do 5 oznaczono wybrane stacje meteorologiczne.

Zadanie wykonaj na podstawie mapy synoptycznej Europy obrazującej pogodę w jednym z jesiennych dni w wybranym roku (strona I barwnego materiału źródłowego).

Zadanie 4. (0–2)
Na mapie Ameryki Północnej zaznaczono literami A–D miejsca położone w strefie nadbrzeżnej, dla której prądy morskie odgrywają istotną rolę w kształtowaniu się warunków klimatycznych.
Wskaż dwa miejsca, w których klimat znajduje się pod wpływem prądów morskich płynących w kierunku wyższych szerokości geograficznych. Wpisz właściwe litery. Podaj dwie konsekwencje wpływu takich prądów na klimat tych miejsc.
Miejsca: .................., ..................
Konsekwencje:
1.
2.

Zadanie wykonaj na podstawie mapy temperatury wód powierzchniowych oceanu światowego (strona I barwnego materiału źródłowego) oraz poniższej mapy, na której przedstawiono rejony powstawania i trasy przemieszczania się cyklonów tropikalnych.

Zadania od 6. do 11. wykonaj, korzystając z barwnej mapy szczegółowej Suwalskiego Parku Krajobrazowego (strona II barwnego materiału źródłowego).
Zadanie 6. (0–2)
W dniu 22 czerwca wysokość Słońca w momencie górowania, zmierzona w jednym z miejsc na obszarze Suwalskiego Parku Krajobrazowego, wyniosła $59^{\circ}10'$.
Oblicz szerokość geograficzną miejsca, w którym wykonano pomiar, a następnie zaznacz poprawne dokończenie zdania. Przyjmij deklinację Słońca o wartości $23^{\circ}26'$. Zapisz obliczenia.
Obliczenia:

Szerokość geograficzna: ..................
Pomiar został wykonany

Zadanie 7. (0–1)
Zadanie wykonaj, korzystając z barwnej mapy szczegółowej oraz fotografii (zamieszczonej na stronie III barwnego materiału źródłowego) rezerwatu położonego na tej mapie w polu C2.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Rezerwat, w którym wykonano fotografię, jest położony na równinie sandrowej, a na fotografii przedstawiono otoczaki rzeczne.	P	F
2.	Wzgórza moreny czołowej na obszarze przedstawionym na mapie powstały wskutek akumulacyjnej działalności lądolodu.	P	F
3.	Na wysoczyznach dominującym zbiorowiskiem roślinnym są lasy łęgowe, a w obniżeniach – buczyny.	P	F

Zadanie 8. (0–1)
Uzupełnij poniższe zdania odnoszące się do cech wybranych jezior. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Hańcza jest jeziorem ......................... .
Ze względu na dużą przezroczystość wód jeziora Hańcza można wnioskować, że pod względem żyzności należy ono do jezior ......................... .
Jezioro Jaczno (D1), charakteryzujące się dużą ilością planktonu, oraz jezioro Hańcza są zaliczane pod względem zawartości substancji biogennych do ......................... typu.

Zadanie 9. (0–1)
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród 1–4.
Hańcza należy do jezior polodowcowych

A.	morenowych,	o czym świadczą	1.	długa linia brzegowa i rozległa powierzchnia jeziora należącego do największych na Suwalszczyźnie.
B.	rynnowych,		2.	jego głębokość, strome brzegi i zbliżone do południkowego ułożenie misy.
			3.	dobrze rozwinięta linia brzegowa, obecność licznych zatok i duże zróżnicowanie głębokości.
			4.	położenie między wzniesieniami moreny czołowej a obniżeniem moreny dennej oraz wiek misy.

Zadanie 10. (0–1)
Linia brzegowa jeziora Hańcza jest położona na wysokości 227 m n.p.m.
Uzupełnij zdanie – wpisz właściwe określenie dobrane z podanych w nawiasie. Uzasadnij wybór, uwzględniając wysokość bezwzględną najgłębszego punktu dna jeziora Hańcza.
Jezioro Hańcza ......................... do jezior kryptodepresyjnych.
Uzasadnienie:

Zadanie 11.1. (0–1)
Podaj − wyłącznie na podstawie barwnej mapy szczegółowej − trzy cechy przyrodnicze doliny rzeki Czarna Hańcza w polach mapy B2/3.
1.
2.
3.

Zadanie 11.2. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie szkicu geomorfologicznego fragmentu doliny Czarnej Hańczy (strona III barwnego materiału źródłowego) położonego w sąsiedztwie Zalewu Turtulskiego w polu B3 barwnej mapy szczegółowej.
Przedstaw podobieństwo i różnicę, jakie dostrzegasz między ozem a rynną polodowcową.
Podobieństwo:

Różnica:

Zadanie 12. (0–1)
Na południowy wschód od Suwalskiego Parku Krajobrazowego, przedstawionego na barwnej mapie szczegółowej, Czarna Hańcza płynie przez obszar Równiny Augustowskiej.
Spośród sformułowań oznaczonych literami A–H wybierz te, które tworzą model przyczynowo-skutkowy, przedstawiający etapy powstawania gleb pokrywających większość obszaru Równiny Augustowskiej. Do każdej kratki wpisz jedną literę.
A. Utworzenie sandru.
B. Utworzenie moreny dennej.
C. Powstanie gleby bielicowej.
D. Powstanie gleby brunatnej.
E. Rozwój lasu iglastego.
F. Rozwój lasu liściastego.
G. Akumulacja osadów fluwioglacjalnych.
H. Akumulacja osadów jeziornych – iłów warwowych.
.................. $\rightarrow$ .................. $\rightarrow$ .................. $\rightarrow$ ..................

Zadanie 13. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono średnią liczbę dni z pokrywą śnieżną w Polsce w wybranym okresie XX wieku (strona III barwnego materiału źródłowego).
Wyjaśnij, dlaczego Nizina Podlaska charakteryzuje się inną długością zalegania pokrywy śnieżnej niż Nizina Szczecińska. W odpowiedzi odnieś się do obu regionów.

Zadanie 14. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie rysunków, na których przedstawiono poszczególne etapy procesów geologicznych na wybranym obszarze.
Uzupełnij schemat, tak aby przedstawiał w kolejności od najstarszego do najmłodszego wydarzenia geologiczne, które zaszły na obszarze przedstawionym na rysunkach. Wpisz we właściwe miejsca odpowiednie numery rysunków.
wydarzenie najstarsze .................. $\rightarrow$ .................. $\rightarrow$ .................. $\rightarrow$ .................. $\rightarrow$ .................. $\rightarrow$ .................. wydarzenie najmłodsze

Zadanie 15. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie mapy geologicznej, na której przedstawiono wiek skał budujących Islandię (strona III barwnego materiału źródłowego).
Zaznacz dwie poprawne informacje odnoszące się do budowy geologicznej Islandii lub związków między jej budową geologiczną a innymi elementami środowiska geograficznego.

1.	Zaznaczona na wschodnim wybrzeżu Islandii miejscowość Höfn znajduje się w części litosfery leżącej na obszarze płyty eurazjatyckiej.	P	F
2.	Warstwa skał powierzchniowych Islandii jest zbudowana głównie ze skał magmowych głębinowych, o czym świadczy ich wiek.	P	F
3.	Najmłodsze skały, charakterystyczne dla budowy geologicznej Islandii, powstały w czasie orogenezy hercyńskiej.	P	F
4.	Na Islandii obecność wód termalnych jest charakterystyczna dla obszarów występowania na powierzchni najstarszych skał.	P	F
5.	Wzajemne położenie wulkanów i lodowców może sprzyjać występowaniu powodzi w niektórych regionach Islandii.	P	F

Zadanie 16. (0–2)
Erupcje wulkanów mogą się przyczyniać do zmian temperatury powietrza.
Wyjaśnij możliwy wpływ dużych erupcji wulkanicznych zarówno na spadek, jak i na wzrost temperatury powietrza w skali globalnej.
Wpływ na spadek temperatury powietrza:

Wpływ na wzrost temperatury powietrza:

Zadanie 17. (0–2)
Uzupełnij tabelę. Przyporządkuj warunkom powstawania gleby określony typ gleby i charakterystyczny dla niej obszar występowania w Polsce. Typ gleby i obszar występowania wybierz z podanych.
Typ gleby: bagienne, bielicowe, czarnoziemy, rędziny.
Obszar występowania: Dolina Biebrzy i Narwi, okolice Chęcin w Górach Świętokrzyskich, Płaskowyż Głubczycki, Równina Tucholska.

Warunki powstawania gleby	Typ gleby	Obszar występowania
Wytworzone na skałach węglanowych (wapieniach, dolomitach, marglach, zlepieńcach zygmuntowskich).	........	........
Wytworzone na słabo przepuszczalnym podłożu w warunkach stałego lub okresowego podtapiania.	........	........
Wytworzone na podłożu lessowym przy udziale roślinności łąkowo-stepowej i leśno-stepowej.	........	........

Zadanie 18. (0–1)
Na blokdiagramie wskazano wybraną płaszczowinę.
Wyjaśnij, w jaki sposób powstała wskazana płaszczowina. Uwzględnij proces charakterystyczny dla deformacji ciągłych i proces charakterystyczny dla deformacji nieciągłych.

Na mapie oznaczono numerami 1–5 zasięg wybranych regionów fizycznogeograficznych Polski.

Zadanie 20. (0–2)
Na mapie przedstawiono położenie wybranych państw europejskich oznaczonych numerami 1–5.
W latach 2009–2017 przyjęto do NATO trzy państwa położone na Półwyspie Bałkańskim, różniące się strukturą religijną i wyznaniową ludności.
Uzupełnij tabelę. Wpisz w każdym wierszu nazwę państwa przyjętego do NATO w latach 2009–2017 oraz numer, którym oznaczono je na mapie.

Nazwa państwa	Katolicy (%)	Prawosławni (%)	Muzułmanie (%)	Oznaczenie na mapie
........	3	72	19	........
........	10	7	57	........
........	86	4	1	........

Zadanie 21. (0–1)
Niektóre miasta, oprócz pełnionej funkcji usługowej, w XXI wieku uzyskały nowe funkcje.
Przedstaw nową funkcję miast Prisztina i Dżuba, nadaną im w XXI wieku.

Zadanie 22. (0–1)
Na mapie Szwajcarii przedstawiono obszary różniące się strukturą językową ludności.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Każdy z czterech języków urzędowych Szwajcarii należy do rodziny języków indoeuropejskich.	P	F
2.	Na obszarze oznaczonym literą A językiem urzędowym stosowanym przez większość ludności jest jeden z języków romańskich.	P	F
3.	Język francuski jest językiem urzędowym stosowanym przez większość ludności obszaru oznaczonego literą B.	P	F

Zadanie 23. (0–1)
W tabeli przedstawiono strukturę pochodzenia imigrantów przebywających w 2017 r. w wybranych krajach.
Uzupełnij tabelę. W każdym wierszu wpisz nazwę państwa, dla którego przedstawiono główne kierunki imigracji. Nazwy państw wybierz z podanych poniżej.
Francja, Japonia, Kuwejt, Niemcy, Stany Zjednoczone

Kraje emigracyjne	Kraj imigracyjny
Polska 16%, Turcja 14%, Rosja 9%, inne 61%	........
Indie 37%, Egipt 13%, Bangladesz 12%, inne 38%	........
Algieria 18%, Maroko 12%, Portugalia 9%, inne 61%	........

Zadanie 24. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie wykresów, na których przedstawiono strukturę wieku i płci ludności Japonii w 2015 r. wraz z prognozą na 2040 r. i na 2065 r. (strona IV barwnego materiału źródłowego).
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Największa podaż siły roboczej na rynku pracy wystąpiła w 2015 r.	P	F
2.	Na każdej z piramid ludność w wieku powyżej 75 lat charakteryzuje się wyższą wartością współczynnika feminizacji niż współczynnika maskulinizacji.	P	F
3.	Współczynnik obciążenia demograficznego ludnością w wieku poprodukcyjnym w roku 2040 będzie mniejszy niż w roku 2015.	P	F

Zadanie 25. (0–2)
Przedstaw dwa podobieństwa i dwie różnice między ekstensywnym rolnictwem występującym w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie a intensywnym rolnictwem Francji i Wielkiej Brytanii.
Podobieństwa:
1.
2.
Różnice:
1.
2.

Zadanie 26. (0–1)
Na diagramach przedstawiono udział w produkcji światowej głównych producentów bawełny i kukurydzy w 2017 r.
Oceń na podstawie diagramów i wiedzy własnej, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Najdogodniejsze warunki przyrodnicze do uprawy kukurydzy występują w klimacie zwrotnikowym wilgotnym, o czym świadczy koncentracja jej produkcji na Nizinach Wewnętrznych w Stanach Zjednoczonych.	P	F
2.	Klimat monsunowy jest najważniejszym przyrodniczym czynnikiem warunkującym u głównych producentów uprawę zarówno bawełny, jak i kukurydzy.	P	F
3.	Uprawa bawełny wymaga dużo wilgoci zarówno w początkowych fazach rozwoju jak i w czasie zbiorów.	P	F

Na fotografiach przedstawiono różne sposoby uprawy ryżu na obszarach o odmiennym stopniu rozwoju społeczno-gospodarczego (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Zadanie 28. (0–2)
Na mapie literami od A do D zaznaczono wybrane regiony Polski.
Spośród podanych poniżej cech dobierz dla każdej pary regionów A i B oraz C i D po dwie cechy odnoszące się do podobnych warunków przyrodniczych rolnictwa obu regionów lub prowadzonej na ich obszarze produkcji rolniczej.
Cechy:
1. krótki okres wegetacyjny
2. deficyt wody dla rolnictwa
3. duże rozdrobnienie gospodarstw
4. duży na tle kraju udział użytków zielonych w strukturze użytków rolnych
5. duży udział buraków cukrowych w strukturze zasiewów

Regiony	Cechy (wpisz po dwa numery)
A i B	........, ........
C i D	........, ........

Zadanie 29. (0–2)
Na rysunku oznaczono granice wybranego obszaru w południowej Polsce, na którym rozważa się utworzenie sadu.
[OBRAZEK]
Uzasadnij, podając trzy argumenty, że warunki środowiska geograficznego przedstawionego obszaru przemawiają za wskazaną na rysunku lokalizacją sadu.
1.
2.
3.

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono województwa z podziałem na pięć kategorii według bilansu energii elektrycznej. Województwa o największych nadwyżkach energii elektrycznej oznaczono numerami 1–3 (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Zadanie 31. (0–2)
Wśród miast oznaczonych na mapie numerami od 1 do 7 znajdują się miasta wymienione w tabeli.
Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwym miejscu nazwę miasta albo numer wskazujący położenie miasta na mapie oraz literę, którą oznaczono obiekt gospodarczy charakterystyczny dla danego miasta.
A. gazoport
B. fabryka samochodów
C. huta metali kolorowych
D. fabryka celulozy i papieru
E. kombinat petrochemiczny

Miasto	Numer miasta na mapie	Obiekt gospodarczy (wpisz literę)
Legnica	........	........
........	1	........
Świecie	........	........

Zadanie 32. (0–2)
Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono strukturę zużywanej energii elektrycznej według jej źródeł w wybranych miastach Europy (strona IV barwnego materiału źródłowego).
Struktura zużycia energii elektrycznej w poszczególnych państwach zależy od struktury produkcji uwarunkowanej m.in. rodzajem i wielkością zasobów surowców energetycznych, a w niektórych państwach struktura zużycia energii zależy także od importu.
Podaj dwa pozaprzyrodnicze czynniki, które wywierają wpływ na zróżnicowanie produkcji energii według rodzajów elektrowni między państwami przedstawionymi na mapie. Uzasadnij wpływ każdego z czynników na strukturę produkcji energii.
Czynnik pozaprzyrodniczy:
Uzasadnienie:

Czynnik pozaprzyrodniczy:
Uzasadnienie:

Zadanie 33.1. (0–1)
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz jej uzasadnienie spośród 1–3.
Największą pracę przewozową w tonokilometrach, w porównaniu z innymi rodzajami transportu, wykonuje na świecie transport

A.	morski,	ponieważ charakteryzuje się	1.	wysokim ciężarem własnym i stosunkowo niską średnią prędkością.
B.	kolejowy,		2.	najwyższą średnią odległością przewozu i dużą masą przewożonych towarów.
C.	samochodowy,		3.	większym niż inne rodzaje transportu średnim zużyciem paliwa.

Zadanie 33.2. (0–2)
Żeglugę kabotażową prowadzą m.in. Japonia, Indonezja, Filipiny oraz Brazylia, Australia i Chile.
Podaj po jednej przyrodniczej przyczynie rozwoju żeglugi kabotażowej, innej w każdej z podanych poniżej grupie państw.
Japonia, Indonezja, Filipiny:

Brazylia, Australia, Chile:

Zadanie 34.1. (0–1)
W tabeli przedstawiono PKB ogółem i PKB na 1 mieszkańca w 2016 r. według wybranych regionów świata.

Region	PKB (mld USD)	PKB na 1 mieszkańca (USD)
A	2 143	1 752
B	20 163	56 228
C	1 536	38 561
D	19 027	25 596
E	27 539	6 172

Uzupełnij poniższe zdanie.
Do Australii i Oceanii odnoszą się informacje podane w wierszu tabeli oznaczonym literą .................., a informacje dla Azji podano w wierszu tabeli oznaczonym literą ...................

Zadanie 34.2. (0–1)
Na mapie zaznaczono cztery wybrane państwa Azji.
W tabeli przedstawiono strukturę PKB według sektorów gospodarki w 2017 r. dla trzech państw spośród czterech zaznaczonych szarą barwą na mapie.
Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych wierszach państwa, które charakteryzowały się podaną strukturą PKB. Dobierz państwa z zaznaczonych na mapie.

Lp.	Państwo (wpisz nazwę)	Rolnictwo, leśnictwo rybołówstwo (%)	Przemysł i budownictwo (%)	Usługi (%)
1.	Chiny	7,9	40,5	51,6
2.	........	2,6	44,2	53,2
3.	........	1,1	30,1	68,7

Na mapie świata numerami 1–6 oznaczono wybrane państwa charakteryzujące się bardzo wysokim udziałem surowców mineralnych lub produktów rolnych w eksporcie.