Matura CKE Maj 2021 – Geografia Rozszerzona

Na wykresie przedstawiono długość dnia w trzech miastach w ciągu roku.
Na podstawie: www.dateandtime.info

Zadanie wykonaj na podstawie mapy synoptycznej Europy obrazującej pogodę w wybranym dniu czerwca (strona I barwnego materiału źródłowego).

Kształt wulkanu przedstawionego na rysunku ma związek z materiałem wulkanicznym, który wydobywał się podczas erupcji.
Na podstawie: www.pgi.gov.pl
Wpisz poprawne dokończenie zdania. Uzasadnij odpowiedź.
Na rysunku przedstawiono (stratowulkan / wulkan tarczowy) .........................
Uzasadnienie:

Zadanie wykonaj na podstawie mapy przedstawiającej rozmieszczenie naturalnych formacji roślinnych (strona I barwnego materiału źródłowego).
Wyjaśnij, dlaczego na wschodnim i zachodnim wybrzeżu Ameryki Południowej na szerokości geograficznej 25ºS występują odmienne formacje roślinne. Uwzględnij wpływ jednego z geograficznych czynników klimatotwórczych.

Na wykresach przedstawiono zróżnicowanie w ciągu roku dopływu wód słodkich do dwóch oceanów, liczonego jako suma przepływu w ujściach najważniejszych rzek głównych, uchodzących do tych oceanów.Na podstawie: www.cgd.ucar.edu
Przyporządkuj do każdego z dwóch oceanów nazwę uchodzącej do niego rzeki, wybraną z wymienionych poniżej. Podaj główną przyczynę – inną dla każdej z rzek – maksymalnego wzrostu wielkości dopływu wód odprowadzanych przez te rzeki latem do oceanu.
Amu-daria Ganges Jangcy Lena Wołga
Rzeka uchodząca do Oceanu Arktycznego: .........................
Przyczyna:

Rzeka uchodząca do Oceanu Indyjskiego: .........................
Przyczyna:

Na rysunku przedstawiono profil terenu wykonany wzdłuż dwóch pieszych szlaków turystycznych: niebieskiego od Schroniska PTTK Orlica (D1) do przełęczy Szopka (A1) i żółtego od tej przełęczy do Schroniska PTTK Trzy Korony (A2). Na profilu terenu oznaczono numerami 1–4 położenie wybranych obiektów, a literami A–D – cztery odcinki tych szlaków.
Na podstawie: www.mapa-turystyczna.pl

Na fotografii wykonanej z brzegu Dunajca po stronie słowackiej przedstawiono most na tej rzece (A3). Na drugim planie znajdują się Trzy Korony (AB2). Strzałką zaznaczono jedno z pozostałych wzniesień widocznych z miejsca, z którego wykonano fotografię.
Na podstawie: www.static.panoramio.com

Zadanie wykonaj na podstawie mapy geologicznej (strona III barwnego materiału źródłowego), na której przedstawiono budowę geologiczną obszaru objętego barwną mapą szczegółową.

Na barwnej mapie szczegółowej przedstawiono przełomowy odcinek Dunajca.
Podaj dwie cechy rzeźby doliny przełomowej Dunajca, które różnią go od rzeźby doliny tej rzeki poniżej przełomowego odcinka.
1.
2.

Na mapie połączono liniami cztery grupy miejscowości.
W tabeli podano wartości danych klimatycznych ‒ pochodzące z wybranego okresu w XX w. ‒ dla trzech miejscowości wchodzących w skład jednej z czterech grup zaznaczonych na mapie.

Miejscowość (numer na mapie)	Średnia roczna temperatura powietrza (w ºC)	Roczna amplituda temperatury powietrza (w ºC)	Roczna suma opadów (w mm)
1	8,0	19,0	580
2	7,9	20,8	530
3	6,6	22,3	580

Na podstawie: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1993−1997.
Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.
W tabeli przedstawiono dane klimatyczne dla miejscowości, które są położone w przybliżeniu wzdłuż

Na mapie Polski literami A–C oznaczono wybrane jeziora, w tym jedno pochodzenia antropogenicznego. Numerami 1 i 3 oznaczono wybrane odcinki Odry o przebiegu zbliżonym do południkowego, a numerami 2 i 4 – o przebiegu zbliżonym do równoleżnikowego.
Na podstawie: Atlas geograficzny Polski, Warszawa 2012.

W tabeli przedstawiono warunki naturalne dla rolnictwa w dwóch regionach Polski.
Uzupełnij tabelę. Obok każdego opisu wpisz nazwę odpowiedniego regionu wybranego z podanych poniżej.
Kotlina Sandomierska Nizina Podlaska Nizina Mazowiecka Pojezierze Wielkopolskie

Opis warunków naturalnych dla rolnictwa	Nazwa regionu
W dużej części regionu występują podmokłe gleby bagienne. Warunki klimatyczne sprzyjają uprawie żyta, owsa, ziemniaków i roślin pastewnych, a także uprawie łąk i utrzymywaniu pastwisk.	........
Przeważają tu gleby, które w większości powstały z utworów polodowcowych ostatniego zlodowacenia. Klimat sprzyja uprawie roślin, takich jak pszenica lub buraki cukrowe. Niekorzystnym zjawiskiem jest deficyt wody spowodowany m.in. niskimi opadami atmosferycznymi.	........

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono zróżnicowanie obszaru Polski pod względem podatności na powstawanie osuwisk (strona III barwnego materiału źródłowego).

Zadanie wykonaj na podstawie fotografii, na której przedstawiono wybrane osuwisko (strona III barwnego materiału źródłowego).
Ruchy osuwiskowe mogą być powodowane bezpośrednio lub pośrednio procesami antropogenicznymi.
Wymień dwa przykłady działalności człowieka przyczyniającej się do ruchów osuwiskowych.
1.
2.

Zadanie wykonaj na podstawie rysunku, na którym żółtą linią zaznaczono średni zasięg morskiej pokrywy lodowej w Arktyce we wrześniu w latach 1982–2011, a białym kolorem przedstawiono powierzchnię tej pokrywy we wrześniu w 2012 roku (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Na obszarze przedstawionym na poniższej mapie zaplanowano budowę dwóch dróg jezdnych biegnących wzdłuż rzeki, po poziomicy 320 m n.p.m., na dwóch zboczach doliny. Drogi mają być połączone mostem o południkowym przebiegu wzdłuż jednej z linii: A, B albo C. Przejazd mostem będzie odbywał się na wysokości 320 m n.p.m.
Wskaż najtańszą pod względem kosztów budowy lokalizację mostu oraz wyjaśnij, podając po jednym argumencie, dlaczego pozostałe lokalizacje mostu wymagałyby większych kosztów. Przyjmij, że wpływ na koszty budowy mają tylko wymiary mostu.
Najtańszą lokalizacją mostu jest położenie wzdłuż południka oznaczonego literą .................. .
Argument:
– wskazujący na większe koszty budowy mostu wzdłuż południka oznaczonego literą ..................

– wskazujący na większe koszty budowy mostu wzdłuż południka oznaczonego literą ..................

Na mapie zaznaczono położenie sześciu wybranych aglomeracji świata.
Na podstawie: www.johomaps.com
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdej aglomeracji nazwę religii (wyznania) dominującej liczebnie wśród mieszkańców kraju, w którym aglomeracja jest położona, oraz numer oznaczający aglomerację na mapie.

Aglomeracja	Religia (wyznanie)	Oznaczenie na mapie
Bogota	........	........
Kair	........	........
Manila	........	........

Z podanych poniżej faz urbanizacji wybierz tę, która jest współcześnie najbardziej charakterystyczna dla Kolkaty (Kalkuty). Podaj cechę tej fazy urbanizacji.
dezurbanizacja reurbanizacja suburbanizacja
Faza urbanizacji: .........................
Cecha fazy urbanizacji:

W tabeli oznaczono literami przykładowe wartości współczynnika przyrostu naturalnego oraz jego składowych, charakterystyczne dla poszczególnych faz przejścia demograficznego.

Oznaczenie literowe	Współczynnik przyrostu naturalnego (‰)	Współczynnik urodzeń (‰)	Współczynnik zgonów (‰)
Q	-1	9	10
W	2	55	53
E	5	17	12
R	25	55	30
T	20	40	20

Na podstawie: W. Mizerski, J. Żukowski, Tablice geograficzne, Warszawa 2014.

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono według państw współczynnik obciążenia demograficznego w 2017 roku (strona IV barwnego materiału źródłowego). Ten współczynnik służy do wyrażenia stosunku liczby ludności w wieku nieprodukcyjnym do liczby ludności w wieku produkcyjnym na danym obszarze.

Na wykresie przedstawiono zmiany w wielkości urodzeń żywych w tysiącach w Polsce w latach 1950–2016.
Na podstawie: Atlas demograficzny Polski, Warszawa 2017.
Uzasadnij dwoma argumentami, dlaczego liczba urodzeń w Polsce w latach 2005–2010 była mniejsza od liczby urodzeń podczas echa wyżu powojennego.
1.
2.

Zadanie wykonaj na podstawie rysunku, na którym przedstawiono strukturę gospodarstw rolnych według rocznej wartości ich produkcji rolniczej w wybranych krajach Unii Europejskiej (strona IV barwnego materiału źródłowego).
Uzupełnij tabelę. Wpisz w każdym wierszu nazwę państwa będącego członkiem Unii Europejskiej oraz literę, którą oznaczono odpowiadający mu wykres na rysunku. Nazwy państw wybierz z podanych poniżej.
Holandia Norwegia Polska Rumunia

Nazwa państwa	Udział rolnictwa*		Oznaczenie na rysunku (wpisz literę)
	w PKB (%)	w zatrudnieniu (%)
........	2,4	11,5	........
........	4,2	28,3	........
........	1,6	1,2	........

* Dane z lat 2015–2017.
Na podstawie: www.cia.gov

Uzupełnij tabelę. W każdym wierszu wpisz nazwę państwa o największym udziale lub nazwę państwa o najmniejszym udziale w światowym pogłowiu bydła lub trzody chlewnej oraz literę, którą oznaczono przyczynę takiego udziału. Nazwy państw i przyczyny wybierz z podanych poniżej.
Chów bydła: Australia, Brazylia, Republika Środkowoafrykańska.
Chów trzody chlewnej: Chiny, Iran, Stany Zjednoczone.
A. Uwarunkowania religijne.
B. Tradycje uprawy pszenicy.
C. Rozległe obszary pastwisk.
D. Gorący klimat, występowanie muchy tse-tse.
E. Duży udział rozdrobnionych gospodarstw z chowem przyzagrodowym.

Chów	Udział w światowym pogłowiu	Nazwa państwa	Przyczyna (wpisz literę)
bydła	największy	........	........
	najmniejszy (lub brak chowu)	........	........
trzody chlewnej	największy	........	........
	najmniejszy (lub brak chowu)	........	........

Tekst odnosi się do współczesnych problemów gospodarowania lasami.
Przykładem przekształcania lasów na skutek dużego pozyskiwania drewna jest Finlandia, kraj o największej lesistości w Europie. Finlandia zajmuje wysokie miejsce w produkcji papieru na świecie. Jednak powierzchnia lasów w Finlandii się nie zmniejsza, ponieważ na uprzednio wylesionych obszarach tworzy się nowe nasadzenia i jednocześnie przeznacza się na zalesienia masowo osuszane torfowiska.
Na podstawie: B. Bożętka, Lasy, globalny system ekologiczny i współczesne oblicza eksploatacji, „Geografia w Szkole”, 4/2013.
Wyjaśnij, dlaczego niektóre metody zwiększania zalesień w Finlandii mogą być niekorzystne dla środowiska przyrodniczego.

Na rozwój gospodarki niewielkich wyspiarskich państw, takich jak Seszele, Malediwy czy Bahamy, znaczący wpływ mają dochody z zagranicznej turystyki przyjazdowej.
Podaj dwie korzyści i dwa zagrożenia dla środowiska geograficznego takich państw jak Seszele, Malediwy czy Bahamy, wynikające z intensywnej zagranicznej turystyki przyjazdowej.
Korzyści:
1.
2.
Zagrożenia:
1.
2.

W tabeli przedstawiono wybrane państwa wyróżniające się pod względem wykorzystywania energii geotermalnej.

Lp.	Państwo	Moc elektrowni w MW (2019 r.)
1.	Indonezja	2 133
2.	Filipiny	1 918
3.	Meksyk	963
4.	Islandia	755
5.	Japonia	601

Na podstawie: www.thinkgeoenergy.com
Przedstaw – odwołując się do tektoniki płyt litosfery – odmienne warunki tektoniczne sprzyjające energetyce geotermalnej na Islandii i na obszarach pozostałych państw. Wyjaśnij, dlaczego te warunki sprzyjają lokalizowaniu elektrowni geotermalnych.
Islandia:
Pozostałe państwa:
Wyjaśnienie:

Na mapie przedstawiono lokalizację wybranych okręgów i ośrodków przemysłowych na świecie.
Na podstawie: www.johomaps.com
Wpisz obok każdego opisu uwarunkowań lokalizacji okręgu lub ośrodka przemysłowego odpowiadający mu numer, którym oznaczono okręg lub ośrodek na mapie.

Opis	Położenie na mapie
Baza surowcowa jest głównym czynnikiem lokalizacji tego okręgu. Pochodzi z niego około 40% złota wydobytego dotychczas na świecie. Ponadto eksploatuje się tam m.in. diamenty, platynę, węgiel kamienny i rudy chromu.	........
Okręg w XX w. specjalizował się w przemyśle samochodowym. Jego lokalizacja była uwarunkowana m.in. bliskością hutnictwa żelaza i metali nieżelaznych, zasobami siły roboczej i rynkiem zbytu. W ostatnich dekadach zachodzi deindustrializacja, a liczebność mieszkańców głównego miasta znacznie się zmniejszyła.	........
Jest jednym z najdynamiczniej rozwijających się ośrodków high-tech na świecie. Napływ inwestycji zagranicznych do okręgu jest związany z niższymi kosztami pracy niż w krajach wysoko rozwiniętych oraz dużą liczbą młodych, wykwalifikowanych pracowników.	........

Na mapie numerami 1–6 oznaczono wybrane województwa.
Poniżej przedstawiono opisy trzech spośród województw Polski oznaczonych na mapie, odnoszące się do ich gospodarki surowcowej.
A. W województwie są wydobywane rudy metali kolorowych, które są przerabiane w okręgu przemysłowym położonym w tym samym województwie. Wydobywany jest tam również węgiel brunatny.
B. W województwie znajdują się liczne kamieniołomy, w których eksploatowane są surowce skalne. To województwo w przeszłości było jednym z pierwszych regionów wytopu rud żelaza, a w drugiej dekadzie XXI w. funkcjonowała w nim tylko jedna huta żelaza.
C. W województwie znajdują się rozproszone odwierty kenozoicznej ropy naftowej o niezbyt dużej wydajności, co dało w przeszłości podstawę do zbudowania na tym obszarze niewielkich rafinerii ropy naftowej.
Uzupełnij tabelę. Podaj obok opisów (A–C) nazwy właściwych województw oraz numery, którymi województwa oznaczono na mapie.

Opis województwa	Nazwa województwa	Numer województwa na mapie
A	........	........
B	........	........
C	........	........

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono produkcję i zużycie energii elektrycznej w województwach Polski w 2016 roku (strona IV barwnego materiału źródłowego).
Wskaż dwa czynniki wywierające wpływ na wielkość produkcji energii elektrycznej w trzech województwach o największych wartościach tego wskaźnika. Odpowiedź uzasadnij z odwołaniem się do właściwych województw.
Czynnik: ..................
Uzasadnienie:

Czynnik: ..................
Uzasadnienie:

W Polsce w ostatnich latach drugiej dekady XXI wieku produkcja przemysłowa rosła. Od początku 2017 roku ponad połowa nowych miejsc pracy w przemyśle krajów UE powstała w Polsce. Stawia to nasz kraj w czołówce europejskich liderów reindustrializacji.
Na podstawie: www.obserwatorfinansowy.pl
Uzasadnij dwoma argumentami, dlaczego reindustrializacja rozwijająca się w XXI w. może być korzystna dla rozwoju społeczno-gospodarczego.
1.
2.