Matura CKE Styczen 2016 – Geografia Rozszerzona

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Zasięg panoramy wykonanej z ruin zamku w Czorsztynie zawiera się między azymutami

Określ, na którym szczycie przedstawionym na panoramie wysokość górowania Słońca w dniu równonocy jesiennej (23 września) będzie wynosić 40°34'16". Zapisz obliczenia i podaj nazwę szczytu.
Obliczenia:

Nazwa szczytu: ..................

Na panoramie literą „Ź” zaznaczono położenie źródła, znajdującego się na stoku wzniesienia Upszar (B2).
Oblicz wartości oznaczone na poniższym rysunku literami a, b i c. Zapisz obliczenia, wyniki podaj w metrach.
a – różnica wysokości między źródłem a szczytem wzniesienia Upszar
b – odległość między źródłem a szczytem wzniesienia Upszar obliczona z mapy
c – odległość rzeczywista (topograficzna) między źródłem a szczytem wzniesienia Upszar
Obliczenia:

Wyniki (w metrach): a: .................. b: .................. c: ..................

Na rysunku linią przerywaną zaznaczono wysokość korony zapory wodnej w Niedzicy (B2), oddanej do użytku w 1997 r.
Wykaż, jaki wpływ miało ukształtowanie powierzchni terenu na wybudowanie zapory wodnej w Niedzicy w tym właśnie miejscu.

Powstanie systemu zapór w Niedzicy i Sromowcach Wyżnych przyczyniło się do wzrostu liczby turystów odwiedzających te miejscowości.
Podaj trzy argumenty potwierdzające, że powstanie sztucznych zbiorników na Dunajcu wpłynęło na rozwój funkcji turystycznych w Niedzicy i Sromowcach Wyżnych.
1.
2.
3.

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Trasa pieszego szlaku turystycznego niemal pokrywa się z przebiegiem działu wodnego w polu

Podaj nazwę państwa, które graniczy z Polską na rzece Dunajec oraz nazwę państwa, które graniczyło z naszym krajem w tym samym miejscu do 31 grudnia 1992 r.
1. Państwo, którego obecna granica z Polską przebiega wzdłuż rzeki Dunajec: ..................
2. Państwo, którego granica z Polską przebiegała wzdłuż rzeki Dunajec do 31 grudnia 1992 r.: ..................

Rozwój ruchu turystycznego przyczynia się do zmian zachodzących na wsi. Powstają nowe budynki mieszkalne, pensjonaty, rozwija się agroturystyka. Przykładem takiej wsi jest Niedzica.
Zakreśl nazwę części Niedzicy, na której obszarze warunki przyrodnicze dla rozwoju osadnictwa są korzystniejsze. Uzasadnij swój wybór, podając jeden argument.
Wybór: .........................
Uzasadnienie:

Rysunki przedstawiają jeden ze sposobów powstawania przełomu rzecznego.
Na podstawie rysunków zaznacz podpunkt, w którym prawidłowo opisano sposób powstania przełomu Dunajca przez Pieniny.

Elektrownia wodna w Niedzicy jest elektrownią szczytowo-pompową, z dopływem naturalnym. Obecnie do produkcji energii elektrycznej wykorzystuje się jedynie naturalny przepływ wody w Dunajcu. Jednak istnieje również możliwość przepompowania wody z Jeziora Sromowieckiego do wyżej położonego Jeziora Czorsztyńskiego. Wielkie ilości wody zgromadzonej w górnym zbiorniku umożliwiają zwiększenie produkcji energii w dowolnej chwili.
Rysunki przedstawiają schemat działania elektrowni szczytowo-pompowej.
Na wykresie przedstawiono dobowe zmiany zapotrzebowania mocy w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym w Polsce.
Na podstawie rysunków oraz wykresu opisz sposób działania elektrowni szczytowo-pompowej.

Poniższy tekst zawiera informacje dotyczące stanu hydroenergetyki w Polsce.
W roku 2011 moce zainstalowane w globalnym sektorze energii wodnej [...] pozwoliły na wyprodukowanie energii elektrycznej równej 16% światowej podaży. [...]. W Polsce ze wszystkich odnawialnych źródeł energii hydroenergetyka może poszczycić się najdłuższą tradycją sięgającą początku XX wieku. Niestety polskie energetyczne zasoby wodne są niewielkie. [...] Polska wykorzystuje potencjał grawitacyjny cieków wodnych w 11%, co stawia nas na ostatnim miejscu w Europie. Obecnie w Polsce istnieje 125 elektrowni wodnych podlegających energetyce zawodowej oraz 646 małych elektrowni wodnych, których moc nie przekracza 5 MW. Pomimo występowania niewielkiej liczby miejsc adekwatnych do inwestycji w duże elektrownie wodne, szacuje się, że istnieje blisko 6000 lokalizacji z wysokim potencjałem budowy małych elektrowni wodnych. W roku 2011, dzięki sfinalizowaniu nowych inwestycji i ukończeniu renowacji starych obiektów, osiągnięto rekordowy poziom mocy w elektrowniach wodnych [...]. Jednak ich udział w sektorze „zielonych” technologii stale spadał na rzecz energetyki wiatrowej i wyniósł już tylko 30,87%. Pomimo zmniejszającego się udziału w zainstalowanych mocach w sektorze odnawialnych źródeł energii, hydroenergetyka pozostaje wiceliderem w produkcji „czystej” energii elektrycznej, dostarczając [...] około 1,4% rocznego zapotrzebowania Polski na energię.
Na podstawie tekstu oraz własnej wiedzy oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub literę F – jeśli jest fałszywa.

1.	W Polsce spośród OZE najwyższym tempem przyrostu mocy zainstalowanej oraz produkcji energii elektrycznej odznacza się energetyka wiatrowa.	P	F
2.	Energia wodna jest najważniejszym źródłem energii odnawialnej w Polsce.	P	F
3.	Pełne wykorzystanie potencjału hydroenergetycznego w Polsce umożliwiłoby zaspokojenie krajowego popytu na energię elektryczną.	P	F

W każdym wierszu tabeli zestawiono cechy poszczególnych elementów bilansu wodnego charakterystyczne dla różnych typów klimatu na Ziemi.
Dobierz typy klimatów do charakterystycznych dla nich cech elementów bilansu wodnego podanych w tabeli.
równikowy wybitnie wilgotny, zwrotnikowy wybitnie kontynentalny, umiarkowany ciepły morski, podbiegunowy (subpolarny)

Lp.	Typ klimatu	Opady	Odpływ	Parowanie
1.	.........................	bardzo niskie	bardzo mały	bardzo wysokie
2.	.........................	bardzo wysokie	bardzo duży	bardzo wysokie
3.	.........................	niskie	mały	bardzo niskie
4.	.........................	wysokie	duży	duże

Wykres przedstawia prognozy zmiany częstotliwości występowania huraganów poszczególnych kategorii przy wzroście zawartości $CO_2$ w atmosferze do 220% obecnej zawartości.
Wybierz poprawne uzupełnienie i dokończenie zdania, zaznaczając literę A albo B oraz numer 1 albo 2.
Wzrost zawartości $CO_2$ w atmosferze spowoduje, że przy bardzo niskim ciśnieniu atmosferycznym panującym w centralnych częściach huraganów

A.	zwiększy się	częstotliwość występowania cyklonów tropikalnych	1.	najwyższej kategorii.
B.	zmniejszy się		2.	najniższej kategorii.

Rysunki przedstawiają sposób powstania Himalajów.
Wykaż związek między procesami geologicznymi a występowaniem w Himalajach skamieniałości zwierząt morskich, żyjących w erze mezozoicznej – amonitów i belemnitów.

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Skały w Himalajach, w których można odnaleźć skamieniałości amonitów i belemnitów, to

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Wybrzeża Norwegii, ukształtowane przez jęzory lodowcowe, stanowią

Gleba to wrażliwy element środowiska przyrodniczego, który w wyniku niewłaściwego użytkowania szybko może ulec degradacji. Jednym z czynników degradujących gleby jest erozja eoliczna. Proces wywiewania cząstek glebowych i pustynnienia zachodzi intensywnie w Afryce. Aby zapobiec przemieszczaniu się pustyni, na obszarze Sahelu, na całym pograniczu sawanny i Sahary, wprowadzono kontrowersyjny projekt utworzenia pasa zadrzewień o szerokości 500 km.
Podaj dwa argumenty przyrodnicze lub społeczno-gospodarcze potwierdzające, że ten projekt jest trudny do realizacji.
1.
2.

Na wykresie przedstawiono zmiany wielkości powierzchni oraz struktury lasów w Afryce i Azji.
Określ, na którym kontynencie, w Afryce czy Azji, zmiany w powierzchni, jak i strukturze lasów w latach 1990–2010 okazały się korzystniejsze. Wybór uzasadnij dwoma argumentami.
Kontynent: .........................
1.
2.

Rysunki przedstawiają piramidy wieku i płci ludności Kataru oraz Zjednoczonych Emiratów Arabskich, państw naftowych położonych nad Zatoką Perską, które notują bardzo szybki rozwój gospodarczy. Struktura ludności tych państw została zdeformowana wskutek ruchów migracyjnych.
Wykaż wpływ migracji ekonomicznych na strukturę ludności Kataru i Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Wybierz poprawne uzupełnienie i dokończenie zdania, zaznaczając literę A albo B oraz cyfrę 1 lub 2.
W Katarze i Zjednoczonych Emiratach Arabskich dominującą religią jest

A.	islam,	dlatego w państwach tych wyznawców obowiązuje zakaz spożywania	1.	wołowiny.
B.	buddyzm,		2.	wieprzowiny.

Zadanie rozwiąż na podstawie fotografii, na której przedstawiono jeden ze sposobów produkcji energii elektrycznej stosowany w Katarze i Zjednoczonych Emiratach Arabskich, który jest coraz powszechniej wykorzystywany w państwach położonych w rejonie Zatoki Perskiej (strona IV barwnego materiału źródłowego).
Określ źródło wykorzystywane do produkcji energii elektrycznej. Podaj dwa argumenty uzasadniające powszechne stosowanie tego źródła energii w państwach leżących nad Zatoką Perską.
Źródło energii: ..................
1.
2.

Na wykresach przedstawiono struktury eksportu Japonii oraz Burundi, państwa położonego w środkowej Afryce.
Uzasadnij, dlaczego struktura eksportu Burundi jest mniej korzystna niż Japonii z punktu widzenia rozwoju gospodarczego państwa.

Mapy przedstawiają informacje dotyczące rozwoju społeczno-gospodarczego państw.
Zakreśl literę, którą oznaczono mapę przedstawiającą wielkość produktu krajowego brutto na 1 mieszkańca.

W każdym wierszu tabeli wymieniono przyczynę konfliktu wspólną dla trzech obszarów.
Podkreśl w każdym zestawie obszar konfliktu, do którego podana przyczyna się nie odnosi.

Lp.	Podłoże konfliktu	Obszary konfliktu
1.	zróżnicowanie religijne	.........................
2.	uzyskanie szerszej autonomii lub niepodległości	.........................
3.	protesty społeczne i konflikty zbrojne nazwane „Arabską Wiosną”	.........................

Na wykresie przedstawiono zmiany wielkości zgonów w Polsce w latach 1946–2014 oraz urodzeń w latach 1946–1955 i 1995–2014.

W tekście przedstawiono zróżnicowanie rynku pracy w Polsce.
Procesy zmiany struktury zatrudnienia nie przebiegają jednakowo w całym kraju. Wiele obszarów jest w znaczący sposób opóźnionych. Zalicza się do nich zwłaszcza tereny, na których przeważały dawniej PGR-y lub niewydajne rolnictwo. W tych miejscach produktywność pracujących jest bardzo niska, a różnice między tymi regionami a centrami rozwoju się pogłębiają. Wiele osób, szczególnie z niskimi kwalifikacjami, nie jest w stanie znaleźć pracy nawet za wynagrodzenia, których poziom jest niższy w porównaniu ze średnią krajową. Regiony te ponadto opuszczają ludzie młodzi i wykształceni, którzy szukają pracy za granicą albo w centrach rozwojowych kraju. To dodatkowo utrudnia rozwój opóźnionych gospodarczo regionów. Na polskim rynku pracy mamy więc do czynienia z wielowymiarową niejednorodnością. Z jednej strony obserwujemy silne i wzmacniające się różnice regionalne, z drugiej strony nakłada się na to zróżnicowanie między rynkiem pracy dla osób wykwalifikowanych a rynkiem dla niewykwalifikowanych. Ta druga grupa (często ludzie starsi, mieszkający daleko od centrów rozwoju i niezdolni do przeprowadzki) jest w najgorszej sytuacji. Wydaje się, że z racji niskiej mobilności przestrzennej wśród najbardziej zagrożonych grup ludności silne i rosnące zróżnicowanie regionalne może występować także w przyszłości.
Podaj trzy cechy społeczno-gospodarcze regionów w Polsce, w których występują największe problemy na rynku pracy.
1.
2.
3.

Na rysunku przedstawiono klimatogramy dla wybranych stacji meteorologicznych w Polsce.

Na mapie Polski zaznaczono obszary występowania wybranych surowców mineralnych.