Matura CKE Styczeń 2017 – Geografia Rozszerzona

Wskazane zadania wykonaj na podstawie barwnego materiału źródłowego zamieszczonego w załączniku.
Zadania od 1. do 7. rozwiąż, korzystając z barwnej mapy Doliny Kościeliskiej (strona I barwnego materiału źródłowego).
Zadanie wykonaj na podstawie fotografii przedstawiającej Schronisko PTTK na Hali Ornak (pole D3) na tle Raptawickiej Grani (pole C3) (strona II barwnego materiału źródłowego).
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Fotograf w momencie wykonywania zdjęcia znajdował się na

Dokończ zdanie – wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzupełnienie spośród 1.–3.
Południowe zbocza Wołowego Żlebu (pole C5) porastają lasy regla

A.	dolnego,	w których dominują	1.	buki.
B.	górnego,		2.	jodły.
			3.	świerki.

W 1955 roku Wielka Polana Ornaczańska (pole D3) miała powierzchnię 9 ha. W wyniku zaprzestania wypasu owiec jej powierzchnia do dnia dzisiejszego zmniejszyła się o prawie 80%.

Zadanie wykonaj na podstawie mapy Antarktydy, na której numerami (1–4) zaznaczono cztery miejsca.

Na mapie numerami (1–4) zaznaczono wybrane stacje meteorologiczne.
Podaj numer stacji meteorologicznej położonej na obszarze, którego cechy klimatu opisano poniżej.
Najcieplejszymi miesiącami w roku są grudzień, styczeń i luty. Maksymalna temperatura w ciągu doby przekracza wtedy 30°C, czasem nawet 40°C. Średnie miesięczne wartości temperatury powietrza w tych miesiącach wynoszą około 30°C. Roczna suma opadów atmosferycznych jest o połowę mniejsza niż średnia roczna suma opadów w Polsce. Miesiącami z najwyższymi opadami są grudzień, styczeń i luty. W czasie kalendarzowej zimy opady śniegu nie występują, a temperatura powierza w ciągu doby nie spada poniżej 0°C.
Numer stacji meteorologicznej: ..................

Na mapie przedstawiono przebieg izotermy 0° w styczniu w Europie. Literami X i Y oznaczono dwa miejsca położone na tej samej szerokości geograficznej. Literami A i B oznaczono dwa wybrane obszary.
Źródło: Kądziołka J., Podstawy geografii w zadaniach, Warszawa 1994, s. 72.

Na wykresach (A–D) przedstawiono średnie miesięczne wielkości przepływów wód w wybranych rzekach położonych na półkuli północnej.Źródło: Oblicza geografii 1. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego i technikum. Zakres rozszerzony, Warszawa 2016, s. 146–147.
Podaj literę, którą oznaczono wykres przepływów wód rzeki o ustroju podrównikowym.
Wykres przepływów wód rzeki o ustroju podrównikowym oznaczono literą ..................

Zadanie rozwiąż na podstawie barwnej ilustracji, przedstawiającej powstawanie upwellingu przybrzeżnego (strona III barwnego materiału źródłowego).

Na mapie przedstawiono rozmieszczenie rowów oceanicznych na Oceanie Spokojnym.

W tekście opisano jedną z formacji roślinnych występujących na Ziemi.
Trawa wszędzie niziutka i tak rzadka, że nawet stopy nie zasłania. Wokół rosną krzaczki. Zerwałem krzaczek pnącej rośliny wysokości najwyżej dziesięciu centymetrów.
– Co to za trawa? [...] – To nie trawa, tylko wierzba. [...]
[...] Naokoło doliny i wzgórza, błota i jeziora i wiecznie jasny horyzont. Nocy nie ma. [...]
W te pierwsze dni lipca [...]. Pod wpływem gorących promieni niezachodzącego słońca [tereny – red.] niemal w oczach pokrywają się zielenią. Rośliny rosną tak szybko, że różnicę można zauważyć już po dwóch, trzech godzinach. [...]
Zatrzymałem się i począłem kopać łopatą dół – chciałem się przekonać, jaka tu jest gleba. Łopata zadźwięczała na głębokości osiemdziesięciu centymetrów – dalej była ziemia nie rozmarzająca nigdy.
Źródło: Berne I., W Azji. Wypisy geograficzne, Warszawa 1994, s. 10.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
W tekście przedstawiono cechy obszaru położonego

Na wykresie przedstawiono fazy przejścia demograficznego.
Na podstawie: Oblicza geografii 2. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego i technikum. Zakres rozszerzony, Warszawa 2016, s. 33.
Podaj trzy przykłady skutków społeczno-gospodarczych wynikających ze struktury wieku ludności państw znajdujących się w V fazie rozwoju demograficznego.

Na mapie zamalowano obszary państw, dla których w tabeli podano wybrane wskaźniki dotyczące sytuacji społeczno-gospodarczej w 2011 roku.
Wpisz w odpowiednie komórki tabeli nazwy właściwych państw wybrane spośród podanych.
Chiny, Czad, Indie, Nigeria, Niemcy

Lp.	Nazwa państwa	Analfabetyzm	Wskaźnik urbanizacji	Udział ludności powyżej 65. roku życia
		w %
1.	.........................	39	30	5
2.	.........................	66	28	3
3.	.........................	1	74	21

Jedną z uciążliwości życia w wielu dużych miastach jest zanieczyszczenie powietrza.
Podaj dwa przykłady działań, które powinny podejmować władze miast zagrożonych występowaniem smogu w celu poprawy jakości powietrza.

Zadanie rozwiąż na podstawie barwnej mapy przedstawiającej gęstość zaludnienia w Ameryce Południowej (strona III barwnego materiału źródłowego).

Na mapie zaznaczono państwa będące głównymi odbiorcami produktów eksportowanych z Japonii w 2014 roku.
Na podstawie: http://www.stat.go.jp/english/data/nenkan/1431-06.htm [dostęp: 16.06.2016]
Podaj dwa wnioski dotyczące dominujących kierunków geograficznych eksportu Japonii w 2014 roku.

Zadanie wykonaj na podstawie wykresów przedstawiających głównych producentów i konsumentów energii ogółem na świecie w wybranych latach (strona IV barwnego materiału źródłowego).
Podaj wniosek dotyczący relacji między wielkością produkcji a zużyciem energii ogółem między 1995 a 2010 rokiem w Stanach Zjednoczonych oraz w krajach Unii Europejskiej i Bliskiego Wschodu.

Na mapie zaznaczono regiony, w których trwają konflikty mające podobną przyczynę.
Na podstawie: http://www.stat.go.jp/english/data/nenkan/1431-06.htm [dostęp: 16.06.2016]
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Główną przyczyną konfliktów w regionach zaznaczonych na mapie jest dążenie

Na rysunku numerami (1–5) oznaczono kierunki napływu mas powietrza kształtujących pogodę w Polsce.
Poniżej podano prognozę pogody dla Polski na jeden ze styczniowych dni.
Ciśnienie atmosferyczne będzie bardzo wysokie i osiągnie wartość 1020 hPa. Niebo będzie bezchmurne, a temperatura powietrza w dzień wyniesie od –12°C na Nizinie Śląskiej do –15°C w Suwałkach. W nocy temperatura może spaść do –20°C.
Dokończ zdanie. Wybierz i zaznacz odpowiedź A lub B oraz jej uzupełnienie spośród 1.–3.
Pogoda przedstawiona w prognozie będzie kształtowana przez masę powietrza

A.	polarnego morskiego,	napływającego z kierunku oznaczonego na mapie	1.	numerem 1.
B.	polarnego kontynentalnego,		2.	numerem 2.
			3.	numerem 3.

Zadanie wykonaj na podstawie barwnej fotografii przedstawiającej krajobraz młodoglacjalny w Polsce (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Na mapie zaznaczono położenie jednej z krain geograficznych Polski.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Krajobraz krainy geograficznej zaznaczonej na mapie jest określany jako młodoglacjalny.	P	F
2.	Średnia roczna temperatura powietrza na obszarze krainy geograficznej zaznaczonej na mapie jest niższa niż w północno-zachodniej części kraju.	P	F
3.	Okres wegetacyjny na obszarze krainy geograficznej zaznaczonej na mapie należy do najdłuższych w Polsce.	P	F

Na mapie zaznaczono wybrane obszary zagrożone deficytem wody w Polsce.
Na podstawie: Oblicza geografii 3. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego i technikum. Zakres rozszerzony, wydanie drugie, Warszawa 2015, s. 38.
Przyczyny niedoboru wody na każdym z obszarów zaznaczonych na mapie są złożone.
Podaj główną przyczynę niedoboru wody na każdym z obszarów. Dla każdego obszaru podaj inną przyczynę.
Obszar 1.:
Obszar 2.:

Na mapie Polski zaznaczono obszary występowania jednego z typów gleb śródstrefowych.
Zaznacz dwie cechy typu gleby, którego obszary występowania zaznaczono na mapie.
.........................
.........................

Na wykresie przedstawiono strukturę wieku i płci ludności Polski w 2014 roku.
Źródło: Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2014 r., Stan w dniu 31 XII, GUS, Warszawa 2015, s. 151.
Wyjaśnij, dlaczego w grupie ludności w wieku przedprodukcyjnym i poprodukcyjnym występuje różnica między liczebnością kobiet a liczebnością mężczyzn.
Wiek przedprodukcyjny:
Wiek poprodukcyjny:

Na wykresach przedstawiono dane dotyczące bezrobocia w Polsce w 2014 roku.
Stopa bezrobocia ustalona na podstawie BAEL według płci i wieku w Polsce w IV kwartale 2014 roku.
Na podstawie: Rocznik statystyczny pracy 2015, GUS, Warszawa 2016, s. 183.
Stopa bezrobocia ustalona na podstawie BAEL według płci i poziomu wykształcenia w IV kwartale 2014 roku.
Na podstawie: Rocznik statystyczny pracy 2015, GUS, Warszawa 2016, s. 188.

Na wykresach przedstawiono strukturę produkcji energii elektrycznej wg źródeł w Polsce w 2013 roku i jej prognozę na rok 2030.
http://www.rynek-energii-elektrycznej.cire.pl/st,33,207,tr,75,0,0,0,0,0,podstawowe-dane.html [dostęp: 7.06.2016]

Na mapie przedstawiono zwałowisko zewnętrzne powstałe w wyniku składowania skał nadkładu z kopalni węgla brunatnego w Polsce. Zwałowisko poddano rekultywacji. W pierwszym etapie prac część zwałowiska zadrzewiono (rekultywacja leśna). Potem zwałowisko postanowiono przeznaczyć również na cele rekreacyjne oraz pod budowę farmy wiatrowej. Na mapie zaznaczono propozycje lokalizacji narciarskiej trasy zjazdowej (1–3) oraz farmy wiatrowej (A–C).
[OBRAZEK]
Wskaż najkorzystniejszą z punktu widzenia lokalnych warunków przyrodniczych propozycję lokalizacji narciarskiej trasy zjazdowej oraz farmy wiatrowej. Swoją propozycję uzasadnij, podając dwa argumenty dla trasy zjazdowej oraz jeden argument dla farmy wiatrowej.
Najkorzystniejszą lokalizację narciarskiej trasy zjazdowej oznaczono numerem ..........................
Argumenty:

Najkorzystniejszą lokalizację farmy wiatrowej oznaczono literą ..........................
Argument:

Na mapie literami A–E oznaczono regiony występowania złóż węgla brunatnego w Polsce.
Źródło: http://geoportal.pgi.gov.pl/css/powiaty/publikacje/wegiel_brunatny/Kasinski_ryc_1.gif [dostęp: 16.06.2016]
Podaj litery, którymi na mapie oznaczono trzy regiony występowania złóż węgla brunatnego, w których ten surowiec jest eksploatowany na potrzeby miejscowych elektrowni.
........................., ........................., .........................

Na wykresie przedstawiono wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w Polsce w latach 1994–2014, a w tabeli – wartości BIZ według rodzaju działalności gospodarczej (stan na 31.12.2014 roku).
Na podstawie: http://www.nbp.pl/home.aspx?f=/publikacje/zib/zib.html [dostęp: 21.06.2016]

Usługi	Przemysł	Budownictwo	Rolnictwo, leśnictwo i rybactwo
w %
60,4	34,3	4,8	0,5

Na podstawie: http://www.nbp.pl/home.aspx?f=/publikacje/zib/zib.html [dostęp: 21.06.2016]
Podaj dwa przykłady korzyści i dwa przykłady zagrożeń dla gospodarki Polski wynikających z napływu do naszego kraju bezpośrednich inwestycji zagranicznych.
Korzyści:

Zagrożenia: