Matura CKE Styczeń 2018 – Geografia Rozszerzona

Zadanie 1. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie barwnej mapy szczegółowej (strona I barwnego materiału źródłowego) oraz fotografii przedstawiającej widok na Górę Parkową (C8; strona II barwnego materiału źródłowego). Literą X oznaczono na fotografii trasę kolei linowo-terenowej.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Obiektyw aparatu podczas wykonywania fotografii był zwrócony w kierunku

Zadanie 2. (0–1)
W tabeli podano wartość azymutu i odległość w terenie w linii prostej wyznaczone od punktu widokowego na Górze Krzyżowej (B6) do jednego ze szczytów.
Na podstawie wartości azymutu i odległości w terenie odszukaj ten szczyt na mapie. Wpisz jego nazwę do tabeli.

Wartość azymutu	Odległość w terenie	Nazwa szczytu
$303^{\circ}$	$3750$ m	........

Zadanie 3. (0–2)
Ze względu na budowę wyciągu narciarskiego i trasy zjazdowej na stoku Jaworzyny wycięto las na obszarze, który na mapie ma kształt prostokąta o wymiarach 3 mm x 25 mm.
Oblicz, jaką powierzchnię w terenie zajmuje obszar wyciętego lasu. Zapisz obliczenia. Wynik podaj w hektarach.
Obliczenia:

Powierzchnia wyciętego lasu wynosi w terenie .................. ha.

Zadanie 4. (0–1)
Tylicz i Słotwiny są ośrodkami narciarskimi.
Podaj dwie różnice w infrastrukturze turystycznej sprzyjającej uprawianiu narciarstwa w tych ośrodkach.
1.
2.

Zadanie 5. (0–1)
Na rysunku numerami 1–6 oznaczono wybrane wyciągi narciarskie i kolej linową na jedną z gór znajdujących się w okolicach Krynicy-Zdroju.
Zapisz nazwy rodzajów wyciągu (wyciąg krzesełkowy/wyciąg orczykowy) lub rodzajów kolei linowej (kolej terenowa/kolej gondolowa) oznaczonych na rysunku numerami 2 i 4.
2. ..................
4. ..................

Zadanie 7. (0–1)
Na rysunku przedstawiono profil topograficzny terenu wykonany wzdłuż fragmentu szlaku turystycznego, którym wędrował turysta.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Turysta wędrował z Krynicy-Zdroju

Zadanie 8. (0–1)
Czarny Potok uchodzi do Kryniczanki w Krynicy-Wsi (D7), a Szczawiczny Potok – w Szczawicznym (E7).
Podaj dwie różnice między Szczawicznym Potokiem a Czarnym Potokiem.
1.
2.

Zadanie 9. (0–1)
Pewnego dnia zmierzono wysokość Gwiazdy Polarnej nad horyzontem i wysokość górowania Słońca nad horyzontem w miejscu X. Gwiazda Polarna znajdowała się wtedy na wysokości $35^{\circ}$, a Słońce górowało na wysokości $55^{\circ}$.
Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz właściwe odpowiedzi spośród podanych.
Miejsce X znajduje się na półkuli ........................., a pomiarów dokonano w ..........................

Zadanie 10. (0–2)
Na rysunku podano wysokość górowania Słońca w punkcie A w pierwszych dniach dwóch astronomicznych pór roku.
Podaj daty, w których Słońce góruje na wysokości przedstawionej na rysunku. Następnie oblicz szerokość geograficzną punktu A. Zapisz obliczenia.
Słońce góruje na wysokości przedstawionej na rysunku w dniach .................. i ...................
Obliczenia:

Szerokość geograficzna punktu A wynosi ...................

Zadanie 11. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie fotografii, na której przedstawiono zjawisko przyrodnicze obserwowane z powierzchni Ziemi (strona II barwnego materiału źródłowego).
Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz właściwe odpowiedzi spośród podanych.
Zjawisko, które przedstawiono na fotografii, występuje przede wszystkim na obszarach ......................... i jest konsekwencją ..........................

Zadanie 12. (0–1)
Na poniższej mapie literami A–C oznaczono wybrane stacje meteorologiczne. Klimatogramy, które sporządzono dla tych stacji, oznaczono numerami 1–3.Przyporządkuj każdej z podanych stacji meteorologicznych właściwy klimatogram. W tym celu wpisz do tabeli odpowiednie numery.

Stacja meteorologiczna (litera na mapie)	Wysokość stacji meteorologicznej (w m n.p.m.)	Numer klimatogramu
B	328	........
C	51	........

Na rysunku przedstawiono sytuację, w której powstaje wiatr halny.

Na wykresach przedstawiono wartości temperatury i zasolenia wód powierzchniowych Oceanu Atlantyckiego w różnych szerokościach geograficznych wzdłuż południka $20^{\circ}$E.

Zadanie 15. (0–2)
W tabeli przedstawiono wybrane informacje o najdłuższych rzekach Afryki i Azji.

Rzeka	Dorzecze (tys. km$^2$)	Długość (km)	Średni roczny przepływ przy ujściu (m$^3$/s)
Nil	2 881	6 484	1 584
Jangcy	1 970	5 800	35 000

Podaj dwie różnice między dorzeczem Nilu a dorzeczem Jangcy powodujące, że te rzeki mają inne średnie roczne przepływy przy ujściach.
1.
2.

Zadanie 16. (0–1)
Na mapie przedstawiono rozmieszczenie kontynentów i oceanów w jednej z er geologicznych.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Na mapie zaznaczono kierunki ruchów płyt litosfery. W wyniku tych ruchów powstały między innymi

Zadanie 17. (0–1)
Na rysunku przedstawiono typy dolin charakterystyczne dla obszarów górskich.
Na podstawie rysunku i własnej wiedzy podaj dwie różnice między typową doliną rzeczną w górach a polodowcową doliną zawieszoną.
1.
2.

Zadanie 18. (0–2)
Zadanie wykonaj na podstawie barwnej fotografii przedstawiającej rzeźbę polodowcową charakterystyczną dla Pojezierza Suwalskiego. Literą X oznaczono formę rzeźby, która jest zbudowana z gliny zwałowej oraz z różnego rodzaju bloków skalnych i głazów (strona III barwnego materiału źródłowego).
Podaj nazwę formy rzeźby polodowcowej oznaczonej na fotografii literą X. Wyjaśnij, w jaki sposób powstają formy tego typu.
Nazwa formy rzeźby polodowcowej: ..................
Wyjaśnienie:

Zadanie 19. (0–1)
Na mapie numerami 1–3 oznaczono wybrane obszary, na których dominują określone typy gleb.
Przyporządkuj każdemu obszarowi dominujący na nim typ gleby. Wpisz do tabeli właściwe nazwy gleb wybrane spośród podanych.
Gleby: bielicowe, brunatne, cynamonowe, czarnoziemy, czerwonoziemy

Obszar (numer na mapie)	Dominujący typ gleb
1.	........
2.	........
3.	........

Zadanie 20. (0–1)
Dokończ zdanie – wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–3.
W krajobrazie sawanny dominują

A.	wiecznie zielone twardolistne zarośla (oleandry, jałowce, mirty) oraz drzewa, takie jak dąb korkowy, sosna pinia,	ponieważ rośliny te przystosowały się do	1.	występowania pory suchej i pory deszczowej.
B.	twardolistne sucholubne trawy oraz pojedyncze drzewa, głównie akacje o parasolowatym kształcie i baobaby,		2.	dużych dobowych amplitud temperatury powietrza.
			3.	całorocznego niedoboru wody.

Poniżej zamieszczono wykres przedstawiający model rozwoju demograficznego społeczeństw oraz piramidy płci i wieku charakterystyczne dla społeczeństw znajdujących się w II, III i V fazie rozwoju demograficznego.

Zadanie 22. (0–1)
W tekście opisano współczesne problemy demograficzne Niemiec.
Od II wojny światowej do Niemiec przybyło około 50 mln imigrantów. Pierwszą ich falę, szacowaną na około 12 mln osób, stanowili rodowici Niemcy. Przybyli oni do kraju po II wojnie światowej z obszarów na wschodzie Europy, z których zostali wypędzeni. Kolejna fala imigrantów, która wystąpiła w latach 50. i 60. XX wieku, wynikała z dynamicznego rozwoju gospodarczego Niemiec Zachodnich (RFN – Republiki Federalnej Niemiec) i związanego z nim dużego wzrostu zapotrzebowania na pracowników. Początkowo rekrutowano ich z południowej Europy, jednak z czasem zaczęli przeważać Turcy, głównie mężczyźni.
Obecnie w Niemczech liczba zgonów przewyższa liczbę urodzeń o prawie 200 tys. rocznie i ten wskaźnik rośnie. Według niemieckich demografów bez imigrantów populacja kraju będzie maleć. Jednocześnie szacuje się, że aby utrzymać stałą liczbę rąk do pracy – osób finansujących emerytury coraz większej grupy ludzi w wieku poprodukcyjnym – Niemcy do 2050 roku będą musiały przyjmować około 0,5 mln imigrantów rocznie.
Na podstawie tekstu podaj dwa skutki społeczno-ekonomiczne, które mogą wystąpić w Niemczech w wyniku zaprzestania przyjmowania imigrantów przez ten kraj.
1.
2.

Zadanie 23. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie barwnej mapy, na której numerami 1–5 oznaczono obszary wybranych kręgów kulturowych wyodrębnionych na podstawie religijnego, językowego i etnicznego zróżnicowania ludności (strona III barwnego materiału źródłowego).
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdej informacji numer odpowiadający kręgowi kulturowemu, którego ta informacja dotyczy.

Informacja o kręgu kulturowym		Krąg kulturowy (numer na mapie)
A.	Religijność ludności tego kręgu kulturowego stanowi mieszaninę wierzeń rdzennej ludności, katolików i potomków afrykańskich niewolników.	........
B.	Wyznawanie konfucjanizmu wiąże się ze zdyscyplinowaniem, z pracowitością i ze skłonnością do poświęceń, co wpływa na przyspieszenie rozwoju ekonomicznego.	........
C.	Dominująca religia tego kręgu kulturowego uznaje poligamię. W tej religii spożywanie wieprzowiny i alkoholu jest zakazane.	........

Zadanie 24. (0–1)
W tabeli podano wartości wybranych składowych miernika HDI dla kilku państw w 2015 roku.

Lp.	Dochód narodowy na osobę (w USD)	Oczekiwana długość trwania życia (w latach)	Państwo
1.	53 802	75,1	........
2.	38 142	84,7	........
3.	26 499	77,4	........
4.	6 958	55,6	........

Wpisz w odpowiednie miejsca tabeli nazwy państw wybrane spośród podanych.
Polska, Angola, Arabia Saudyjska, Japonia, Niger

Zadanie 25. (0–2)
W tabeli przedstawiono wartości wskaźnika urbanizacji w wybranych państwach świata w 2014 roku.

Państwo	Wskaźnik urbanizacji (w %)
Brazylia	85
Dania	88
Etiopia	19
Kenia	25
Peru	78
Wielka Brytania	82

Wymień nazwy dwóch państw, w których występuje urbanizacja pozorna, a następnie podaj bezpośrednią przyczynę i skutek tego zjawiska.
Nazwy państw:
1. ..................
2. ..................
Bezpośrednia przyczyna:

Skutek:

Na mapie numerami 1–3 oznaczono wybrane obszary chowu bydła.

Zadanie 27. (0–2)
Na mapie zaznaczono obszary upraw dwóch roślin cukrodajnych.
Uzupełnij tabelę. Wpisz w odpowiednie rubryki nazwy roślin cukrodajnych oraz po trzy litery, którymi oznaczono informacje dotyczące tych roślin.
A. Jest rośliną wieloletnią.
B. Z tej rośliny uzyskuje się 2/3 światowej produkcji cukru.
C. Cukier z tej rośliny zaczęto otrzymywać dopiero w XIX wieku.
D. Ta roślina ma wymagania glebowe i klimatyczne podobne do pszenicy.
E. Największymi światowymi producentami tej rośliny są Australia, Brazylia i Rosja.
F. Uprawia się ją na południowych stokach gór, w klimacie zwrotnikowym i podzwrotnikowym.
G. Największymi światowymi producentami tej rośliny są: Francja, Stany Zjednoczone i Niemcy.
H. Jest uprawiana na obszarach, na których średnia roczna temperatura powietrza przekracza $20^{\circ}$C.

Obszar (numer na mapie)	Nazwa rośliny cukrodajnej	Informacje o roślinie (litery)
1.	........	........
2.	........	........

Zadanie wykonaj na podstawie wykresu przedstawiającego zmiany w bilansie energetycznym świata w latach 1850–2010 oraz prognozy zmian do 2035 roku (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Zadanie 29. (0–2)
W Polsce nie ma elektrowni jądrowych. Plany budowy takiego zakładu w naszym kraju wiążą się z wieloma czynnikami, spośród których najistotniejszymi są rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną oraz zobowiązania przyjęte przez kraje UE w ramach polityki klimatyczno-energetycznej.
Podaj trzy przykłady problemów społeczno-gospodarczych lub środowiskowych, które mogą pojawić się w Polsce w przypadku rozwoju energetyki jądrowej.
1.
2.
3.

Zadanie 30. (0–2)
Na mapie numerami 1–6 oznaczono obszary o różnych cechach środowiska przyrodniczego.
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok podanych cech właściwy numer obszaru zaznaczonego na mapie.

Cecha obszaru		Obszar (numer na mapie)
A.	występowanie na powierzchni osadów ostatniego zlodowacenia, a w podłożu – skał wchodzących w skład platformy prekambryjskiej	........
B.	występowanie gleb wytworzonych z lessów	........
C.	występowanie fliszu i budowy płaszczowinowej	........
D.	występowanie rud miedzi w skałach osadowych wieku permskiego	........

Zadanie wykonaj na podstawie mapy przedstawiającej rozmieszczenie i powierzchnię jezior oraz obszarów o różnej zasobności wód podziemnych w Polsce (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Zadanie 32. (0–1)
Na wykresach przedstawiono wydobycie i zużycie wybranych surowców energetycznych w Polsce w latach 2006–2014.
[OBRAZEK]
Wpisz pod wykresami nazwy właściwych surowców energetycznych wybrane spośród podanych.
gaz ziemny, ropa naftowa, węgiel brunatny, węgiel kamienny
Pierwszy wykres: ..................
Drugi wykres: ..................

Na wykresie przedstawiono wartości współczynnika dzietności w Polsce w latach 1990–2015. Wskaźnik ten określa liczbę urodzonych dzieci przypadających na jedną kobietę w wieku rozrodczym.

Zadanie 34. (0–1)
Na mapie przedstawiono strukturę wielkościową gospodarstw rolnych według województw w Polsce w 2015 roku.
Zaznacz nazwę województwa, w którym struktura wielkościowa gospodarstw rolnych jest najbardziej korzystna dla rozwoju rolnictwa. Uzasadnij swój wybór.
.........................
Uzasadnienie:

Na wykresie przedstawiono wartość obrotów handlu zagranicznego Polski z jej głównymi partnerami handlowymi w 2014 roku. Łącznie państwa przedstawione na wykresie miały 55,6% udziału w imporcie i 48,1% udziału w eksporcie Polski.