Matura CKE Maj 2018 – WOS Rozszerzona

Zadanie 1. (0–2)
Ralf Dahrendorf o pozycjach i oczekiwaniach społecznych
Same pozycje [społeczne] dostarczają nam oczywiście tylko najbardziej formalnego rodzaju wiedzy. […] A jednak nie potrzebujemy więcej pytać, by dowiedzieć się […], co [przykładowy] Herr Schmidt robi w ramach swych poszczególnych pozycji – a w każdym razie, co powinien, a więc też i co prawdopodobnie robi. Jako ojciec Herr Schmidt opiekuje się swoimi dziećmi, pomaga im, chroni je i kocha. Jako nauczyciel gimnazjalny przekazuje swym uczniom wiedzę, sprawiedliwie ich ocenia […]. Jako […] [aktywny działacz] partii uczęszcza na spotkania, wygłasza przemówienia i stara się rekrutować nowych członków. […] Każda pozycja niesie ze sobą pewne oczekiwane sposoby zachowań; każda zajmowana przez jednostkę pozycja wymaga od niej podejmowania pewnych działań i okazywania pewnych cech […]. Obejmując pozycję społeczną, jednostka staje się postacią w dramacie napisanym przez społeczeństwo, w którym żyje. […] Społeczny nacisk, by dostosować się do określonych oczekiwań […], jest […] uniwersalną właściwością wszystkich form uspołecznienia.
Socjologia. Lektury, red. P. Sztompka, M. Kucia, Kraków 2006, s. 310–313.

Zadanie 2. (0–1)
Życie rodzinne Aborygenów
W życiu rodzinnym Aborygenów istniał podział obowiązków, mężczyzna zajmował się polowaniem, a kobieta – domem i dziećmi. W rodzinie i plemieniu dominowali mężczyźni, kobieta po ślubie opuszczała swoje plemię i przeprowadzała się do męża.
Na podstawie: www.australiana.pl
Podaj nazwę typu rodziny opisanego w tekście.
..................

Zadanie 3. (0–1)
Pożegnanie lalek w Japonii
Ningyō kanshasai […] to festiwal, podczas którego ofiaruje się […] swoje zabawki, aby właściwie i godnie je pożegnać […]. Od wieków Japończycy uważali, że lalki posiadają duszę, dlatego też mieli w zwyczaju traktować je z wielkim szacunkiem, który był przekazywany z pokolenia na pokolenie. To przekonanie jest do dziś żywe w sercach Japończyków.
Aby pomóc tym, którzy nie są w stanie po prostu wyrzucić i pozbyć się swoich lalek, odprawiane są rytuały szinto, które oczyszczają i błogosławią te lalki, które zakończyły swoją „służbę”. Ningyō kanshasai trwa od rana do popołudnia, kiedy to odbywa się ostateczny rytuał podziękowania i pożegnania – zabawki są palone.
www.wkrainietajfunow.pl
Podaj nazwę typu normy społecznej, której przestrzegania dotyczy tekst. Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do wybranej informacji z tego tekstu.
Nazwa typu normy społecznej – ..................
Uzasadnienie –

Zadanie 4. (0–1)
Rysunek Pawła Kuczyńskiego
Na podstawie: www.niezlasztuka.net
Odnosząc się do elementów graficznych rysunku, wyjaśnij problem na nim przedstawiony.

Zadanie 5. (0–1)
O jednej z grup mniejszościowych
Są najmniej liczną mniejszością w Polsce – podczas przeprowadzonego w 2011 roku spisu powszechnego tę identyfikację narodowo-etniczną zadeklarowało 313 obywateli polskich. Mają status prawny mniejszości etnicznej. Pierwsze ich grupy przybyły z Krymu w XIII–XIV wieku i osiedliły się na ziemiach Księstwa Halicko-Włodzimierskiego oraz Wielkiego Księstwa Litewskiego, gdzie tworzyły gminy wyznaniowe, zwane dżymatami. Ich religia powstała w VIII wieku, a uznaje się w niej Pismo Święte Starego Testamentu, nie dopuszczając do niego żadnych dodatków, komentarzy czy uzupełnień. Ich język należy do gałęzi kipczackiej tureckiej grupy językowej, zwanej niekiedy turkijską.
Na podstawie: mswia.gov.pl; www.[...].org.pl
Zaznacz nazwę grupy mniejszościowej opisanej w tekście.

Zadanie 6. (0–2)
Mapa 1. Nominalne dochody brutto w sektorze gospodarstw domowych na 1 mieszkańca według województw w 2013 roku
Na podstawie: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2016, Warszawa 2016, s. 143.
Mapa 2. Stopa bezrobocia rejestrowanego według województw w 2013 roku
Na podstawie: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2014, Warszawa 2014, s. 163.

Zadanie 7. (0–2)
Wykres. Opinie na temat systemu podatkowego w zależności od deklarowanych poglądów politycznych (w procentach)Na podstawie: Co różni zwolenników lewicy, centrum i prawicy?, Komunikat z badań CBOS BS/139/2015.
O postawach wobec kwestii społeczno-gospodarczych
Wyniki analizy […] poglądów w sferze gospodarczej wskazują na dominację […] [przekonań] lewicowych w społeczeństwie polskim. Dwie trzecie badanych utożsamia się z lewicowymi poglądami w kwestiach polityki podatkowej […]. Analiza porównawcza pokazuje systematyczny wzrost akceptacji modelu opodatkowania progresywnego […].
T. Godlewski, Identyfikacje ideologiczne społeczeństwa polskiego, „Preferencje Polityczne” 2012, nr 3, s. 52.

Zadanie 8. (0–1)
Wykres. Mechanizm równowagi rynkowej dóbr typowych
Na podstawie: mfiles.pl
Uzupełnij tekst – wpisz właściwe oznaczenia z wykresu.
Graficznym przedstawieniem równowagi rynkowej jest punkt przecięcia się krzywej popytu (oznaczona jako ..................) z krzywą podaży (oznaczona jako ..................).

Zadanie 9. (0–2)
O typach jednej z koncepcji genezy państwa
U Hobbesa wspólnota polityczna ma charakter wszechogarniający. Ludzie […] wychodzą ze stanu dzikości, w którym nikt nie może być pewien bezpieczeństwa, i powołują Lewiatana, który wypełnia całość życia społecznego. Społeczeństwo istnieje dzięki władzy politycznej, która musi być absolutna, bez niej […] by się ono rozpadło, a człowiek powróciłby do stanu pierwotnego […].
Podejście Locke’a jest inne. Przede wszystkim zakłada on, iż stan pierwotny, w jakim znajdowali się ludzie, ma swoje zalety. Państwo potrzebne jest tylko w takim zakresie, w jakim ludzie sami nie mogą podołać rozwiązywaniu wszystkich problemów, które pojawiają się w ich zbiorowej egzystencji. […] Podstawą jest zatem działanie społeczeństwa obywatelskiego.
M. Wąsowicz, Prawo i obywatel, Warszawa 2015, s. 51–52.

Zadanie 10. (0–2)
Fragment mapy politycznej Europy
Na podstawie: www.worldatlas.com
O państwach w Europie
Opis A. To zregionalizowane państwo jest monarchią, w której głową państwa jest król z dynastii Burbonów, a parlament jest dwuizbowy – składa się z Kongresu Deputowanych i Senatu.
Opis B. To federalne państwo jest republiką, w której głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach pośrednich, a funkcje legislacyjne pełnią Bundestag i Bundesrat.
Opis C. To unitarne państwo jest republiką, w której głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych, a parlament – Zgromadzenie Republiki – jest jednoizbowy.
Do każdego opisu dopisz nazwę właściwego państwa i numer, którym oznaczono je na mapie.

	Nazwa państwa	Numer na mapie
Opis A.	........	........
Opis B.	........	........
Opis C.	........	........

Zadanie 11. (0–4)
Przepisy konstytucji jednego z państw
Art. 9. Prezydent […] przewodniczy Radzie Ministrów.
Art. 21. Premier kieruje działalnością Rządu. […]
Art. 24.1. Parlament uchwala ustawy. Kontroluje działalność Rządu. Ocenia jego politykę.
2. Parlament składa się ze Zgromadzenia Narodowego i Senatu.
3. Deputowani do Zgromadzenia Narodowego […] są wybierani w wyborach bezpośrednich.
4. Senat […] wybierany jest w wyborach pośrednich. […]
Art. 39.1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje zarówno Premierowi, jak i członkom Parlamentu.
2. Rządowe projekty ustaw są rozpatrywane przez Radę Ministrów […] i wnoszone do prezydium jednej z izb. […]
Art. 45.1. Każdy rządowy lub parlamentarny projekt ustawy jest rozpatrywany kolejno przez obie izby Parlamentu w celu przyjęcia tekstu w tym samym brzmieniu. […]
biblioteka.sejm.gov.pl (tekst uwzględniający zmiany z 23 lipca 2008 r.).

Zadanie 12. (0–1)
O jednej z zasad ustrojowych
Chodzi o to, aby żaden z organów państwa nie dominował, nie dysponował monopolem władzy zagrażającej bezpieczeństwu i wolności jednostki. W idei (zasadzie) […] tkwiło więc założenie, że […] stworzy pewien mechanizm równowagi między […] władzami państwowymi, realizującymi […] różne funkcje państwa.
A. Jamróz, Wprowadzenie do prawoznawstwa, Warszawa 2011, s. 43.
Podaj nazwę zasady ustrojowej opisanej w tekście.
..................

Zadanie 13. (0–1)
O nabywaniu obywatelstwa
Z mocy prawa […] nabywa obywatelstwo z chwilą przekroczenia granicy RP na podstawie wizy wjazdowej […], ale procedura przyznawania owej wizy ma uznaniowy charakter i opiera się na pojęciu polskiego pochodzenia. W świetle ustawy […] stwierdzenie polskiego pochodzenia może nastąpić w odniesieniu do osoby deklarującej narodowość polską, która ponadto łącznie spełnia następujące warunki: (a) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej, (b) wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów.
J. Raciborski, Obywatelstwo w perspektywie socjologicznej, Warszawa 2011, s. 64.
Podaj nazwę kategorii osób, których dotyczy procedura nabywania obywatelstwa opisana w tekście.
..................

Zadanie 14. (0–2)
Nieobowiązujące polskie przepisy prawne
Art. 2.3. Najwyższa Izba Kontroli przeprowadza kontrole z urzędu oraz kontrole zlecone przez Radę Ministrów, Prezydium Rządu i Prezesa Rady Ministrów.
Art. 3. Prezes Rady Ministrów sprawuje nadzór nad Najwyższą Izbą Kontroli.
Art. 4.1. Prezes Najwyższej Izby Kontroli jest naczelnym organem administracji państwowej.
Art. 6.1. Do zakresu działania Najwyższej Izby Kontroli należy kontrola działalności
1) organów administracji państwowej i podległych jej urzędów […].
Ustawa z dnia 27 marca 1976 r. o Najwyższej Izbie Kontroli, Dz.U. 1976, nr 12, poz. 66.
Odnosząc się do obowiązujących unormowań prawnych, podaj trzy argumenty uzasadniające, że przytoczone przepisy prawne pochodzą z aktu prawnego, który został uchylony.
•
•
•

Zadanie 15. (0–1)
Wykres. Ocena wpływu na rozwój miejscowości
Na podstawie: 25 lat państwa obywatelskiego. Społeczne oceny samorządności terytorialnej, Komunikat z badań CBOS BS/69/2015.
Na podstawie wykresu oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F – jeśli jest fałszywa.

1.	W 2015 roku – w stosunku do roku 2010 – nastąpił spadek odsetka respondentów uważających, że rozwój ich miejscowości w dużym stopniu zależy od samorządu terytorialnego.	P	F
2.	W każdym z badań władze centralne zostały ocenione przez respondentów jako wpływające najsłabiej – spośród zaprezentowanych kategorii – na rozwój ich miejscowości.	P	F
3.	Między 2010 a 2015 rokiem wzrósł o 3% odsetek badanych twierdzących, że Unia Europejska w średnim stopniu wpływa na rozwój ich miejscowości.	P	F

Zadanie 16. (0–3)
Fragment Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Art. 10. § 1. Prawo wybierania […] ma: […]
3) w wyborach do […] a) rady gminy – obywatel polski oraz obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy, […]
4) w wyborach wójta w danej gminie – osoba mająca prawo wybierania do rady tej gminy.
Art. 11. § 1. Prawo wybieralności […] ma: […]
5) w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego – osoba mająca prawo wybierania tych organów;
6) w wyborach wójta – obywatel polski mający prawo wybierania w tych wyborach, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 25 lat, z tym że kandydat nie musi stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której kandyduje.
Dz.U. 2011, nr 21, poz. 112, z późn. zm. (stan prawny na 5 marca 2018 r.).
O osobach (A–C) związanych z gminą Lubrza (powiat prudnicki, województwo opolskie)
A. Herbert jest członkiem Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim i stałym mieszkańcem gminy Lubrza od 30 lat. W wyborach parlamentarnych w Polsce głosował na Komitet Wyborczy Wyborców Mniejszość Niemiecka.
B. Adam, obywatel Niemiec, od trzech lat pracuje i na stałe mieszka w gminie Lubrza. Jego dziadek był powstańcem śląskim. Ten 30-latek twierdzi, że powrócił do korzeni.
C. Ewa, obywatelka Polski, od 30 lat na stałe mieszka w Monachium. Nie jest zameldowana w gminie Lubrza, ale utrzymuje ścisłe kontakty z rodziną w niej mieszkającą.

Zadanie 17. (0–1)
O skutkach nawałnicy
80 zniszczonych budynków i kilkanaście domów bez dachów. To bilans piątkowej nawałnicy w gminie Kosów Lacki […] [powiat sokołowski, województwo mazowieckie]. – Całą sobotę spisywaliśmy uszkodzenia, jest makabrycznie. Nie wiemy jeszcze, co dzieje się w lasach – martwi się burmistrz […]. Samorząd [gminny] będzie zabiegał o ogłoszenie stanu klęski żywiołowej.
www.rdc.pl
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
W zaistniałej sytuacji – zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej – postulat samorządu gminnego mógł być spełniony przez

Zadanie 18. (0–1)
Fragment aktu prawnego
Na podstawie […] ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych […]
§ 1. Wprowadza się […] opłatę od posiadania psów.
§ 2. Ustala się roczną stawkę opłaty od posiadania psów w wysokości 40,00 zł za jednego psa.
www.bip.[...]
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Akt prawny, którego fragment zaprezentowano, to

Zadanie 19. (0–2)
Przepisy prawne z kodeksów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis A. Kto, wiedząc, że jest zarażony wirusem HIV, naraża bezpośrednio inną osobę na takie zarażenie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Przepis B. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.
Przepis C. Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech.
Dz.U. […], nr 9, poz. 59, z późn. zm.; Dz.U. […], nr 16, poz. 93, z późn. zm.; Dz.U. […], nr 88, poz. 553, z późn. zm. (stan prawny na 5 marca 2018 r.).
Do każdego przepisu prawnego dopisz nazwę kodeksu obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, w którym został on zamieszczony.
Przepis A. – ..................
Przepis B. – ..................
Przepis C. – ..................

Zadanie 20. (0–2)
Fragment pisma procesowego
Zielona Góra, 29 stycznia 2017 r.
Sąd ………… [A. NAZWA SĄDU] w Zielonej Górze
Wydział ………… [B. NAZWA WYDZIAŁU]
…………… [C. NAZWA STRONY PROCESOWEJ]: Jan Kowalski
ul. Prosta 17, Zielona Góra
Pozwany: Andrzej Jankowski
ul. Krzywa 1, Zielona Góra
Wartość przedmiotu sporu: 50 000 zł
………….. [D. NAZWA PISMA PROCESOWEGO]
O ZAPŁATĘ W POSTĘPOWANIU NAKAZOWYM
Wnoszę o:
1. wydanie przeciwko Andrzejowi Jankowskiemu nakazu zapłaty i orzeczenie w nim, że ma on zapłacić Janowi Kowalskiemu w ciągu 14 dni od dnia doręczenia nakazu 50 000 zł (pięćdziesiąt tysięcy zł) wraz z ustawowymi odsetkami od 16 października 2016 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu.
Na podstawie: www.gazetalubuska.pl
Przepis prawny z kodeksu obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej
Art. 17. Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy: […]
4) o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych […].
Dz.U. […], nr 43, poz. 296, z późn. zm. (stan prawny na 5 marca 2018 r.).
Uzupełnij fragment pisma procesowego – wpisz właściwe nazwy.
A. Nazwa sądu – ..................
B. Nazwa wydziału sądu – ..................
C. Nazwa strony procesowej – ..................
D. Nazwa pisma procesowego – ..................

Zadanie 21. (0–1)
O projekcie zmian w prawie spadkowym z 2014 roku
Polskie prawo spadkowe […] stanowi m.in., że spadkobierca nabywa spadek, który obejmuje również długi (obowiązki majątkowe) spadkodawcy. Dziś, gdy dowie się o spuściźnie, ma trzy możliwości: przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), przyjąć go z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), może też spadek odrzucić. Na podjęcie decyzji ma sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że został spadkobiercą.
Rząd chce nowelizacji, bo podziela zastrzeżenia resortu sprawiedliwości co do obecnego zapisu prawa spadkowego, w myśl którego niezłożenie przez spadkobiercę żadnego oświadczenia co do spadku jest jednoznaczne z prostym przyjęciem, więc oznacza nieograniczoną odpowiedzialność za spadkowe długi. Dzieje się tak nawet wtedy, gdy spadkobierca nie wie, że nim został. Tym samym nieświadomie dziedziczy on zadłużony spadek i odpowiada za zobowiązania zmarłego całym swym majątkiem (tzw. proste przyjęcie spadku). Chodzi m.in. o niespłacone pożyczki, kredyty bankowe i inne zobowiązania, np. zaległości czynszowe.
Dziś wyjątek w tej dziedzinie dotyczy tylko spadkobierców niemających pełnej zdolności do czynności prawnych i osób, co do których istnieje podstawa do ich całkowitego ubezwłasnowolnienia, oraz osób prawnych – ich milczenie oznacza przyjęcie spadku w wersji „z dobrodziejstwem inwentarza”. Zmiana ma polegać na tym, że taka wersja będzie domyślną we wszystkich przypadkach.
www.rp.pl
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.	Nowelizacja prawa spadkowego, której dotyczy tekst, zakładała wprowadzenie tzw. prostego przyjęcia spadku we wszystkich przypadkach.	P	F
2.	Przyjęcie spadku „z dobrodziejstwem inwentarza” do czasu wprowadzenia nowelizacji, której dotyczy tekst, następowało w sposób domyślny w przypadku osób niepełnoletnich.	P	F
3.	Projekt wprowadzenia zmian w prawie spadkowym, których dotyczy tekst, był działaniem w interesie spadkodawców.	P	F

Zadanie 22. (0–2)
Z dokumentu dotyczącego praw człowieka
Rządy Państw-Sygnatariuszy[,] […] zdecydowane jako Rządy państw europejskich, działających w tym samym duchu i posiadających wspólne dziedzictwo ideałów i tradycji politycznych, poszanowania wolności i rządów prawa, podjąć pierwsze kroki w celu zbiorowego zagwarantowania niektórych praw wymienionych w Powszechnej Deklaracji, uzgodniły, co następuje: […]
Art. 7. […] 1. Nikt nie może być uznany za winnego popełnienia czynu polegającego na działaniu lub zaniechaniu działania, który według prawa wewnętrznego lub międzynarodowego nie stanowił czynu zagrożonego karą w czasie jego popełnienia. […]
Art. 34. […] Trybunał może przyjmować skargi każdej osoby, organizacji pozarządowej lub grupy jednostek, która uważa, że stała się ofiarą naruszenia przez jedną z Wysokich Układających się Stron praw zawartych w […] [niniejszym dokumencie].
bip.ms.gov.pl

Zadanie 23. (0–1)
Fragment Ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne
Art. 20.2. Pomoc konsularna jest udzielana w niezbędnym zakresie i z zastosowaniem środków koniecznych do ochrony istotnych praw i interesów obywatela polskiego.
Dz.U. 2015, poz. 1274, z późn. zm. (stan prawny na 5 marca 2018 r.).
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Przytoczony fragment ustawy ma związek z następującym przepisem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej:

Zadanie 24. (0–2)
Fragment mapy politycznej Europy w latach 1993–2005
Na podstawie: www.worldatlas.com
Uzasadnij poprawność cezur czasowych obecnych w tytule zaprezentowanej mapy, odnosząc się do właściwych zmian terytorialnych.
Rok 1993 –
Rok 2005 –

Zadanie 25. (0–1)
O organizacjach międzynarodowych

A. Organizacja o charakterze polityczno-wojskowym utworzona w 1949 roku na mocy traktatu waszyngtońskiego.

B. Organizacja utworzona w 1949 roku, zajmująca się m.in. promocją i ochroną praw człowieka oraz demokracji.

Do każdej informacji o organizacji międzynarodowej, której członkiem jest Rzeczpospolita Polska, dopisz nazwę tej organizacji.
Informacja A. – ..................
Informacja B. – ..................

Zadanie 26. (0–2)
O instytucjach Unii Europejskiej
Artykuł A. […] nadaje Unii impulsy niezbędne do jej rozwoju i określa ogólne kierunki i priorytety polityczne. […] nie pełni funkcji prawodawczej. W skład […] wchodzą szefowie państw lub rządów Państw Członkowskich, jak również jej przewodniczący […].
Artykuł B. W skład […] wchodzi jeden przedstawiciel szczebla ministerialnego z każdego Państwa Członkowskiego, upoważniony do zaciągania zobowiązań w imieniu Rządu Państwa Członkowskiego, które reprezentuje, oraz do wykonywania prawa głosu.
Artykuł C. […] wspiera ogólny interes Unii i podejmuje w tym celu odpowiednie inicjatywy. Czuwa […] nad stosowaniem Traktatów i środków przyjmowanych przez instytucje na ich podstawie. […] Wykonuje budżet i zarządza programami.
Wersja skonsolidowana Traktatu o Unii Europejskiej, oide.sejm.gov.pl
Do każdego artykułu dopisz nazwę właściwej instytucji Unii Europejskiej.
Artykuł A. – ..................
Artykuł B. – ..................
Artykuł C. – ..................

Zadanie 27. (0–2)
O organizacji międzynarodowej
Została utworzona na mocy dokumentu podpisanego w San Francisco, do powstania którego znacznie przyczyniły się postanowienia tzw. deklaracji waszyngtońskiej. Biura organizacji mieszczą się w Nowym Jorku, Genewie, Wiedniu i Nairobi. Zajmuje się przede wszystkim problematyką bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwojem współpracy między narodami oraz popieraniem przestrzegania praw człowieka.
Na podstawie: www.msz.gov.pl
O polityku
Portugalski parlamentarzysta, sekretarz generalny Partii Socjalistycznej, w latach 1995–2002 pełnił funkcję premiera Portugalii, a w latach 2005–2015 sprawował urząd wysokiego komisarza ds. uchodźców organizacji przedstawionej w powyższym tekście.
Uzupełnij zdania – wpisz nazwę organizacji (A.), rok wydarzenia (B.) oraz nazwę stanowiska (C.).
Tekst „O organizacji międzynarodowej” dotyczy (A.) .................. . Polska należy do tej organizacji od (B.) .................. roku – jest jednym z państw określanych jako członkowie pierwotni. W materiale „O polityku” został przedstawiony António Manuel de Oliveira Gutteres, który w 2017 roku – po okresie urzędowania Ban Ki-Moona – został (C.) .................. tej organizacji.

Zadanie 28. (0–2)
Fragment mapy politycznej Afryki, Azji i Europy
Na podstawie: www.worldatlas.com
O sytuacji w krajach arabskich
Opis A. W wyniku rewolucji obalono prezydenta Mubaraka, sprawującego przez 30 lat władzę dyktatorską. W 2012 r. przeprowadzono wolne wybory, w których większość zdobyło religijne ugrupowanie Bractwo Muzułmańskie, a jego szef Mohamed Mursi – aktywny islamista – został prezydentem. […] Latem 2013 r. doszło do przesilenia. […] Wojsko wprowadziło stan wyjątkowy, […] Bractwo Muzułmańskie uznano za organizację terrorystyczną i zdelegalizowano […].
Opis B. To jedna z ostatnich na świecie monarchii absolutnych, w której nie ma parlamentu, opozycji, wolnych mediów, związków zawodowych, a granicę swobody wypowiedzi określa władca. […] Na karę śmierci za terroryzm można zostać teraz skazanym nawet za szkodzenie reputacji królestwa […], kontaktowanie się z osobami przeciwstawiającymi się władzy oraz wzywanie do ateizmu. […] Niezależnie od tego, kto rządzi w Waszyngtonie, Ameryka kieruje się żelazną zasadą, w myśl której niedrażnienie przyjaznego reżimu jest ważniejsze niż wymuszanie zmian.
Dyktatura […], „Forum” 2014, nr 3, s. 26; Czy […] się zmieni?, „Newsweek” 2015, nr 44, s. 62–64.
Uzupełnij tabelę – do każdego opisu dopisz nazwę właściwego państwa i numer, którym oznaczono je na mapie.

	Nazwa państwa	Numer na mapie
Opis A.	........	........
Opis B.	........	........

Zadanie 29. (0–2)
Współpraca państw
1. Podczas spotkania Putin i premier Indii Narendra Modi parafowali opiewający na 5 miliardów dolarów kontrakt na dostarczenie rosyjskich systemów przeciwlotniczych do Indii.
2. Innymi kwestiami poruszanymi podczas spotkania przywódców Rosji i Indii były wspólne inwestycje w energetykę atomową oraz wzajemne dostawy surowców naturalnych.
3. Ogółem podczas szczytu BRICS podpisano 16 umów o niewątpliwie strategicznym znaczeniu w stosunkach rosyjsko-indyjskich.
4. Tym samym rząd w New Delhi zostanie jednym z kluczowych partnerów Kremla na płaszczyźnie gospodarczej i militarnej.
5. Podczas trzydniowego szczytu w mieście Goa władze Indii negocjowały nie tylko z Rosją, lecz także z pozostałymi członkami grupy BRICS.
6. Do tej grupy, której pierwotna nazwa BRIC została utworzona od pierwszych liter anglojęzycznych nazw państw członkowskich, należały początkowo Rosja, Indie oraz […] i […], a w 2011 r. dołączyła do nich Republika Południowej Afryki.
Na podstawie: Putin tworzy oś zbrojeniową z Indiami, „Gazeta Polska Codziennie” 2016 , nr 243, s. 6.

Zadanie 30. (0–12)
Wybierz jeden spośród podanych tematów i napisz wypracowanie.
Temat 1.
Wyjaśnij – charakteryzując referendum ogólnokrajowe, rodzaje referendów lokalnych oraz petycję w Rzeczypospolitej Polskiej – jak poprzez nie obywatele mogą wpływać na organy władzy i decyzje polityczne.
Temat 2.
Porównaj ustrój polityczny Rzeczypospolitej Polskiej i Konfederacji Szwajcarskiej: typ demokracji, typ systemu politycznego, formę rządu (kwestię głowy państwa) oraz system partyjny.
Tabela. Wyniki wyborów do 200-osobowej Rady Narodowej w Konfederacji Szwajcarskiej w drugiej dekadzie XXI wieku

Nazwa ugrupowania politycznego*	2011	2015
	% oddanych głosów / liczba mandatów	% oddanych głosów / liczba mandatów
Szwajcarska Partia Ludowa (SVP)**	26,6% 54	29,4% 65
Partia Socjaldemokratyczna (SP)**	18,7% 46	18,8% 43
Partia Radykalno-Demokratyczna. Liberałowie (FDP.L)**	15,1% 30	16,4% 33
Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa (CVP)**	12,3% 28	11,6% 27
Partia Zielonych Szwajcarii (GPS)	8,4% 15	7,1% 11
Liberalna Partia Zielonych (GLP)	5,4% 12	4,6% 7
Partia Burżuazyjno-Demokratyczna (BDP)	5,4% 9	4,1% 7

Na podstawie: www.parties-and-elections.eu
* W tabeli przedstawiono wyłącznie formacje, które co najmniej w jednych wyborach uzyskały min. 5% głosów.
** Formacje posiadające po obu wyborach reprezentację w Radzie Związkowej.
Temat 3.
Scharakteryzuj system ochrony praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych – dokumenty dotyczące tych praw oraz instytucje stojące na straży ich przestrzegania.