Zadanie 2. Matura CKE Grudzień 2024
W prawidłowo funkcjonujących komórkach zwierząt białko p53, które jest kodowane przez gen TP53, zatrzymuje komórkę z uszkodzonym DNA w tzw. punkcie kontrolnym G1/S, czyli na granicy faz G1/S cyklu komórkowego. Uszkodzenie DNA jest albo naprawiane i komórka przechodzi z opóźnieniem z fazy G1 do fazy S, albo – gdy uszkodzenie jest zbyt poważne i naprawa jest niemożliwa – komórka zostaje skierowana na drogę apoptozy.
Retrogen to dodatkowa kopia genu powstająca na skutek odwrotnej transkrypcji mRNA danego genu. Genom słoni zawiera jeden gen TP53 i aż 19 retrogenów TP53, z których kilka podlega transkrypcji i translacji. W linii ewolucyjnej rzędu trąbowców (Proboscidea), do których należą słonie, stopniowo zwiększała się liczba retrogenów TP53. Dzięki ekspresji retrogenów TP53 białko p53 jest aktywne nawet przy niskim natężeniu czynników mutagennych.
U słoni występuje także gen LIF6, którego transkrypcja jest pobudzana przez białko p53. Białko LIF6 jest transportowane do mitochondriów, gdzie prowadzi do uwolnienia do cytozolu cytochromu c, pełniącego funkcję cząsteczki wyzwalającej apoptozę. Nowotwory u słoni występują stosunkowo rzadko, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę dużą liczbę komórek ciała słoni oraz długość życia tych zwierząt.
Na podstawie: J.M. Vazquez i in., A Zombie LIF Gene in Elephants [...], „Cell Reports” 24(7), 2018; M. Sulak i in., TP53 Copy Number Expansion [...], „eLife” 5, 2016.
Retrogen to dodatkowa kopia genu powstająca na skutek odwrotnej transkrypcji mRNA danego genu. Genom słoni zawiera jeden gen TP53 i aż 19 retrogenów TP53, z których kilka podlega transkrypcji i translacji. W linii ewolucyjnej rzędu trąbowców (Proboscidea), do których należą słonie, stopniowo zwiększała się liczba retrogenów TP53. Dzięki ekspresji retrogenów TP53 białko p53 jest aktywne nawet przy niskim natężeniu czynników mutagennych.
U słoni występuje także gen LIF6, którego transkrypcja jest pobudzana przez białko p53. Białko LIF6 jest transportowane do mitochondriów, gdzie prowadzi do uwolnienia do cytozolu cytochromu c, pełniącego funkcję cząsteczki wyzwalającej apoptozę. Nowotwory u słoni występują stosunkowo rzadko, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę dużą liczbę komórek ciała słoni oraz długość życia tych zwierząt.
Na podstawie: J.M. Vazquez i in., A Zombie LIF Gene in Elephants [...], „Cell Reports” 24(7), 2018; M. Sulak i in., TP53 Copy Number Expansion [...], „eLife” 5, 2016.
Zadanie 2.1.(0 - 1)
Wyjaśnij, dlaczego zatrzymanie cyklu komórkowego komórek z uszkodzonym DNA w punkcie kontrolnym G1/S skutkuje ograniczeniem powstawania nowotworów.
...................................................................................................
...................................................................................................
...................................................................................................
...................................................................................................
...................................................................................................
Zadanie 2.2.(0 - 2)
Do każdej z podanych poniżej cech genomu trąbowców (1–2) przyporządkuj odpowiedni mechanizm przeciwnowotworowy (A–D), który jest warunkowany bezpośrednio przez tę cechę.
1. obecność wielu retrogenów TP53 .........................
2. obecność genu LIF6 .........................
A. Po wykryciu uszkodzenia DNA komórki łatwiej wchodzą na drogę apoptozy.
B. DNA w komórkach jest mniej podatny na działanie czynników mutagennych.
C. Uszkodzenia DNA się kumulują, ale nie zaburzają kontroli cyklu komórkowego.
D. Nawet niewielkie uszkodzenia DNA zatrzymują komórkę w punkcie kontrolnym G1/S.
1. obecność wielu retrogenów TP53 .........................
2. obecność genu LIF6 .........................
A. Po wykryciu uszkodzenia DNA komórki łatwiej wchodzą na drogę apoptozy.
B. DNA w komórkach jest mniej podatny na działanie czynników mutagennych.
C. Uszkodzenia DNA się kumulują, ale nie zaburzają kontroli cyklu komórkowego.
D. Nawet niewielkie uszkodzenia DNA zatrzymują komórkę w punkcie kontrolnym G1/S.
Zobacz również podobne zadania
Matura CKE Maj 2024
0 - 1 pkt
Na poniższym schemacie przedstawiono przekrój podłużny przez nasiono tytoniu (Nicotiana). Literami A–D oznaczono cztery różne struktury.[img1]Na podstawie: www.seedbiology.de/structure.asp; Z. Podbielkowski, Rozmnażanie się roślin, Warszawa 1972.
Która ze struktur oznaczonych na schemacie to bielmo? Wpisz w wyznaczone miejsce odpowiednią literę (A–D).
Oznaczenie bielma: ..................
Która ze struktur oznaczonych na schemacie to bielmo? Wpisz w wyznaczone miejsce odpowiednią literę (A–D).
Oznaczenie bielma: ..................
Zobacz pełne zadanie →
Matura CKE Czerwiec 2025
0 - 1 pkt
Zadanie 17. (0–1)
Na poniższym wykresie przedstawiono rozkład masy urodzeniowej noworodków człowieka oraz zależność ich umieralności od masy urodzeniowej.[img1]Na podstawie: E.P. Solomon i in., Biologia, Warszawa 2014.
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały ewolucję masy urodzeniowej noworodków człowieka. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.
Rozkład masy urodzeniowej noworodków człowieka, przedstawiony na wykresie, jest kształtowany przez dobór naturalny (.........................). Ten rodzaj doboru faworyzuje noworodki o masie zbliżonej do (.........................) wartości ich masy urodzeniowej.
Na poniższym wykresie przedstawiono rozkład masy urodzeniowej noworodków człowieka oraz zależność ich umieralności od masy urodzeniowej.[img1]Na podstawie: E.P. Solomon i in., Biologia, Warszawa 2014.
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały ewolucję masy urodzeniowej noworodków człowieka. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.
Rozkład masy urodzeniowej noworodków człowieka, przedstawiony na wykresie, jest kształtowany przez dobór naturalny (.........................). Ten rodzaj doboru faworyzuje noworodki o masie zbliżonej do (.........................) wartości ich masy urodzeniowej.
Zobacz pełne zadanie →
Matura CKE Marzec 2002
0 - 2 pkt
Zadanie 29 (2 pkt.)
Paprotniki są bardzo starą grupą roślin, z powodzeniem żyjących współcześnie zarówno na lądzie, rzadziej w wodzie.
Wymień dwa przystosowania w budowie ich organów, dzięki którym uważane są one za rośliny typowo lądowe.
Paprotniki są bardzo starą grupą roślin, z powodzeniem żyjących współcześnie zarówno na lądzie, rzadziej w wodzie.
Wymień dwa przystosowania w budowie ich organów, dzięki którym uważane są one za rośliny typowo lądowe.
...................................................................................................
...................................................................................................
...................................................................................................
...................................................................................................
...................................................................................................
Zobacz pełne zadanie →
Chcesz zobaczyć więcej rozwiązań z przedmiotu Biologia Rozszerzona?
Załóż darmowe konto, by uzyskać nielimitowany, wygodny dostęp do odpowiedzi do wszystkich zadań maturalnych!
Załóż darmowe konto